Yapay zeka devriminin merkezinde Jensen Huang kadar kilit bir figür az bulunur. Bu patlamadan en çok kazanç sağlayan kurum ise, Huang’ın liderliğinde dünyanın en değerli şirketine dönüşen çip devi Nvi...
Yapay zeka devriminin merkezinde Jensen Huang kadar kilit bir figür az bulunur. Bu patlamadan en çok kazanç sağlayan kurum ise, Huang’ın liderliğinde dünyanın en değerli şirketine dönüşen çip devi Nvidia oldu. Ancak 8 Kasım’da patlak veren skandal firmayı sarstı: Nvidia patronu, yönetim kurulunun bir yabancı istihbarat operasyonu olabileceğinden şüphelenerek inceleme başlattığı bir evlilik dışı ilişkiyi itiraf etti. Yaşanan çalkantı, Huang’ın şirket üzerindeki 33 yıllık saltanatını tehlikeye sokmakla kalmayıp yapay zekanın jeopolitiği açısından da kalıcı sonuçlar doğurabilir.
Huang yayımladığı kısa bilgi notunda, yaşadığı ilişki nedeniyle ailesinden ve şirketinden özür diledi. Eşzamanlı olarak Nvidia Yönetim Kurulu, Başkan Donald Trump ile yakın ilişkisi bulunan Huang’ın “yabancı bir istihbarat unsurunun hedefi olduğuna” dair haberler üzerine bağımsız bir soruşturma başlatıldığını duyurdu. Bu adımlar, Huang’ın Singapur merkezli bir veri merkezi şirketinin Çinli yöneticisi Alice Huang (akrabalık bağları yok) ile romantik bir birliktelik yaşadığı yönündeki iddiaların ardından geldi. Amerikalı yetkililerin Bayan Huang’ın Çin adına casusluk yaptığına inandığı belirtiliyor.
Huang ilk etapta aralarındaki ilişkinin olağanüstü bir yönü bulunmadığını, tem temasının sadece kadın yöneticisi olduğu Megaspeed firmasının Nvidia’nın müşterisi olmasıyla sınırlı kaldığını savunmuştu. Fakat en nihayetinde ilişkiyi itiraf etti. Yönetim kurulu ise şimdilik ne ulusal güvenliğin ne de Nvidia’nın ticari sırlarının tehlikeye düştüğüne inanmak için bir neden olmadığını açıkladı. İnceleme süresince Huang’ın görevine devam etmesi beklense de, soruşturma tamamlanana kadar geleceği bıçak sırtında kalacak. Yatırım bankası D.A. Davidson’dan Gil Luria, “Asıl büyük soru, istifa etmek zorunda kalıp kalmayacağı” yorumunu yapıyor.
Bu skandal, muazzam bir itibar kaybına işaret ediyor. Yapay zeka dalgasının başladığı 2022 sonundan bu yana Nvidia’nın piyasa değeri on kattan fazla artarak 4,5 trilyon dolara ulaştı ve Huang’ı yüz milyarlarca dolarlık bir servetin sahibi yaptı. Şirketin tasarlayıp sattığı son derece güçlü çipler, küresel yapay zeka işlem gücünün üçte ikisini sağlıyor. Huang’ın doğduğu yer olan Tayvan’da hayati öneme sahip çip üretim kapasitesini güvenceye alma çabaları, Nvidia’yı yarı iletken rakip sistemlerin fersah fersah önüne geçirdi. Şirket giderek bir aile işletmesini andırır hale geldi; nitekim Huang’ın kızı ve oğlu üst düzey yönetici konumlarında bulunuyor. Aracı kurum Bernstein’dan Stacy Rasgon’un sızıntıların ardından vurguladığı gibi, icra kurulu başkanının koltuğundan ayrılması halinde Nvidia ciddi bir “kilit adam riski” ile karşı karşıya kalacak. Yerine kimin geçebileceği ise tamamen meçhul.
Nvidia’yı saran bu fırtına, ABD ara seçimlerinde seçmenlerin veri merkezlerine tepki göstermesinin ardından yatırımcıların yapay zeka patlamasının sürdürülebilirliğine dair endişelerini daha da tırmandırabilir. İmza niteliğindeki deri ceketi ve yapay zeka tutkunları arasındaki “rock yıldızı” statüsüyle Huang, bu teknolojinin en büyük bayraktarı konumundaydı. Potansiyeli erkenden görerek bundan on yıl önce, modern yapay zeka çağının şafağında, Nvidia grafik işlem birimlerinden (GPU) oluşan bir küme çipi OpenAI’a bizzat teslim etmişti. Bu cesur yaklaşımı, Nvidia’nın yapay zeka laboratuvarlarına ve altyapı sağlayıcılarına nakit ve güvence sağlamasına önayak oldu; hatta kendisi son dönemde Goldman Sachs ve Blackstone gibi Wall Street devlerinin de dahil olduğu 500 milyar dolarlık devasa bir veri merkezi finansman hamlesini organize etti.
Skandal, Huang’ın Trump ile olan ilişkisini de mercek altına alıyor. ABD hükümetinin, Megaspeed’in Nvidia GPU’larını Çin’e yasadışı yollardan soktuğundan şüphelenerek Bayan Huang’ı bir yıldan uzun süre önce takibe aldığı ifade ediliyor. İkilinin en az 2024’ten bu yana birlikte fotoğrafları bulunuyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun bu ilkbaharda Trump yönetimi yetkililerini Huang’ın şüpheli Çinli ajanla olan bağı konusunda uyaran gizli bir not hazırladığı bildirildi. Kısa süre sonra Trump, yöneticileri de yanına alarak Çin’e bir gezi düzenlediğinde Nvidia patronu başta liste dışı bırakılmış, ancak Air Force One’ın Alaska’daki yakıt ikmali sırasında son dakika kararıyla gruba dahil edilmişti. Son gelişmeler sorulduğunda Trump, Huang’ın arkasında durur bir tavır sergileyerek “Onun onurlu bir adam olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
Huang öteden beri gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin’e satışını savunmak adına lobi faaliyetleri yürütüyordu. Küresel yapay zekanın Amerikan altyapısı üzerine inşa edilmesi gerektiğini iddia ediyor, bu da Nvidia’nın Çin’deki işlerini baltalayan çip ihracatı kısıtlamalarının gevşetilmesi için yüksek sesle çağrıda bulunması anlamına geliyordu. Çizgisi yıllardır net olduğu için, bu duruşun Bayan Huang ile olan ilişkisiyle şekillenmiş olması zayıf bir ihtimal. Ancak bundan sonra Nvidia patronunun yapacağı herhangi bir lobi faaliyetinin büyük bir şüphecilikle karşılanacağı kesin.
Kongre ise net açıklamalar bekliyor. Huang’ın itirafından önce bile, nüfuzlu üç Cumhuriyetçi kongre üyesi, kısmen Bayan Huang ile temasları hakkında kapalı kapılar ardında bir bilgilendirme yapması için kendisini çağırmıştı. Ocak ayından itibaren Senato Dış İlişkiler Komitesi’ne başkanlık etmeye hazırlanan Demokrat Partili Chris Coons, “Trump yönetimi, Çinli ajanlar ve yapay zeka milyarderleri arasındaki akıl dışı ilişkiyi” soruşturma sözü verdi. Huang’ı önünde tehlikelerle dolu, oldukça çetin bir yol bekliyor.
