Ortadoğu’da İran merkezli bir savaş senaryosu, Türkiye ekonomisi açısından ciddi riskler barındırıyor. The Economist’in analizine göre derinleşen çatışma, özellikle enerji fiyatları ve enflasyon kanal...
Ortadoğu’da İran merkezli bir savaş senaryosu, Türkiye ekonomisi açısından ciddi riskler barındırıyor. The Economist’in analizine göre derinleşen çatışma, özellikle enerji fiyatları ve enflasyon kanalı üzerinden Ankara’yı doğrudan etkileyebilir.
Dergi, “Ortadoğu’daki derinleşen çatışma, yeniden yükselen enflasyon ihtimalini gündeme getiriyor. Bu durum özellikle Türkiye ekonomisi için büyük sorun anlamına gelebilir” ifadelerini kullanıyor. Türkiye’nin İran’dan yaptığı doğal gaz ithalatının toplam gaz alımının yaklaşık %14’ünü oluşturduğuna dikkat çekiliyor. Enerji fiyatlarındaki sıçrama ve İran kaynaklı arz kesintisi ihtimali, ekonomi üzerinde “sert bir darbe” riski yaratıyor.
Türkiye, 2022’de %80’in üzerine çıkan enflasyonun ardından yüksek faiz politikası sayesinde fiyat artışlarını aşağı çekmeyi başarmıştı. Salı günü açıklanan son verilere göre yıllık enflasyon %31,5 seviyesinde. Bu oran, bir önceki aya göre hafif artışa işaret ediyor. The Economist, “İran’daki kaos fiyatları daha da yukarı itebilir. Türk piyasaları şimdiden şoku hissetmeye başladı” değerlendirmesini yapıyor.
Enerji fiyatı kanalı, Türkiye için en hassas başlık. Petrol ve doğal gaz maliyetindeki artış; cari açık, bütçe dengesi ve tüketici enflasyonu üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor. Jeopolitik prim yükseldikçe kur tarafında oynaklık artabilir, bu da maliyet enflasyonunu ikinci tur etkilerle güçlendirebilir. Türkiye’nin dezenflasyon süreci kırılgan bir zeminde ilerlerken, dışsal bir enerji şoku süreci tersine çevirebilir.
Risk yalnızca makro göstergelerle sınırlı değil. The Economist ayrıca uzun süreli bir savaşın yüz binlerce mülteciyi Türkiye sınırına yönlendirebileceğini vurguluyor. Türkiye ile İran arasındaki 534 kilometrelik kara sınırı, olası göç dalgası açısından kritik. Daha da ileri bir senaryoda İran’da iç savaş çıkması durumunda tablo ağırlaşabilir.
Bir diğer stratejik risk ise Kürt meselesi. Dergi, İran’da olası bir Kürt ayaklanmasının Türkiye’nin kendi Kürt meselesi ve yürüttüğü barış süreci üzerinde etkili olabileceğine işaret ediyor. Bölgesel istikrarsızlık, iç güvenlik ve diplomasi dengelerini zorlayabilir.
The Economist’in çerçevesi net: Türkiye, İran’daki gelişmeler karşısında “son derece gergin olmakta haklı.” Enerji bağımlılığı, enflasyonla mücadele süreci, göç riski ve güvenlik boyutu birleştiğinde, İran merkezli bir savaş Türkiye için yalnızca jeopolitik değil, aynı zamanda makroekonomik bir stres testi anlamına geliyor.
