Çin’de şehirlerin prestij sıralamalarını altüst eden bir skandal patlak verdi. Ülkenin dört bir yanındaki şehir ve ilçe yöneticileri, her yıl imrenilen belediye sıralamalarında üst sıralara çıkabilmek...
Çin’de şehirlerin prestij sıralamalarını altüst eden bir skandal patlak verdi. Ülkenin dört bir yanındaki şehir ve ilçe yöneticileri, her yıl imrenilen belediye sıralamalarında üst sıralara çıkabilmek için kıyasıya rekabet ediyor. Medya kuruluşları ve danışmanlık şirketleri tarafından hazırlanan bu listeler, şehirleri ekonomik kalkınma ve yaşam kalitesi açısından değerlendirerek kazananları ve kaybedenleri ilan ediyor. Son on yıldır yayımlanan “En Güçlü 100 İlçe” listesi, pek çok ilçe yöneticisinin yükselişinde ve düşüşünde belirleyici rol oynadı. Ta ki bu yıla kadar.
Merkezî yönetim artık bu rekabeti sona erdirmek istiyor. Yürürlüğe giren yeni düzenlemeler, kuruluşların izin almadan verilere dayalı sıralamalar hazırlamasını veya şehir ve kasabalara özel unvanlar vermesini yasakladı.
Bu müdahalenin arkasında, ülkenin kuzeydoğusundaki sanayi kuşağında yer alan Haicheng kentinde yaşananlar var. Kentin yöneticileri, 2025 yılında işlerini o kadar iyi yapmış görünüyordu ki daha önce ilk 100’ün oldukça dışında bulunan Haicheng’i listede 91’inci sıraya taşımayı başarmışlardı. Ancak bu yıl ortaya çıkan gerçek, başarı hikâyesinin pek de göründüğü gibi olmadığını gösterdi. Meğer yöneticiler, söz konusu sıralamayı hazırlayan danışmanlık şirketi CCID’ye bu yükseliş karşılığında yaklaşık 5 milyon yuan (750 bin dolar) ödemiş. Skandal, yükselme hırsıyla yanıp tutuşan bürokratlar arasında büyük tepkiye yol açtı. Hubei eyaletinden öfkeli bir istatistikçi, yaşananları Çin yolsuzluğunun en yeni biçimi olarak nitelendirdi.
Şehirler arasındaki bu gayriresmî hiyerarşi, yaklaşık 700 şehir ve 3 bine yakın ilçeden oluşan Çin’i anlamak için uzun süredir kullanışlı bir ölçüt işlevi görüyor. 1990’ların sonlarından bu yana şehirlerin çoğuna resmî olmayan birer “kademe” statüsü atfediliyor. İlk kademe şehirler, yani Pekin, Guangzhou, Şanghay ve Shenzhen, konusunda hiçbir belirsizlik yok. Ancak beşinci ve altıncı kademelere gelindiğinde işler karışıyor. Gayrimenkul geliştiricileri, emlak değerlerini belirlerken bu sıralamalardan yararlanıyor. Merkezî yönetim bu sınıflandırmaları hiçbir zaman resmen tanımadı; ancak bazı konut piyasası verilerinde şehir kademelerine kendisi de atıfta bulunuyor.
Danışmanlık şirketleri ise bu sıralamaları kazançlı bir iş koluna dönüştürdü. Medya grubu Yicai’nin şehir araştırmaları birimi, 2016 yılında yüzlerce şehri değerlendirmeye ve puanlamaya başladı. Aynı yıl CCID de en güçlü ilçeler listesini yayımlamaya girişti. Başka kuruluşlar belirli sektörlere veya idari bölgelere odaklanan değerlendirme tabloları hazırladı. Bir çevrim içi medya kuruluşu, ekonomisi en güçlü şehir ilçelerini sıralarken devlet destekli kuruluşlar da bu yarışa katıldı. Örneğin Çin Ulusal Standardizasyon Enstitüsü (CNIS), şehirleri doğal güzellikleri ve kültürel zenginlikleri gibi ölçütlere göre sıralayan raporlar yayımlıyor.
En yakından takip edilen liste ise 337 şehri değerlendiren Yicai’nin sıralaması oldu. Ekonomik rekabet gücü, şehirler arası ulaşım bağlantıları, sanayi kapasitesi, tüketici harcamaları ve hatta gece hayatı gibi ölçütler kullanılarak her şehre bir puan veriliyor. Bu değerlendirmelerin en dikkat çekici olanlarından biri de Çin’in en umut vadeden 15 ikinci kademe şehrini belirleyen “yeni birinci kademe” sıralaması.
Yerel yöneticiler bu tür listeleri başarılarının göstergesi olarak sık sık öne çıkarıyor. Haicheng’in yöneticileri de 2025 yılına ilişkin yıllık faaliyet raporlarında elde ettikleri olağanüstü yükselişi özellikle vurgulamıştı.
Sıralamalara yönelik yasak, hangi şehirlerin yükseldiğini, hangilerinin gerilediğini takip etmeyi zorlaştırabilir. Haicheng skandalının ardından CCID, “En Güçlü 100 İlçe” listesini yayımlamayı bırakmış görünüyor. CNIS’nin sıralamasını ekim ayında açıklaması bekleniyordu; ancak haberin kaleme alındığı sırada henüz böyle bir liste yayımlanmamıştı. Yicai ise bu yıl Çin şehirlerine ilişkin çok sayıda veri paylaşmayı sürdürdü, fakat şehirleri açık biçimde sıralamaktan vazgeçti. Yine de uzmanlara göre Yicai’nin sunduğu veriler kullanılarak benzer listeleri hazırlamak hâlâ oldukça kolay.
Belki de şehir sıralamalarını tarihe karıştırmanın tam zamanıdır. Pekin’deki Renmin Üniversitesi’nden profesör Ma Liang, yerel yöneticilerin giderek “sıralama kaygısı” yaşamaya başladığına dikkat çekiyor. Puanlama sistemlerinin ortaya çıkmasından bu yana ekonomik büyüme belirgin biçimde yavaşladı. Gayrimenkul krizi yerel yönetimlerin mali kaynaklarını tüketirken, aralıksız devam eden yolsuzlukla mücadele kampanyası da bürokratların kariyerlerini altüst ediyor. Bütün bunların üzerine bir de şehir sıralamalarını dert etmek zorunda kalmamaları, Çinli yöneticiler için belki de küçük bir rahatlama olacak.
