Donald Trump, Vladimir Putin ve yaklaşık 20 diğer ülke lideri gelecek hafta Shenzhen’de bir araya geldiğinde, Xi Jinping konuklarına Çin’in teknoloji harikalarından oluşan gövde gösterileri sunacak. G...
Donald Trump, Vladimir Putin ve yaklaşık 20 diğer ülke lideri gelecek hafta Shenzhen’de bir araya geldiğinde, Xi Jinping konuklarına Çin’in teknoloji harikalarından oluşan gövde gösterileri sunacak. Gökyüzünde süzülen drone sürüleri, konferans salonlarında delegelere rehberlik eden hümanoid robot filoları ve mekanlar arasında mekik dokuyan ultra hızlı şarjlı elektrikli araçlar… Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesine verilen mesaj derece açık: Çin teknolojisi öncü konumda.
Ancak vitrindeki teknoloji şovunun ötesinde, Xi’nin dünya düzenine dair idealini yansıtan daha örtülü bir mesaj var. Zirvenin “Ortak Refah İçin Asya-Pasifik Topluluğu İnşa Etmek” olarak belirlenen teması, Xi’nin temel dış politika doktrini olan “İnsanlık İçin Ortak Geleceğe Sahip Bir Topluluk İnşa Etmek” söyleminin doğrudan bir yansıması. Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Zhaoxu da bu bağa dikkat çekerek, temanın Xi’nin 2013’ten bu yana yaptığı çağrılara dayandığını vurguladı.
Çoğu gözlemciye muğlak veya ağdalı gelebilecek bu söylem, Çin Anayasası’na dökülmüş durumda ve Xi’nin on yılı aşkın süredir başlattığı tüm büyük diplomatik hamlelerin omurgasını oluşturuyor. Çin hükümetinin 2023’te yayımladığı 13 bin kelimelik beyaz bülten de bu doktrini açıklama amacındaydı; ancak metin, somut adımlardan ziyade “barış ve kalkınma” gibi genel temennilerden oluşuyordu.
Londra merkezli araştırmacılar Steve Tsang ve Olivia Cheung’a göre bu diplomasi dili, Çin merkezli (Sino-centric) bir dünya düzeni arzusunun ifadesi. Ancak araştırmacılar Xi’nin “küresel jandarmalık” rolüne soyunmak istemediğini, yalnızca Çin’in üstünlüğünün tanınmasını ve diğer ülkelerin Çin’in çıkarlarına saygı göstermesini hedeflediğini belirtiyor. Xi’nin ideal dünyası; otoriter liderlerin sınırları dahilinde dilediğini yapabildiği, Batı’nın insan hakları eleştirilerinden muaf bir düzeni simgeliyor.
1950’lerden bu yana Çin dış politikasının “içişlerine karışmama” ilkesinin modernize edilmiş bu versiyonu, Çin’in devasa ekonomik ve askeri gücüyle birleştiğinde Tayvan gibi hassas konularda Pekin’e hareket alanı sağlıyor. Ancak küresel kamuoyu şu an Shenzhen’deki vizyondan ziyade, ABD’nin İran operasyonu, Trump’ın tarifeleri ve ara seçimler sonrası Washinton’daki belirsizliklere odaklanmış durumda.
Özetle, Çin’in “ortak gelecek” söylemi cesur ve yeni bir dünya vizyonundan ziyade; muhafazakar, zaman zaman ikiyüzlü ve tamamen Pekin’in kendi çıkarlarına odaklanmış köklü bir stratejinin yeni bir ambalajından ibaret.
