
2026 sonlarında birkaç hafta arayla yaşanan iki gelişme, 2027’ye yön verecek dinamikleri bütün çıplaklığıyla ortaya koydu. İlki, Başkan Donald Trump’ın 3 Kasım’daki ABD ara seçimlerinde aldığı çarpıcı yenilgiydi ve tüm dünyada manşetlere taşındı. Diğeri ise OpenAI’ın henüz piyasaya sürülmemiş en güçlü modelinin, bugüne dek çözülememiş 370’ten fazla matematik problemini çözdüğüne dair duyuruydu; teknoloji dünyasını hazırlıksız yakalayan bu haber, dışarıda pek az yankı uyandırdı.
Ara seçimler, son yarım yüzyılın en büyük tepki oylamasına dönüştü ve Trumpizmin sonunun başlangıcını ilan etti. Kutuplaşma ve başkanlık zorbalığıyla uzun süredir yıpranan dünyanın en önemli demokrasisi, hâlâ diri ve dirençli olduğunu kanıtladı. Destek görmeyen bir savaşa ve yükselen akaryakıt maliyetlerine öfkelenen seçmenler, yolsuzluğa sırt çevirerek değişim talep etti. Demokratların kuşaklar sonra ilk kez Teksas ve Kansas’ta zafer kazanması, Amerikan siyasetindeki olasılıklar ufkunu genişletti.
Yine de bu “matematik kıyameti” (mathpocalypse) ve onun simgelediği yapay zeka gücü, geleceğe dair çok daha fazlasını söylüyor. Önümüzdeki yıl büyük siyasi değişimler mümkün; ancak yapay zeka kaynaklı altüst oluş kesin ve bu dönüşüm, Silikon Vadisi dışındakilerin henüz kavrayamadığı bir ölçekte gerçekleşecek. Teoremleri altüst eden bu atılım, yapay zeka modellerindeki gelişim üstel bir eğrinin dikleşen kısmına ulaştığında neler yaşanabileceğini gösteriyor. Hayal dahi edilemeyen, aniden sıradanlaşıyor. 2027’de bu durum matematik ve kodlamanın çok ötesine geçecek. Hastalıkların çok daha iyi anlaşıldığı ve yeni materyallerin baş döndürücü bir hızla keşfedildiği çarpıcı bilimsel atılımlar kapıda.
Kişisel yapay zeka asistanlarının standart hale gelmesi, sürücüsüz otomobillerin daha fazla şehirde boy göstermesi ve insansı robotların sahneye çıkmasıyla insanlar bu teknolojinin etkisini çok daha somut hissedecek. En karamsar kahinlerin öngördüğü gibi beyaz yakalı işlerin bir gecede silinmesi söz konusu değil; ancak daha fazla sektördeki şirketler organizasyon yapılarını baştan aşağı yeniledikçe iş dünyasındaki sarsıntı büyüyecek.
Yapay zeka aynı zamanda daha korkutucu bir hal alacak. Ukrayna cephelerinde otonom drone sürüleri kullanılacak. Halihazırda tırmanışta olan siber saldırılar daha sık ve daha yıkıcı hale gelecek. Önümüzdeki yıl dünyanın bir yerinde can kaybına yol açan bir yapay zeka kazası yaşanması sürpriz olmayacak.
2027’nin asıl büyük sorusu, bu iki gücün—yapay zekanın yükselişi ile Trumpizmin düşüşünün—nasıl etkileşime gireceği. Ortaya maliyetli bir çatışma çıkabilir. Amerikalılar yapay zekadan korkuyor ve bu teknolojiye derin bir şüpheyle yaklaşıyor. Pek çok Demokrat siyasetçi kampanyalarının merkezine veri merkezlerine ve teknoloji oligarklarına muhalefeti yerleştirdi. Ara seçimlerde veri merkezlerini kısıtlamaya veya yasaklamaya yönelik 45 eyalet ve yerel halk oylaması yapıldı; bunların 44’ü kabul edildi. Planlanan veri merkezlerinin üçte birine ev sahipliği yapan Teksas’ın yeni valisi Gina Hinojosa, moratoryum sözü verdi. Ancak daha olası senaryo yeni bir pazarlık zemini: Eyaletler ve yerel yönetimler, veri merkezlerine ev sahipliği yapma karşılığında daha fazla mali kaynak ve yerel kazanım talep edecek.
Federal düzeyde ise yapay zekaya yönelik daha sıkı düzenlemeler artık kaçınılmaz. Demokratların kontrolüne geçen yeni Kongre, özellikle güvenlik konusunda kural ve denetim getirmek için bastıracak; bu, pek çok yapay zeka liderinin uzun süredir talep ettiği ve yönetim içindeki bazı yetkililerin de sessizce desteklediği bir adım. Masada pek çok taslak var ve bunlardan biri yakında yasalaşacak. 2027, Amerika’nın yapay zekadaki “bırakınız yapsınlar” tavrının sonu olacak.
Bu politika değişimi yapay zekanın yörüngesini kökten değiştirmeyecek. İyi bir fikir olsaydı bile bu teknolojiyi durdurmak imkansız. Ancak sağduyulu düzenlemeler, şans da yaver giderse, süper güçlü zekanın ortaya çıkışını bir nebze yavaşlatıp daha güvenli hale getirecek. Bu durum, en riskli yapılardaki kontrolsüz büyüme etrafında şişen finansal balonu söndürecektir. Ayrıca önde gelen yapay zeka laboratuvarlarının iş modelini de dönüştürebilir. Şirketler en güçlü modellerini dışarıya açmak yerine bünyelerinde tutabilir; bilimsel keşiflerin veya finansal öngörülerin meyvelerini yasal sorumluluk riski almadan bizzat toplamak için kendi bilim laboratuvarlarını ya da finansal işlem masalarını kurabilirler.
İdeal senaryoda 2027, Çin ile güvenlik konusunda temel bir işbirliğini de beraberinde getirirdi. Çin’in “açık ağırlıklı” (open-weight) modelleri Amerika’nın gerisinde kalsa da aradaki fark çok büyük değil. 2027, Çin’de de dikkate değer kapasite artışlarına sahne olacak. Daha aklıselim bir dünyada iki ülke, jeopolitik rakiplerin geçmişte yaptığı gibi asgari kurallar belirlerdi. Ne yazık ki bu gerçekleşmeyecek. Çin, yapay zeka güvenliğini pek çok Amerikalının farkında olduğundan daha fazla önemsese ve bu alanda daha çok adım atsa da, bu teknolojiyi (haklı olarak) 21. yüzyıl başarısının anahtarı gören iki süper güç arasındaki karşılıklı güvensizlik çok derin. Ara seçimlerdeki siyasi devrim, Çin ile yapay zeka ilişkilerinin yeniden düşünülmesini sağlamayacak. Başkanlar Trump ve Xi bir araya geldiğinde yapay zeka güvenliği gündeme gelebilir, ancak somut bir sonuç doğurmayacaktır.
Buna karşın seçim sonuçları, jeopolitiği alışıldık ara seçimlerden çok daha fazla etkileyebilir. Dış politika büyük ölçüde ABD başkanının yetki alanındadır ve bu nedenle görev süresinin sonuna yaklaşan “topal ördek” başkanlar genellikle bu alana odaklanarak dramatik adımlar atar. George W. Bush 2006’daki ara seçim yenilgisinin ardından Irak’a asker takviyesi emri vermiş; Barack Obama ise 2014’teki kaybının ardından İran nükleer anlaşmasını müzakere etmişti. Bay Trump da içeride aldığı bu ağır yenilgiye daha saldırgan bir dış politika gündemiyle karşılık verebilir: daha fazla zorbalık, daha fazla askeri maceracılık ve daha fazla gümrük vergisi.
Ancak Demokratların Kongre’deki çoğunluğunun büyüklüğü, yasama organının tamamen teslim olmayacağına işaret ediyor. Bay Trump İran’a yeni saldırılar düzenleme emri verebilir, fakat Kongre uzun soluklu bir askeri harekatı finanse etmeye yanaşmayacaktır. Özellikle Rusya ile yan ticari anlaşmalar içeriyorsa, Ukrayna’yı gözden çıkaran herhangi bir uzlaşmaya da taş koyabilir. Bay Trump gümrük vergileri konusunda kontrolden çıkarsa, Kongre bu alandaki yetkisini geri almak için oylamaya bile gidebilir.
Dolayısıyla en olası senaryo, dünyanın geri kalanı artık Trump sonrası döneme odaklanmaya başlarken, başkanın dış politikasının görünürde değişmemesi ama etkisini yitirmesi. Başkanlar Xi ve Putin ile yapılacak zirveler, modern bir Potsdam Konferansı’ndan ziyade birer fotoğraf karesinden ibaret kalacak. Gösterişli ziyaretler (örneğin Kuzey Kore’ye) bekleyebilirsiniz ancak ezber bozan anlaşmalar ufukta görünmüyor. Bu güç kaymasından zararlı çıkacak ülkeler (özellikle İsrail) olsa da, dünyanın büyük bölümü derin bir nefes alacak.
2027’nin aykırı hikayesi ise Avrupa’da yazılacak. İronik biçimde, Trumpizm tam da Amerika’da reddedilirken, pek çok Avrupa ülkesi popülist sağı kucaklayabilir. Marine Le Pen’in Mayıs ayında Fransa cumhurbaşkanı seçilmesi; Ukrayna, finansal piyasalar ve bizzat Avrupa Birliği üzerinde sarsıcı sonuçlar doğurabilir.
Ukrayna’yı ayakta tutan şey Avrupa’nın sağladığı finansman. Bayan Le Pen ve Avrupa’daki diğer popülist sağcıların önerdiği gibi bu fonlar kesilirse Ukrayna çöker. İyi ihtimalle, Cumhurbaşkanı koltuğuna oturan bir Le Pen, Avrupa’nın doğu kanadında çökmüş bir devletin iyi bir fikir olmadığını hızla kavrayacaktır. Üstelik devrede bir emniyet sübabı da var: Avrupa ülkelerinin 2027’de Ukrayna’nın faturalarını ödemek için vergi mükelleflerinin parasını kullanmak yerine, dondurulmuş Rus varlıklarına el koyma konusunda nihayet uzlaşması bekleniyor.
Tahvil piyasalarındaki gerginliğin odağında ise Avrupa yer alacak. Kamu maliyesi halihazırda sürdürülemez durumda olan Fransa, seçimler yaklaştıkça tam teşekküllü bir krizle karşı karşıya kalabilir. Avrupalı sağ popülistlerin vaat ettiği politikalar yalnızca ekonomik tahribat yaratmakla kalmayıp AB’nin sonunu da getirebilir. Ancak söz konusu Avrupa olduğunda, Bayan Le Pen kazansa dahi gerçekliğin daha az dramatik olması muhtemel. AB’nin çöküşünden ziyade krizlerle boğuşarak günü kurtarma senaryosu ağır basıyor. Yine de bunun fırsat maliyeti çok yüksek olacak.
Avrupa, yapay zeka çağında çarpıcı biçimde geride kalmış durumda. Kıtanın öncü (frontier) yapay zeka modelleri yok ve küresel yapay zeka işlem kapasitesinin yalnızca %5’ine sahip. Bu durum Avrupa’yı yapay zekanın risklerinden korumayacağı gibi, nimetlerinden faydalanmasını da engelleyecek. Amerikan siyasetinin yapay zeka devrimini daha sağlıklı bir zemine oturtabileceği bir yılda, Avrupa’nın yaşayacağı olası bir siyasi deprem, kıtayı kalıcı olarak yarışın dışında bırakma riski taşıyor.