İran–ABD hattında ateşkes diplomasisi hız kazandı

Financial Times, ABD ile İran arasında ateşkesin 60 gün daha uzatılmasına yönelik görüşmelerde ilerleme sağlandığını yazdı. Habere göre arabulucular tarafların yeni bir çatışma dalgasını önlemek için diplomatik kanalları açık tuttuğunu belirtiyor. Aynı gazeteye göre Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin anlaşmanın büyük ölçüde müzakere edildiğini savunuyor.

Ancak İran cephesinden farklı mesajlar geliyor. Fars Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’nın İran’ın yönetiminde kalacağını ve Trump’ın açıklamalarının “gerçeklerle örtüşmediğini” aktardı. Tahran yönetimi, boğaz üzerindeki egemenlik haklarının pazarlık konusu olmadığını vurguluyor.

Washington’da İran stratejisi tartışılıyor

Reuters, savaşın üçüncü ayına girilirken Trump yönetiminin İran politikasının sorgulanmaya başlandığını yazdı. Haberde İran’ın askeri kapasitesini beklenenden hızlı toparladığı ve çatışmanın uzamasının Washington üzerindeki siyasi baskıyı artırdığı belirtiliyor.

Öte yandan The Hill, Cumhuriyetçi senatörler Lindsey Graham ve Roger Wicker’ın İran ile olası 60 günlük ateşkes planına sert tepki gösterdiğini bildirdi. Senatörler, Tahran’a zaman kazandıracak bir anlaşmanın uzun vadede ABD’nin güvenlik çıkarlarına zarar verebileceğini savunuyor.

İsrail anlaşmadan endişeli

İsrail merkezli Ynet, Tel Aviv yönetiminde ABD-İran görüşmelerine yönelik ciddi kaygılar bulunduğunu yazdı. Habere göre İsrailli yetkililer, İran’ın nükleer ve füze kapasitesi tamamen sınırlandırılmadan savaşın sona ermesinin tehdidi ortadan kaldırmayacağı görüşünde.

İngiltere Hürmüz için hazırlık yapıyor

New York Times, İngiltere’nin olası bir barış anlaşması sonrasında Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme görevine hazırlanmakta olduğunu aktardı. Cebelitarık’ta konuşlu İngiliz unsurlarının otonom mayın avlama sistemlerini bölgeye sevk etmeye hazır olduğu belirtiliyor.

Gazze’de yeni çatışma riski

Guardian, uluslararası diplomatik girişimlerin Hamas dosyasına yoğunlaşmasının Gazze’de yeni bir savaş riskini beraberinde getirebileceği yönündeki eleştirileri gündeme taşıdı. Uzmanlar, kalıcı siyasi çözüm olmadan geçici anlaşmaların kırılgan kalacağını belirtiyor.

İran savaşı Japonya’yı da etkiliyor

Financial Times, İran savaşı nedeniyle ABD’nin Tomahawk seyir füzesi teslimatlarında ciddi gecikmeler yaşanabileceği konusunda Japonya’yı uyardığını bildirdi. Bu durumun Tokyo’nun savunma modernizasyon planlarını etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Beyaz Saray yakınında silahlı çatışma

Washington Post, Beyaz Saray yakınlarında Gizli Servis ile çatışmaya giren şüpheli silahlı kişinin öldürüldüğünü yazdı. Olayın ardından bölgede güvenlik önlemleri artırılırken soruşturma sürüyor.

Avrupa ve NATO

Avrupa Trump etkisini sınırlamaya çalışıyor

Politico, Avrupa ülkelerinin NATO’nun kurumsal yapısını güçlendirerek Trump’ın olası ikinci döneminde ittifak üzerindeki siyasi etkisini azaltmaya çalıştığını aktardı. Avrupa başkentlerinde savunma koordinasyonunu artıracak yeni planlar değerlendiriliyor.

Zelenskiy tam üyelikte ısrarcı

Euractiv, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Avrupa Birliği’ne tam üyelik hedefinden geri adım atmadığını yazdı. Habere göre Zelenskiy, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in daha sınırlı entegrasyon önerilerine mesafeli yaklaşıyor.

Grönland için yeni savunma yatırımı

Euractiv, Danimarka’nın Arktik bölgedeki varlığını güçlendirmek amacıyla yeni devriye gemileri ve insansız hava araçları devreye alacağını bildirdi. Kararın arkasında Rusya ve Çin’in bölgede artan faaliyetleri bulunuyor.

Asya-Pasifik’te güvenlik rekabeti

Modi’ye Beyaz Saray daveti

Bloomberg, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Hindistan Başbakanı Narendra Modi’yi Beyaz Saray’a davet ettiğini aktardı. Adım, Washington ile Yeni Delhi arasındaki stratejik ortaklığın güçlendirilmesi çabasının parçası olarak değerlendiriliyor.

Çin-Pakistan savaş uçağı Hindistan’ı rahatsız ediyor

South China Morning Post, Bangladeş’in Çin-Pakistan ortak üretimi savaş uçağı satın alma ihtimalinin Hindistan’da güvenlik endişelerine yol açabileceğini yazdı. Bölgedeki askeri dengelerin yeniden şekillenebileceği belirtiliyor.

Çin yeni dev lojistik gemi mi inşa ediyor?

Yine South China Morning Post, Çin’in dünyanın en büyük deniz destek gemisini inşa ediyor olabileceğine ilişkin uydu görüntülerini değerlendirdi. Böyle bir platformun Çin donanmasının küresel operasyon kapasitesini önemli ölçüde artırabileceği ifade ediliyor.

Kuzey Kore’den Japonya’ya sert suçlama

Korea Times, Kuzey Kore’nin Japonya’nın savunma reformlarını “savaş devleti olma girişimi” olarak nitelendirdiğini aktardı. Pyongyang yönetimi Tokyo’nun askeri kapasitesini artırma planlarını bölgesel tehdit olarak görüyor.

Amerika kıtası

Rubio Küba dosyasında denge arıyor

Financial Times, Marco Rubio’nun Havana ile ilişkileri geliştirme arayışında Küba kökenli Amerikalı seçmenlerden gelen eleştirileri yönetmeye çalıştığını yazdı. Washington’da yaptırımlar ve diplomasi arasında hassas bir denge kurulmaya çalışılıyor.

Küba, Venezuela olmayabilir

Reuters, Trump yönetiminin baskılarına rağmen Küba’nın Venezuela benzeri bir ekonomik ve siyasi çöküş yaşamayabileceğini değerlendirdi. Haberde iki ülkenin yapısal koşullarının önemli ölçüde farklı olduğu vurgulanıyor.

ABD’den Karakas üzerinde askeri gösteri

Yine Reuters, ABD’nin Venezuela’nın başkenti Karakas üzerinde askeri tatbikat gerçekleştirdiğini bildirdi. Adım, Maduro yönetimine yönelik caydırıcılık mesajı olarak yorumlanıyor.

Sağlık ve insani krizler

Kongo’da Ebola alarmı büyüyor

Bloomberg, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde Ebola vakalarının hızla arttığını ve bazı bölgelerde uçuşların durdurulduğunu aktardı. Tıbbi malzeme eksikliği ve lojistik sorunlar salgınla mücadeleyi zorlaştırıyor.

Jeoekonomi ve ticaret

ABD’li petrol üreticileri fırsat kolluyor

Financial Times, İran savaşı nedeniyle yükselen petrol fiyatlarının ABD’li enerji şirketlerini üretimi artırmaya yönelttiğini yazdı. Kaya petrolü üreticileri fiyat avantajını değerlendirmeye çalışıyor.

AB’den İngiltere’ye tek pazar freni

Politico, Avrupa Birliği’nin İngiltere’nin mallar için tek pazara erişim önerisini reddettiğini bildirdi. Brüksel, Brexit sonrası ayrıcalıklı erişime sıcak bakmıyor.

Başarısız kalan AB–ABD ticaret pazarlığı

Euractiv, “Turnberry” olarak anılan AB-ABD ticaret girişiminin neden sonuçsuz kaldığını analiz etti. Haberde Avrupa’nın Washington karşısında taviz vermekten kaçındığı vurgulanıyor.

Çin Avrupa fabrikalarını satın alıyor

Telegraph, Çinli şirketlerin Avrupa’daki kapanma riski taşıyan otomobil fabrikalarını satın almaya başladığını yazdı. Bu süreç Avrupa otomotiv sektöründeki dönüşümün yeni aşaması olarak görülüyor.

Kanada zorlu ticaret sınavına hazırlanıyor

Globe and Mail, Kanada Başbakanı Mark Carney’nin yaklaşan ticaret incelemesi öncesinde ABD ile ekonomik ilişkiler konusunda dikkatli bir denge kurmaya çalıştığını aktardı. Ottawa yönetimi hem entegrasyonu hem de ekonomik bağımsızlığı korumayı hedefliyor.

Ticaret savaşlarının görünmeyen kazananları

Financial Times, ihracat kısıtlamalarının tarih boyunca hem etkili hem de riskli bir ticaret silahı olduğunu analiz etti. Habere göre bazı sektörler ve ülkeler ticaret savaşlarından avantaj sağlayabilirken küresel büyüme genellikle zarar görüyor.

Siyaset

Danimarka’da hükümet arayışları sonuçsuz kaldı

Euractiv, Danimarka Kralı’nın mevcut Başbakan Mette Frederiksen’i yeniden hükümet kurmakla görevlendirdiğini bildirdi. Sağ blokta yürütülen koalisyon görüşmelerinin başarısız olduğu belirtiliyor.

Kanada’da birlik tartışması sürüyor

Globe and Mail, Alberta Başbakanı Danielle Smith’in ülkenin birlik krizinden diğer siyasi aktörleri sorumlu tuttuğunu ancak geniş kesimlerden eleştiri aldığını yazdı. Tartışmalar federal yapı üzerindeki gerilimi artırıyor.

Farage’dan vergi vaadi

Telegraph, Reform UK lideri Nigel Farage’ın fazla mesai gelirlerinden alınan vergiyi kaldırma sözü verdiğini aktardı. Farage, bu adımın çalışanların gelirini artıracağını savunuyor.

Barış Anlaşması mı, Zaman Kazanma Hamlesi mi?
Hedge fon yöneticisi Erik Townsend sosyal medya hesabından, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın “nükleer silaha haftalar uzaklıkta olduğu” yönündeki söyleminin, İran’ın elindeki yüzde 60 zenginleştirilmiş uranyumun kısa sürede silah kalitesine yükseltilebilmesine dayandığını belirtti. Townsend, Tahran’ın bu nükleer materyali teslim etmeyeceğini defalarca açıkladığını hatırlatarak, ilan edilen barış anlaşmasının ya Kongre onayı sürecinden kaçınmak için zaman kazandıran bir hamle ya da Trump’ın temel nükleer sorun çözülmeden zafer ilan ettiği bir geri çekilme senaryosu olabileceğini yazdı

Ebola

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki Ebola salgını nedeniyle risk seviyesini “yüksek”ten “çok yüksek”e yükseltti. Şüpheli can kaybı sayısı 177’ye, olası vaka sayısı ise 750’ye ulaşırken, geliştirilen aşının kullanıma hazır hale gelmesinin birkaç ay sürebileceği belirtildi.