Meksika’da Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin lideri El Mencho’nun askeri operasyonla öldürülmesi, yalnızca bir güvenlik operasyonu değil; doğrudan devlet otoritesi, emtia arzı ve bölgesel istikrar başlığ...
Meksika’da Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin lideri El Mencho’nun askeri operasyonla öldürülmesi, yalnızca bir güvenlik operasyonu değil; doğrudan devlet otoritesi, emtia arzı ve bölgesel istikrar başlığıdır. ABD’nin başına 15 milyon dolar ödül koyduğu El Mencho’nun istihbarat koordinasyonuyla hedef alındığı belirtilirken, operasyon sonrası yaşananlar asıl kırılganlığı gösterdi. Orduyla çatışan kartel unsurlarının kentte yangınlar çıkarması, otoyolları kapatması ve havalimanlarında kaos yaratması, Meksika’nın bazı bölgelerinde fiili güç mücadelesinin sürdüğünü ortaya koydu. Kartelin sahip olduğu ağır silahlar, zırhlı araçlar ve paramiliter kapasite, klasik suç örgütü yapısının ötesinde yarı askeri bir organizasyona işaret ediyor. Bir bayrak ve sembolik yapı üzerinden kurumsal kimlik inşa eden bu organizasyon, yalnızca uyuşturucu trafiği değil, aynı zamanda liman ve lojistik hatları üzerinde de baskı kurabilecek kapasiteye sahip.
Buradaki risk yalnızca iç güvenlik değildir. Meksika dünyanın en büyük gümüş üreticisi ve ilk 10 petrol üreticisi arasında. Eğer güvenlik boşluğu üretim ve ihracat zincirlerine sirayet ederse, bu doğrudan küresel gümüş arzını ve enerji lojistiğini etkiler. Gümüş tarafında zaten volatil seyreden fiyatlama, arz primiyle yeniden yukarı yönlü baskı görebilir. Enerji tarafında ise ABD rafineri zinciri için kritik olan Meksika üretim ve ihracat hatlarında yaşanacak aksamalar, bölgesel fiyatlamayı etkileyebilir.
ABD’nin “Dünya için müthiş bir gelişme” açıklaması operasyonun güvenlik boyutunu vurgularken, esas soru şu: Devlet otoritesi kalıcı biçimde tesis edilebilecek mi? Eğer belirli bölgelerde kontrol kaybı görüntüsü oluşursa, sınır güvenliği ve uyuşturucu akışı gerekçesiyle ABD’nin daha sert müdahale söylemleri gündeme gelebilir. Bu da ABD–Meksika ticaret hattını ve Kuzey Amerika tedarik zinciri modelini jeopolitik risk alanına taşır.
Sonuç olarak mesele yalnızca bir kartel liderinin ölümü değil. Mesele, güvenlik boşluğunun ekonomiye sirayet edip etmeyeceği ve ABD’nin durumdan vazife çıkarmak adına olaya müdahil olup olmayacağı. Eğer limanlar, otoyollar ve enerji hatları baskı altına girerse bu gelişme gümüş fiyatlarından enerji piyasalarına, gelişen ülke risk primlerinden ABD sınır politikasına kadar geniş bir alanda fiyatlanır. Piyasa her zaman güvenliği fiyatlar; otorite zayıfladığında risk primi yükselir. Buradaki temel eşik de budur.
