
Birkaç yıl önce Türkiye’de büyük ses getiren siyasi gerilim filmi “Kurak Günler”de (Burning Days), ülkenin iç kesimlerindeki kurgusal bir kasabanın yakınlarında devasa obruklar oluşur. Durumu soruşturmak üzere bölgeye gelen savcı yaygın bir yolsuzluk ağını ortaya çıkarır; ardından tehditler ve baskılar birbirini izler.
Bu sonbahar ise üst düzey bürokratları, finans yöneticilerini ve siyasetçileri yutan devasa bir mali skandal biçiminde yeni bir obruk açıldı. Skandalın son kurbanı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı ve eski Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu 11 Kasım’da istifa etti. Daha önceki isimler arasında yer alan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eski bir danışmanı, eski bir borsa başkanı ve iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya tutuklandı. Sermaye Piyasası Kurulu ve denetim kurumlarının başkanları ile bir Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı da görevlerinden oldu.
Çalkantı, bazı fonların geri ödeme taleplerini karşılayamaması üzerine düzenleyici kurumların eylül ayında 131 yatırım fonunun tasfiyesine karar vermesiyle başladı. Bazı fonlar, çoğu pek bilinmeyen küçük şirketlerin hisselerini topluyor ve bu şirketlerin değerlemelerini yerçekimine meydan okuyan seviyelere taşıyordu. Kolay para kazanma iştahıyla hareket eden yatırımcılar bu fonlara akın etti. Borsada sert bir satış dalgasına yol açan bu düzen çözüldüğünde, söz konusu fonların büyüklüğü 20 milyar doları aşmış ve 450 binden fazla yatırımcıyı kendine çekmişti.
Seçimlerin 2028 başı için planlandığı ancak öne çekilmesinin beklendiği bir dönemde, Erdoğan ve AK Parti bu skandalı bir an önce geride bırakmak için çabalıyor. Türkiye lideri, düzeni yönetmekle suçlanan yöneticilerin tutuklanmasının ve fonların tasfiye edilmesi kararının yeterli olacağını ummuştu; ancak bu beklenti boşa çıktı. Operasyonun boyutu, yetkililerin zamanında harekete geçmemiş olması ve ortaya saçılan yeni bilgiler kamuoyunun dikkatini daha da artırdı. İyimser bir yorumla düzenleyici kurumlar, 2025 sonlarında yanıp sönmeye başlayan uyarı sinyallerine müdahale etmekte fazlasıyla ağır kaldı. Daha az iyimser ama giderek yaygınlaşan görüş ise bazılarının bu işin suç ortağı olduğu yönünde.
Erdoğan ve Adalet Bakanı Akın Gürlek soruşturmada kimsenin gözünün yaşına bakılmayacağına dair söz verdi. Ne var ki kriz cumhurbaşkanının yakın çevresine doğru adım adım yaklaşıyor. Savcılar, eski bir bakan olan Kaya ve eşinin, Tera adlı fonun hakim hisseye sahip olduğu bir şirketten 163 milyon liralık hisse alıp, fon tasfiye edilmeden önce bu hisseleri 2,17 milyar liraya satarak nasıl 2 milyar lira (40 milyon dolar) kâr elde ettiğini soruşturuyor. Kaya usulsüzlük yaptığı veya içeriden bilgi aldığı iddialarını reddediyor. Ankara kulislerinde başka siyasetçilerin ve Cumhurbaşkanlığı bünyesindeki bazı yetkililerin de bu çarkın içinde olduğuna dair söylentiler dolaşmaya devam ediyor. Önümüzdeki günlerde başka isimlerin de koltuğundan olması şaşırtıcı olmayacak.
Hükümet, mali skandala ilişkin haberleri etkisiz kılmak için yeni adımlar atıyor. Yetkililer son iki ayda bağımsız haber sitesi T24’e erişimi engelledi; muhalefete yakın en popüler iki televizyon kanalı olan Halk TV ve Sözcü TV’ye ise el koydu. AK Parti içinde de tansiyon yükseliyor. Partinin bir diğer genel başkan yardımcısı Hayati Yazıcı, eşinin bir akrabasının fonlardan birinden 2,4 milyar lira kazanç sağladığına dair haberlerin ardından parti arkadaşlarının tepkisiyle karşılaştı. Bazıları artık şüphe bulutlarının tüm partinin üzerine çöktüğünden endişeli. AK Parti’nin kıdemli isimlerinden Abdulhamit Gül, soruşturma altındaki isimlerin listesine atıfta bulunarak, “Liste açıklanmadığı sürece herkes suçluymuş gibi bir izlenim doğuyor” değerlendirmesinde bulundu.
Borsadaki düşüş şimdilik hız kesti; ancak ağustos sonu ile ekim sonu arasında piyasa değerinden 150 milyar dolar silinmesinin önüne geçilemedi. Yaşananların siyasi yansımaları ise Erdoğan ve parti müttefiklerinin peşini bir süre daha bırakmayacak gibi görünüyor.