Jensen Huang hem deha sahibi bir isim hem de büyük bir basiretsizlik örneği. Dünyanın lider çip tasarımcısı ve yakın zamana kadar en değerli şirketi olan Nvidia’nın patronu, evlilik dışı bir ilişki ya...
Jensen Huang hem deha sahibi bir isim hem de büyük bir basiretsizlik örneği. Dünyanın lider çip tasarımcısı ve yakın zamana kadar en değerli şirketi olan Nvidia’nın patronu, evlilik dışı bir ilişki yaşadı. Sevgilisi, Nvidia’dan milyarlarca dolarlık donanım satın alan az tanınmış bir bulut bilişim firması Megaspeed’in yöneticisiydi. Amerikalı yetkililer bu kadının bir Çin ajanı, Singapur merkezli şirketinin ise siyasi açıdan hassas çipleri Çin’e kaçırmak için kullanılan bir paravan olduğu görüşünde.
Ortaya daha fazla kirli çamaşır dökülmese bile, Huang’ın mevcut konumunu koruması imkânsız. Ya istifa etmeli ya da görevine son verilmeli. Aynı durum skandala adı karışan Amerikalı bürokratlar için de geçerli.
Huang’ın 8 Kasım’da sadakatsizliğini itiraf etmesi, Alice Huang (soyadı benzerliği dışında bir akrabalığı bulunmuyor) ile olan ilişkisine dair aylardır süren söylentilerin ardından geldi. Nvidia patronunun, hükümetin bu kadını bir ajan olarak gördüğünü hangi noktada öğrendiği veya ilişkinin ne zaman bittiği hâlâ belirsizliğini koruyor. Yine de sergilediği tutum, felaket düzeyinde bir karar alma yetersizliğine işaret ediyor. Bir müşteriyle romantik ilişki yaşamak açık bir çıkar çatışması doğurur. Çin’in çaresizce ele geçirmek istediği Amerikan teknolojisinin muhafızı konumundaki Huang’ın ekstra dikkatli olması gerekirdi. Oysa kendisi, daha geçen ay ilişkinin niteliği hakkında kamuoyuna yalan söyledi.
Huang’ın ihlallerinin çok daha ağır olduğu anlaşılabilir. Nvidia’nın baş hukuk müşavirinin, ihracat kontrollerini uygulamaktan sorumlu olan ABD Ticaret Bakanlığı’nın geçen yıl Megaspeed hakkında yürüttüğü soruşturmaya müdahale edip etmediği hususu soru işaretleri yaratıyor. Huang’ın görünüşte Çin’i Amerikan teknolojisine bağımlı tutmak amacıyla çip kısıtlamalarının gevşetilmesini savunması ve Çin menşeli açık kaynaklı modelleri öne çıkarması artık ciddi şüphe uyandıracaktır.
Huang’ın görevde kalmasını savunanlar, kendisinin Nvidia için, Nvidia’nın da ABD’nin yapay zekâ alanında Çin’e karşı sağladığı üstünlük için vazgeçilmez olduğunu öne sürüyor. Kurucu ortağı olduğu şirketin her detayına müdahil olan Huang’a yaklaşık 60 yöneticinin doğrudan rapor vermesi zaten makul olmayan bir tablo.
Ancak sırf Nvidia bu kadar kritik bir öneme sahip olduğu için Huang gitmek zorunda. Ulusal güvenlik açısından hayati önem taşıyan şirketlerin tepe yöneticilerindeki ağır kusurların cezasız kalmaması, ABD’nin uzun vadeli çıkarlarının bir gereğidir. Huang’ın kalmasının Nvidia hissedarlarının yararına olup olmadığı bile şüpheli. FBI da dâhil olmak üzere başlatılan soruşturma sarmalı dikkatini tamamen dağıtacaktır. Skandallarla anılan yapay zekâ milyarderi, Kongre’de güç kazanan Demokratlar için kolay bir siyasi hedef haline gelmiş durumda. Huang dümende kaldığı sürece, Nvidia’nın Washington’daki meşruiyeti de tıpkı kendisi gibi şaibeli kalacaktır.
Kendi isteğiyle ayrılmaması halinde Nvidia yönetim kurulu kendisini kovmalıdır. Hiçbir CEO yeri doldurulamaz değildir. “Aşamalı geçiş” gibi yarım yamalı tedbirler verilen zararı uzatmaktan başka bir işe yaramaz. Ne yazık ki Nvidia yönetim kurulu şu ana kadar net bir duruş sergileyemedi. 8 Kasım’da bir soruşturma başlatıldığını duyuran açıklamada, “ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiği yönünde bir gerekçe bulunmadığı” belirtildi. Ancak güvenilir hiçbir süreç, Huang’ı bizzat itiraf ettiği kusurlardan aklayamaz.
Basiretsizlik sergileyen tek isim Huang değil. Howard Lutnick yönetimindeki Ticaret Bakanlığı, en gelişmiş çiplerin Çin’e akışını durdurmakta tam anlamıyla sınıfta kaldı. Kaçakçılık şüpheleri dile getirildikten sonra bile Nvidia’nın Megaspeed’e satış yapmaya devam etmesine göz yumulduğu, Pentagon ile Hazine Bakanlığı’nın Singapurlu firmayı kara listeye alma çağrılarına direnildiği görülüyor. Tıpkı Huang gibi Lutnick de çip ihracat kontrollerinin zayıflatılmasını savunmuştu.
Ne var ki Lutnick’in istifa etmesi pek olası görünmüyor. Ancak Demokratlar Kongre’de kontrolü ele alırken, sadece Lutnick’i değil, Nvidia hisseleri satın alan ve yeni balo salonunun finansmanı için Nvidia kaynaklarını kullanan Başkan Donald Trump’ı da sorgulayacaklardır. İki yıldır sürdürülen tutarsız politikalar ve gevşek denetimler, Çin’in nükleer silahlardan bile daha etkili olabileceği kanıtlanabilecek bir teknoloji yarışında öne geçmesine zemin hazırladı. Temenni edelim ki bu durum artık değişsin.
Dört yıl boyunca hükümetler tarafından el üstünde tutulan Huang bir rock yıldızı muamelesi gördü. Gücü elinde tutan birçok lider gibi o da kendisini kuralların üzerinde görmeye başladı. Aynı güç zehirlenmesine, hatta daha yüksek dozlarda Trump yönetiminde de rastlamak mümkün. Bu cezasızlık kültürüne artık bir son verilmeli. Bu anlayış, Amerika’nın en büyük kurumsal başarılarından birine darbe vurdu ve ulusal güvenliğini zaafa uğrattı. Huang’ın ardından başkalarının da koltuğundan olması kaçınılmazdır.
