Fidelity’den Jurrien Timmer’in paylaştığı altın ve küresel likidite grafiği ne anlatıyor? Altın neden para arzından koptu, petrol şoku ve merkez bankaları altını nereye taşıyabilir?
...
Fidelity’nin küresel makro stratejisti Jurrien Timmer’in paylaştığı grafik son dönemin en önemli grafiklerinden biri olabilir.
Çünkü grafik aslında altını değil, küresel para sistemini anlatıyor.
Grafiğin ana mesajı şu:
Altın fiyatı son iki yıldır küresel para arzının işaret ettiğinden çok daha hızlı yükseldi. Şimdi ise yeniden likiditeyle uyumlu seviyelere dönüyor.
Peki gerçekten öyle mi?
Ve daha önemlisi…
Eğer Timmer haklıysa altın için sırada ne var?
Altının Kuzey Yıldızı: Küresel Likidite
Son 50 yıldır altının en güçlü uzun vadeli belirleyicilerinden biri küresel para arzı oldu.
Merkez bankaları bilanço büyüttüğünde…
Para arzı genişlediğinde…
Negatif reel faizler oluştuğunda…
Altın genellikle yükseldi.
Bunun sebebi basit.
Altın bir nakit akımı üretmez.
Bir şirket gibi temettü ödemez.
Bir tahvil gibi kupon vermez.
Dolayısıyla değeri büyük ölçüde para sistemine duyulan güvenle ilişkilidir.
Grafikteki kırmızı çizgi küresel para arzını, siyah çizgi ise altını gösteriyor.
2024 sonlarından itibaren altının para arzının çok önüne geçtiği görülüyor. Bu da piyasada bir “güvenlik primi” oluştuğunu düşündürüyor.
İran Savaşı Her Şeyi Değiştirdi
Normal şartlarda İran krizi, Hürmüz Boğazı riski ve petrol şoku altını yukarı taşımalıydı.
Ama tam tersi oldu.
Altın sert satış yedi.
Bu birçok yatırımcıyı şaşırttı.
Timmer’in açıklaması oldukça dikkat çekici:
Bazı ülkeler enerji ve ticaret darboğazları nedeniyle likidite yaratmak amacıyla altın ve ABD tahvili satıyor olabilir.
Yani altın güvenli liman olmaktan çıkıp nakde dönüştürülen bir varlığa dönüşmüş olabilir.
Bu son derece önemli bir ayrım.
Çünkü kriz sırasında satılan şey riskli varlık değil, en likit varlık olabilir.
2008’de de aynısı olmuştu.
İlk aşamada altın düşmüş, ardından merkez bankaları para basmaya başlayınca tarihi ralli gelmişti.
Asıl Tehlike Fed Değil, Petrol
Piyasa son birkaç yıldır her şeyi Fed üzerinden okumaya alıştı.
Faiz indirimi gelirse altın yükselir.
Faiz artarsa düşer.
Ancak 2026’nın hikâyesi biraz farklı olabilir.
Fidelity’nin son değerlendirmesinde Timmer özellikle petrolün kritik değişken haline geldiğini vurguluyor. Eğer enerji şoku kalıcı hale gelirse enflasyon yeniden yükselebilir ve tahvil faizleri yukarı gidebilir. Bu da kısa vadede altın üzerinde baskı yaratabilir.
Dolayısıyla altının önündeki en büyük risk Fed değil.
Petrol.
Çünkü petrol enflasyonu belirliyor.
Enflasyon tahvil faizlerini belirliyor.
Tahvil faizleri de altının fırsat maliyetini.
Grafikteki Kritik Bölge
Grafikte dikkat çeken seviye yaklaşık 4.300 dolar bölgesi.
Timmer’in paylaşımında altının yeniden likidite trendine yaklaştığı görülüyor.
Bu iki senaryodan birine işaret ediyor olabilir:
Senaryo 1
Altın düşmeye devam eder.
Likidite trendine tamamen geri döner.
Aşırı iyimserlik temizlenir.
Senaryo 2
Merkez bankaları yeniden agresif genişlemeye geçer.
Küresel para arzı hızlanır.
Bu kez kırmızı çizgi altına yetişir.
Ve altın yeniden yukarı ayrışır.
Tarihsel olarak ikinci senaryo daha sık görülüyor.
Çünkü hükümetler borç krizlerini kemer sıkmayla değil para basarak çözmeyi tercih ediyor.
Çin ve Merkez Bankaları Faktörü
Burada gözden kaçan başka bir hikâye daha var.
Merkez bankaları son yılların en agresif altın alımlarını gerçekleştiriyor.
Özellikle:
- Çin
- Hindistan
- Türkiye
- Rusya
- Körfez ülkeleri
rezerv çeşitlendirmesine devam ediyor.
Bu eğilim yalnızca yatırım talebi değil.
Jeopolitik bir mesaj.
Dolar sistemine karşı sigorta poliçesi.
Bu nedenle altının 1990’lardaki gibi uzun süreli bir ayı piyasasına girmesi bugünkü koşullarda daha zor görünüyor.
Sonuç: Altın Düşüyor Gibi Görünüyor Ama Asıl Soru Başka
Piyasalar bugün altının düşmesine odaklanıyor.
Benim dikkatimi çeken ise başka bir şey.
Altın neden düştü?
Eğer cevap “likidite ihtiyacı” ise bu küresel sistemde görünenden daha fazla stres olduğuna işaret edebilir.
Eğer cevap “balonun sönmesi” ise düzeltme bir süre daha devam edebilir.
Ama eğer cevap “geçici satış baskısı” ise…
Bugünkü fiyatlar birkaç yıl sonra çok ucuz görünebilir.
Çünkü tarih bize bir şeyi tekrar tekrar gösteriyor:
Altın uzun vadede savaşları değil…
Merkez bankalarını takip eder.
Ve merkez bankalarının matbaaları hâlâ çalışıyor. ∎
