0,00₺ 0

Sepet

Sepetinizde ürün bulunmuyor.

Alışverişe devam et
The Economist

İspanya seçimleri Pedro Sánchez için referandum niteliğinde olacak

Neredeyse tam üç yıl önce, ana muhalefetteki Halk Partisi’nin (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo, Sosyalist Başbakan Pedro Sánchez’e isteksizce elini uzatıp “Bu bir hataydı” demişti. Genel seçimleri PP’...
Hülya Kocaer
Kasım 22, 2026
Paylaş

Neredeyse tam üç yıl önce, ana muhalefetteki Halk Partisi’nin (PP) lideri Alberto Núñez Feijóo, Sosyalist Başbakan Pedro Sánchez’e isteksizce elini uzatıp “Bu bir hataydı” demişti. Genel seçimleri PP’ye kaybetmesine rağmen Sánchez, bir dönem daha iktidarda kalabilmek için kırılgan bir parlamento çoğunluğu oluşturmayı başarmıştı. Bunun karşılığında Katalan ayrılıkçılara, altı yıl önceki yasa dışı bağımsızlık girişimleri nedeniyle af sözü vermişti. Oysa daha önce böyle bir affın anayasaya aykırı olduğunu savunuyordu.

29 Kasım’da İspanyollar, Feijóo’ya katılıp katılmadıklarına ya da 2018’den bu yana başbakanlık yapan Sánchez’in “ilerici” politikalarını sürdürmek için bir dönem daha görevde kalmayı hak edip etmediğine karar verecek. Sánchez, son üç yılda yurt dışında Donald Trump’a karşı bir denge unsuru ve popülist sağın yükselişinden kaygı duyan Avrupa merkez solunun son umudu olarak görülmeye başladı. Bu ayın başında düzenlenen bir parti mitinginde, “İspanya, nefretin değil umudun daha etkili olduğunu gösteren bir ışık oldu” dedi. Seçimlerde “aşırı sağı ve ona teslim olan sağı yenmek için ileriye doğru bir adım atacaklarını” söyledi.

Sánchez bir yılı aşkın süredir kamuoyu yoklamalarında geride. Geçen ay Brezilya’da Luiz Inácio Lula da Silva’nın seçimleri geriden gelerek kazanmasını kendisine örnek gösteriyor. “Halkın gücü” anlamına gelen la fuerza de la gente sloganıyla yürüttüğü popülist kampanya, sol seçmendeki hayal kırıklığını aşarak sandığa katılımı artırmayı hedefliyor. Ancak anketlerin çoğunda, erken seçim kararının açıklanmasından bu yana kayda değer bir değişim görülmedi.

20261128 EPC302

Son dakika sürprizi yaşanmazsa, merkez sağdaki PP ile popülist milliyetçi parti Vox’un parlamentoda çoğunluğu elde etmesi bekleniyor. Sánchez’in yardımcıları Sosyalistlerin seçimden birinci parti olarak çıkmasını umuyor. Ancak radikal soldaki müttefiklerinin kendi aralarındaki çekişmeler nedeniyle hızla güç kaybetmesi, Sosyalistlerin birinci parti olsalar bile iktidarda kalmasını neredeyse imkânsız hale getiriyor.

İlk bakışta bu tablo şaşırtıcı görünebilir. Sánchez’in sık sık vurguladığı gibi, İspanya ekonomisi onun sekiz yıllık iktidarında avro bölgesi ortalamasının iki katından fazla büyüdü. Asgari ücret yüzde 66 artırıldı. İşsizlik 2008’den bu yana en düşük seviyesine indi. Ancak yüzde 10,2’lik oran hâlâ Avrupa ortalamasının oldukça üzerinde. Şirket kârları ve borsa rekor seviyelere ulaştı. Vergi gelirleri de öyle. Sánchez, sağlık ve eğitim hizmetleri için bölgesel yönetimlere tarihin en yüksek tutarda kaynak aktardığıyla övünüyor.

Başbakan, erken seçim kararını konut krizine bağladı. Eylül ayında bir emlak şirketinin, 70 yıldır aynı evde yaşayan yaşlı bir kadını evinden çıkarması ve kadının daha sonra hayatını kaybetmesi büyük protestolara yol açtı. Muhalefetin kira artışlarını denetlemeyi ve tahliyeleri sınırlandırmayı öngören Sánchez hükümeti önerilerini reddetmesinin ardından başbakan erken seçim kararı aldı. Ancak sosyolog Ignacio Urquizu’ya göre seçimlerin belirleyici konusu konut olmayacak. Seçim, daha ziyade “insanların hükümetin değişmesini isteyip istemediğine ilişkin bir referandum” niteliği taşıyor. Başka bir deyişle, Sánchez’in ve iktidar sicilinin oylanacağı bir seçim olacak.

Ekonomiye yakından bakıldığında İspanyolların memnuniyetsizliğini açıklayan nedenler görülüyor. Büyümenin önemli bir bölümü, göç yoluyla iş gücünün genişlemesinden kaynaklanıyor. BBVA ekonomisti Rafael Domenech’e göre 2018’den bu yana reel ücretler ve verimlilik neredeyse hiç artmadı. Konut maliyetleri ise enflasyondan çok daha hızlı yükseldi. Sánchez göçmenlere kapılarını açtı; nüfus onun iktidarında 3,2 milyon arttı. Ancak bu insanlara yetecek konut arzını sağlayamadı. İspanya Merkez Bankası, ülkede 750 bin konut açığı bulunduğunu hesaplıyor.

20261128 EPC299

Göçün kamu gelirlerinde yarattığı artışın önemli bir bölümü, vergi mükelleflerine yılda en az 50 milyar avroya (55 milyar dolar) mal olan cömert emeklilik sistemine gidiyor. Avrupa Birliği’nin toparlanma fonlarından gelen kaynaklara rağmen kamu yatırımları AB standartlarına göre düşük kalıyor. Bu yıl yaşanan iki ölümcül hızlı tren kazası, altyapının bakım ve onarımına yeterli kaynak ayrılmadığını gösteriyor.

Öte yandan Sánchez’in iktidarda kalmak için yakınlaştığı Katalan ayrılıkçılar güvenilmez müttefikler çıktı. Bunun sonucunda parlamentodaki dönem büyük ölçüde sonuçsuz geçti. Anayasa hükümetin her yıl parlamentoya bütçe sunmasını zorunlu kılıyor. Ancak Sánchez hükümeti 2023’ten bu yana yeni bir bütçe kabul ettiremedi.

İspanya’da geleneksel uygulama, hükümetin bütçeyi onaylatamaması halinde erken seçime gitmesiydi. Sánchez bu yolu tercih etmedi. Muhalifleri onu parlamentoyu hiçe saymakla ve bir Avrupa sosyal demokratından çok Arjantinli Peronist bir siyasetçi gibi yönetmekle suçluyor. Valensiya Üniversitesi’nden Astrid Barrio’ya göre Sánchez’in “liberal olmayan eğilimleri oldukça belirgin”. Başbakanın, kamu savcısından devletin anket kurumunun başına kadar çeşitli kamu görevlerine atamalarda liyakatten çok sadakati esas aldığı öne sürülüyor.

Hem sağ hem de sol, siyaseti kutuplaştırmakla birbirini suçluyor. Sánchez, güçlü kesimlere meydan okuduğu için muhalefetin ve yargının hedefi olduğunu iddia ediyor. Buna karşılık PP ile her türlü iş birliğine kapıyı kapatmış durumda. Bu tutum, merkez sağın yönettiği bölgesel yönetimlerle konut açığını çözmeye yönelik ortak adımlar atılmasını da engelliyor.

Bazı eski Sosyalist seçmenler, Sánchez’in yakın çevresini hedef alan yolsuzluk soruşturmaları nedeniyle de başbakandan uzaklaştı. Bu dosyaların görece daha hafif olanı, eşi Begoña Gómez hakkındaki nüfuz ticareti suçlamaları. Gómez suçlamaları reddediyor. Daha ciddi olanı ise eski ulaştırma bakanı ve parti yöneticisinin rüşvet almaktan hapis cezasına çarptırılması. Söz konusu isim, seks işçilerini kamu maaş bordrosuna dahil etmesiyle de gündeme gelmişti. Ayrıca eski bir parti görevlisi hakkında savcıları ve üst düzey polis yetkililerini rüşvetle etkilemeye ve tehdit etmeye çalıştığı iddiasıyla soruşturma yürütülüyor.

19 Kasım’da televizyonda yayımlanan seçim tartışmasında Sánchez, Feijóo’nun aralıksız eleştirileri karşısında alışılmadık ölçüde enerjisiz bir görüntü sergiledi. Galiçya’nın eski bölgesel başkanı olan PP lideri, kendisini bir beceriksizler topluluğuna karşı duran ağırbaşlı bir yönetici olarak konumlandırıyor. Sánchez 2023’te Vox ve popülist sağ korkusunu seçmenleri harekete geçirmek için kullanarak kazanmıştı. Ancak bu strateji artık eskisi kadar etkili değil.

Feijóo, iktidara gelmesi halinde popülistlerle anlaşmak zorunda kalacağını büyük ölçüde kabul etmiş durumda. PP, dört bölgede Vox’u küçük ortak olarak hükümete dahil etti; şu ana kadar bu iş birlikleri ciddi bir sorun yaratmadı. Ancak olası bir koalisyonun nasıl şekilleneceği, parlamentoda iki partinin elde edeceği sandalye sayısına bağlı olacak.

Vox, kamu hizmetlerinde İspanyol vatandaşlarına göçmenlerden önce öncelik verilmesini istiyor. Parti ayrıca “geri göç” (remigration) politikasını savunuyor. Ancak bunun İspanya’da yasal olarak bulunan göçmenleri değil, yalnızca ülkeye yasa dışı yollarla girenleri sınır dışı etmeyi kapsadığını söylüyor. PP de göç denetimlerinin sıkılaştırılmasını istiyor, ancak daha az sert bir yaklaşımı savunuyor. İki parti vergi ve kamu harcamalarının azaltılması ile düzenlemelerin gevşetilmesini öngören ekonomi politikalarında büyük ölçüde uzlaşıyor. Yine de seçimi kazanmaları halinde bakanlıkların paylaşımı konusunda zorlu pazarlıklar yaşanabilir.

Vox, genç seçmenler arasında da destek kazanıyor. Madrid Özerk Üniversitesi’nden Juan Roch’a göre gençler solu “düzenin bir parçası” olarak görüyor. Partinin lideri Santiago Abascal, sert söylemine rağmen bazı konularda daha ılımlı bir çizgiye geldi. Kürtajı yasaklama ve kadın haklarına saldırma söylemini terk etti. Hükümete girmesi halinde birçok İspanyol, bu ılımlılaşmanın sürmesini umacak. Ancak son üç yıldaki siyasi çalkantıların ardından artık hiçbir parti istikrar ve sükûnet garantisi veremiyor.

2013’te Dr. Artunç Kocabalkan tarafından kurulan İFM Medya, finansal iletişim, araştırma, stratejik iletişim ve medya alanlarında entegre hizmet sunan uluslararası bir ajanstır.
[email protected]
Sosyal Medyada Bizi Takip Edin
© 2026 BS Ekonomi Tüm Hakları Saklıdır.
|
News & Media Platform, simplified
A Sound Fiction