The Economist: Kadınlar İçin Cam Tavan Endeksinde Türkiye Son Sırada

The Economist, 8 Mart Dünya Kadınlar Günü öncesinde yayımladığı 2026 Cam Tavan Endeksi ile OECD ülkelerinde kadınların iş hayatındaki konumunu yeniden mercek altına aldı. Kadınların kariyer basamaklarında karşılaştığı yapısal engelleri ölçmeyi amaçlayan endeks, eğitimden ücret farkına, yönetim kurullarından ebeveyn izinlerine kadar geniş bir veri seti üzerinden hesaplanıyor.

The Economist tarafından yayımlanan çalışmaya göre Türkiye, OECD üyesi 29 ülke arasında listenin son sırasında yer aldı. Endeks; eğitim, iş gücüne katılım, yönetici pozisyonları, şirket yönetim kurulları, ücret farkı, ebeveyn izni, çocuk bakım maliyetleri ve siyasette temsil gibi 10 farklı gösterge üzerinden hesaplandı.

Küresel sıralamada 2026 yılında ilk sırayı İsveç aldı. Finlandiya, Norveç, Fransa ve İzlanda listenin üst sıralarında yer alırken Kuzey Avrupa ülkeleri güçlü sosyal güvenlik sistemleri, geniş ebeveyn izinleri ve yüksek kadın istihdamı sayesinde yıllardır endeksin zirvesinde bulunuyor. Listenin sonunda ise Japonya, Güney Kore ve Türkiye yer aldı. Türkiye son yıllarda alt sıralardaki konumunu korumaya devam ediyor.

The Economist’in verilerine göre Türkiye’nin en zayıf performans gösterdiği alanların başında iş gücüne katılım geliyor. Türkiye’de kadınların iş gücüne katılım oranı yaklaşık yüzde 42 seviyesinde bulunuyor. OECD ortalamasında kadınların yaklaşık yüzde 66’sı iş gücünde yer alırken erkeklerde bu oran yüzde 80 civarında. Bu tablo Türkiye’de yaklaşık 40 puanlık cinsiyet farkı anlamına geliyor ve OECD ülkeleri içindeki en büyük farklardan biri olarak öne çıkıyor.

Eğitim tarafında ise tablo daha dengeli. Türkiye’de yükseköğretimde kadın mezun oranı erkeklere yakın seviyede bulunuyor. Ancak OECD ortalamasının aksine eğitim avantajı iş hayatına aynı ölçüde yansımıyor. The Economist’in aktardığı verilere göre MBA programlarına girişte kullanılan GMAT sınavına girenlerin yaklaşık yüzde 45–50’si kadın ve bu oran son yıllarda yükseliş gösteriyor.

Şirket yönetimi ve liderlik tarafında ise Türkiye OECD ortalamasının gerisinde kalıyor. Türkiye’de şirket yönetim kurullarındaki kadın oranı yaklaşık yüzde 20 seviyesinde bulunuyor. OECD ortalaması ise yüzde 30’un üzerinde. Yönetici pozisyonlarında kadın oranı Türkiye’de yüzde 20 civarında ve bu oran OECD ortalamasının oldukça altında.

Ücret farkı açısından Türkiye OECD ortalamasına yakın bir görünüm sergilese de fark devam ediyor. Türkiye’de kadınlar ile erkekler arasındaki ücret farkı yaklaşık yüzde 10 civarında bulunurken OECD genelinde ortalama ücret farkı yüzde 11 seviyesinde hesaplanıyor.

Aile politikaları ve ebeveyn izinleri tarafında da Türkiye’nin sınırlı bir yapı sunduğu görülüyor. Türkiye’de anneler için tam ücret eşdeğerinde yaklaşık 15 hafta doğum izni bulunuyor. Babalar için ücretli izin ise oldukça sınırlı ve OECD ortalamasının altında kalıyor. Çocuk bakım maliyetleri ise OECD ülkeleri içinde orta seviyelerde yer alıyor.

Siyasi temsil tarafında da benzer bir tablo ortaya çıkıyor. Türkiye’de parlamentodaki kadın oranı yaklaşık yüzde 20 seviyesinde bulunuyor. OECD ortalaması ise yüzde 34 civarında. Kadın temsilinin en yüksek olduğu ülkeler arasında Avustralya, İzlanda ve Finlandiya yer alıyor.

The Economist’in değerlendirmesine göre Cam Tavan Endeksi yıllar içinde küçük değişimler gösterse de ülkeler arasındaki sıralama büyük ölçüde sabit kalıyor. Kuzey Avrupa ülkeleri kadınların iş hayatına katılımı ve kariyer ilerlemesi açısından en güçlü performansı gösterirken Türkiye kadın istihdamı ve liderlik pozisyonlarındaki düşük temsil nedeniyle listenin en alt sıralarında yer alıyor.