Huang Krizi, ABD kabinesinde

Jensen Huang henüz birkaç hafta önce Nvidia’nın patronu olarak, teknoloji titanlarının arasında Başkan Donald Trump’ın hemen sağ kolunda “eşitler arasında birinci” konumundaydı. 12 Kasım’da ise seks, çip kaçakçılığı ve Çinli ajanlar sarmalından oluşan karmaşık bir skandalın kurbanı olarak 33 yıllık görevinden istifa etti. Huang’ın gidişi sadece yapay zekâ dünyasında dalgalar yaratmakla kalmıyor, Ticaret Bakanı Howard Lutnick başta olmak üzere bazı Trump yönetimi üyelerinin de koltuğunu sarsarak Amerikan dış politikasının Çin karşısında sertleşmesine yol açabilir.

Skandal kısmen Huang’ın muhakeme yetkisiyle ilgili soru işaretleri barındırıyor. Üç ayrı ilişkiyle suçlanan Huang’ın bunlardan ikisini Nvidia çalışanlarıyla, üçüncüsünü ise Çin istihbarat servisiyle bağlantılı olduğundan şüphelenilen ve Malezya ile Endonezya’daki sunucular üzerinden Nvidia çipi kaçıran Megaspeed International’ın Çinli yöneticisi Alice Huang ile yaşadığı öne sürülüyor. Megaspeed, değeri 4,8 milyar doları aşan Nvidia çipi satın almış, bunların en az bir kısmı Malezya ve Endonezya’daki sunucular üzerinden Çinli müşteriler tarafından uzaktan kullanılırken, diğer çiplerin ise yasa dışı yollarla Çin’e sızdırıldığı tahmin ediliyor.

Devreye Amerika’nın ihracat kontrollerini yürüten Ticaret Bakanlığı giriyor. Bakan Howard Lutnick ve üst düzey yardımcısı Jeff Kessler’ın Nvidia ile olağanüstü yakın bir ilişki içinde olduğu düşünülüyor. Nvidia’nın baş avukatı Tim Teter, Kessler ile temasa geçtikten sonra Megaspeed hakkındaki soruşturmanın rafa kaldırıldığı iddia ediliyor. Ortada ayrıca çıkar çatışmaları soruları bulunuyor. Lutnick’in onlarca yıl yönettiği ve şu an oğullarının başında olduğu yatırım firması Cantor Fitzgerald, sıkılaşacak çip kontrollerinden zarar görebilecek Güneydoğu Asyalı veri merkezi firmalarına finansman sağlamıştı.

Lutnick meslektaşlarının da eleştirilerinin hedefinde yer alıyor. 13 Kasım’da Hazine Bakanı Scott Bessent, gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin’e sızdırılmasından duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirdi. Hazine, Pentagon, Dışişleri Bakanlığı ve ABD Ticaret Temsilciliği’nin tamamının Megaspeed’in Amerikan ticaret kısıtlamalarına tabi firmaların yer aldığı listeye eklenmesini desteklediğini belirten Bessent, bu listeyi elinde tutan Lutnick’in bakanlığının adım atmadığını ima etti. Başsavcı Todd Blanche ise 12 Kasım’da Ticaret Bakanlığı ile ilgili hiçbir endişesi olmadığını söyleyerek Lutnick’e destek verdi.

Eğer Huang skandalı Lutnick’i de devirirse, bu durum Amerikan teknoloji politikasındaki şahinler ile güvercinler arasındaki dengeyi Çin aleyhine bozabilir. Özellikle son aylarda Hazine Bakanı Bessent öncülüğünde dış yatırımlara getirilen daha sert politikalar, Federal İletişim Komisyonu, İç Güvenlik Bakanlığı ve Pentagon’un adımlarıyla da destekleniyor. Tüm bunlar, Trump’ın 18-19 Kasım tarihlerinde Shenzhen’de Çin lideri Şi Cinping ile bir araya gelmesine günler kala yaşanıyor.

Lutnick ayrıca Demokratların ele geçirmek üzere olduğu Kongre’nin de yakın markajıyla karşı karşıya. Yönetimin çip ihracatındaki hoşgörülü yaklaşımı Senato Bankacılık Komitesi’nin kıdemli üyesi Elizabeth Warren gibi daha sıkı kontroller talep eden isimleri öfkelendirmiş durumda. Demokratlar; Nvidia ve Ticaret Bakanlığı’na Megaspeed’i, Lutnick’in Alice Huang’ın istihbarat bağlantılarına dair bilgisini ve ihracat kontrollerinin sıkılaştırılmasındaki ihmalleri sormak için yeni güçlerini kullanabilirler. New York Times’a göre Alice Huang hakkındaki iddialardan geçen yıl haberdar edilen Başkan Trump da bu soruların muhatabı olabilir.

Kongre şimdiden Amerika’nın ihracat kontrol rejimindeki gedikleri kapatmak için harekete geçti. Milletvekilleri, NDAA olarak bilinen savunma yetkilendirme tasarısına yapay zekâ ve çipleri düzenleyen çeşitli maddeler eklediler. Yapay Zekâ Gözetim Yasası Kongre’ye gelişmiş çiplerin Çin’e satışında daha fazla denetim yetkisi tanırken; MATCH Act çip üretim araçlarını hedef alıyor, Çip Güvenliği Yasası kaçakçılığı önlemek için çiplerin konumunun doğrulanmasını şart koşuyor ve Uzaktan Erişim Güvenliği Yasası Çin’in bulut sağlayıcıları aracılığıyla gelişmiş çip kiralamasını kısıtlamayı amaçlıyor.

Jensen Huang’ın istifası bu tekliflere taze bir ivme kazandırırken, tasarıların çoğunun geçmesi zorunlu bir savunma tasarısının içinde yer alması Trump tarafından veto edilme ihtimalini zayıflatıyor. Temsilciler Meclisi’nin Cumhuriyetçi Sözcüsü Mike Johnson’dan Demokrat Hakeem Jeffries’e kadar geniş bir kesim bu önlemleri destekliyor. OpenAI ve Anthropic de bu adımların arkasında duruyor. Lutnick işinde kalsa bile elleri giderek daha fazla bağlanabilir.