Trump Neden 3 Ocak ı Bekledi ?

ABD’nin 3 Ocak Tercihi: Latin Amerika Liderlerine Yönelik Operasyonların Tarihsel Tekerrürü

Amerika Birleşik Devletleri’nin Latin Amerika ülkelerindeki siyasi olaylara müdahaleleri, uzun yıllardır uluslararası ilişkiler gündeminin önemli bir parçası olmuştur. Bu müdahalelerin takvimsel bazı tesadüfleri ise dikkat çekmekte ve bazı analizlere konu olmaktadır. Özellikle 3 Ocak tarihi, son 36 yılda yaşanan iki önemli olayla bu bağlamda öne çıkmaktadır.

Son olarak 3 Ocak tarihinde, ABD’nin Latin Amerikalı bir lideri ele geçirdiği yönündeki haberler uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu. Bu olay, 1989 yılında yine 3 Ocak günü Panama Devlet Başkanı Manuel Noriega’nın ABD tarafından ele geçirilmesini akıllara getirdi. İki farklı dönemde ve iki farklı ülkenin liderine yönelik olarak aynı tarihte gerçekleşen bu operasyonlar, zamanlama konusunda çeşitli spekülasyonları beraberinde getirdi.

1989’daki Manuel Noriega olayı, “Just Cause” operasyonu kapsamında gerçekleşmişti. Panama’nın askeri diktatörü olan Noriega, uyuşturucu kaçakçılığı ve diğer suçlamalarla ABD tarafından aranmaktaydı. Operasyon, Noriega’nın devrilmesi ve ardından ABD’ye götürülerek yargılanmasıyla sonuçlanmıştı. Bu olay, ABD’nin bölgedeki askeri gücünü ve siyasi nüfuzunu açıkça ortaya koyan önemli bir dönüm noktasıydı.

Güncel olayda ise, benzer bir senaryonun 36 yıl sonra tekrar etmesi, “3 Ocak” tarihinin ABD dış politikasında bilinçli bir tercih olup olmadığı sorusunu gündeme getirdi. Her ne kadar bu tür tesadüfler, genellikle basit bir rastlantı olarak değerlendirilse de, olayların ardışık bir şekilde aynı tarihte cereyan etmesi, komplo teorilerine veya sembolik anlam arayışlarına zemin hazırlayabilmektedir. Uluslararası ilişkiler uzmanları, bu tür durumların genellikle jeopolitik çıkarlar ve stratejik hedefler doğrultusunda şekillendiğini belirtirken, spesifik bir tarihin bilinçli olarak seçilmesi ihtimalinin düşük olduğunu, ancak halkla ilişkiler veya propaganda açısından böyle bir vurgunun yapılabileceğini ifade ediyorlar.

Her iki olayda da ABD’nin bölgedeki istikrarı sağlama, demokrasiyi teşvik etme veya ulusal güvenlik çıkarlarını koruma argümanları öne çıkarılmıştır. Ancak eleştirmenler, bu tür operasyonların Latin Amerika ülkelerinin egemenlik haklarına müdahale anlamına geldiğini ve bölgedeki anti-Amerikan duygularını körüklediğini savunmuşlardır. 3 Ocak’ın bu bağlamda bir kez daha gündeme gelmesi, ABD’nin Latin Amerika politikasının derinlemesine incelenmesi gerektiği yönündeki çağrıları da beraberinde getirmiştir.

Sonuç olarak, 3 Ocak tarihinde yaşanan bu iki benzer olay, ister bir tesadüf isterse sembolik bir tercih olsun, ABD’nin Latin Amerika’daki etkin rolünü ve bölge siyasetindeki belirleyici gücünü bir kez daha gözler önüne sermiştir. Uluslararası ilişkilerde tarihin tekerrür etme eğilimi, gelecekteki olaylar için de önemli ipuçları sunmaya devam etmektedir.