Gadi Eisenkot, iktidar yolundaki ilk engeli 8 Kasım’da İsrail Cumhurbaşkanı Yitzhak Herzog’dan yeni hükümeti kurma yetkisini alarak aştı. Ancak 27 Ekim’deki seçimlerde koalisyon çoğunluğunu kayb...
Gadi Eisenkot, iktidar yolundaki ilk engeli 8 Kasım’da İsrail Cumhurbaşkanı Yitzhak Herzog’dan yeni hükümeti kurma yetkisini alarak aştı. Ancak 27 Ekim’deki seçimlerde koalisyon çoğunluğunu kaybeden Başbakan Binyamin Netanyahu’nun koltuğuna oturabilmesi için, seçim vaatlerinden taviz vermek de dâhil olmak üzere çok daha çetin sınavları geride bırakması gerekecek.
Cumhurbaşkanlığı konutundaki kısa törende Eisenkot, “Hiç kimse verdiği tüm taahhütlerin arkasında duramaz. Hepimiz taviz vermek zorunda kalacağız” sözleriyle durumu açıkça kabul etti. Eisenkot, Dört Yahudi muhalefet partisinden oluşan azınlık bir “acil durum” hükümetini göreve başlatmayı hedefliyor. Ne Arap ne de Haredi (aşırı dindar) partiler —en azından başlangıçta— koalisyonda resmi olarak yer almayacak; ancak gerektiğinde dışarıdan destek verecekler.
Eisenkot’un temel mantığı, Netanyahu’yu koltuktan indirmenin en acil öncelik olduğu yönünde. Son haftalarda Başbakan, İsrail’i İran ile yeni bir savaşa sürüklemeye çalışmış ve gizli servis başkanına Arap oylarını inceleme ve seçim sonuçlarını geçersiz kılma baskısı yapmıştı. Çoğunluğa sahip bir koalisyon kurmak uzun müzakereler gerektiriyor; oysa Eisenkot’un, Cumhurbaşkanı yetkiyi başka bir isme devretmeden önce yalnızca altı haftası var.
Çoğunluğu sağlamak için yeterli sayıda partiyi ikna etmek, pek çok vaadin çiğnenmesi anlamına geliyor. Seçim kampanyası boyunca dört Yahudi muhalefet partisi herkese zorunlu askerlik sözü vermişti. Haredi partileri ise koalisyona katılma şartı olarak din okulu öğrencilerinin askerlikten muaf tutulmasını talep ediyor. Yahudi partilerinin üçü, Arap partilerinin koalisyona dahil edilmesine karşı çıkıyor. Eisenkot’un kendisi de, üç yıl önceki 7 Ekim katliamlarından sorumlu tuttuğu Hamas’ın bir terör örgütü olarak kınanması dâhil bir dizi şart öne sürdü. Bu şartları Arap partilerinin kabul etmesi oldukça zor.
Ancak dört ana Yahudi muhalefet partisi, 120 sandalyeli İsrail parlamentosu Knesset’te yalnızca 48 sandalyeye sahip. Azınlık hükümeti, çetrefilli tavizlerden kaçınmanın ve ilerleyen dönemde Arap veya Haredi partilerinin koalisyona resmi olarak katılmasına kapı aralamanın bir yolu olarak görülüyor.
Eski İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı olan Eisenkot, siyasete nispeten yeni giren bir isim. Knesset’e 2022’de giren Eisenkot, sadece bir yıldır parti liderliği yapıyor. Bu durum seçimde onun için bir avantaja dönüştü; partisinin sunduğu taze kan algısı, muhalefetteki diğer partilerden çok daha iyi bir performans göstermesini sağladı. Yine de Eisenkot’un, kontrol etmesi zor bu muhalefet blokunu hizaya sokmak için işi son derece zor. Parti liderlerinden birinin danışmanı, “Koalisyon için çeşitli kombinasyonlarımız var, ancak önce bu dört partinin bir noktada uzlaşması gerekiyor” değerlendirmesinde bulunuyor. Rakip muhalefet liderleri şimdiden onu oyun dışı bırakmanın yollarını arıyor.
Bu isimlerin başında milliyetçi Evimiz İsrail (Yisrael Beiteinu) partisinden Avigdor Lieberman geliyor. Siyasi kariyerine yaklaşık kırk yıl önce Netanyahu’nun asistanı olarak başlayan Lieberman, şimdilerde onun iktidarına son vermeye ant içmiş durumda. Seçimde yalnızca 7 sandalye kazanmasına rağmen Lieberman kendisini hâlâ hem koalisyon kurucusu hem de geleceğin başbakanı olarak görüyor. Haredi partileriyle kendi başına müzakereler yürüterek bağımsız bir süreç başlatan Lieberman, özellikle Arap partilerinin desteğine dayanacak bir azınlık hükümetinde yer almayı kesin bir dille reddetti.
Bu esnada Netanyahu da sahneden çekilmiş değil. Partisi Likud’un avukatları, dış müdahale ve Arap seçmenler arasındaki usulsüzlük iddialarıyla seçim sonuçlarına itiraz etmeye çalışıyor. Netanyahu’ya sadık bir ismin yönettiği Şin Bet güvenlik teşkilatı bu iddiaları araştırıyor; ancak bağımsız tutumuyla bilinen Başsavcı, oy sayımını sorgulamak veya Arap siyasetçileri sorguya çekmek için yeterli delil bulunmadığına karar verdi ve seçim sonuçları resmi olarak onaylandı.
Başbakanın son kozu ise muhalefetin koalisyon kurma çabalarını baltalamak. 7 Kasım’da Netanyahu, “İsrail’i içeriden çökertecek İslamcılara dayalı bir hükümet” yerine, muhtemelen kendisinin liderlik edeceği bir ulusal birlik hükümeti çağrısında bulundu. Netanyahu, “Böyle bir hükümetle İsrail’in ayakta kalması mümkün değil” uyarısında bulundu. Eisenkot’un yanıtı ise Başbakanı “histerik” olarak nitelendirmek oldu. Seçim vaadini yerine getirip Netanyahu’yu koltuğundan etmek istiyorsa, Eisenkot’un tüm soğukkanlılığına ve zekasına ihtiyacı olacak.
