• ABD–İran hattında diplomasi mesajları güçlenirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol savaşı enerji piyasalarını yeniden alarma geçirdi.• Çin–Rusya ekseni “çok kutuplu dünya” vurgusunu sertleştirirken...
• ABD–İran hattında diplomasi mesajları güçlenirken, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol savaşı enerji piyasalarını yeniden alarma geçirdi.
• Çin–Rusya ekseni “çok kutuplu dünya” vurgusunu sertleştirirken, Xi Jinping’in Kuzey Kore ziyareti hazırlığı Asya’da yeni bloklaşma tartışmalarını artırdı.
• NVIDIA bilançosu güçlü gelse de beklentiler piyasayı tatmin etmedi; tahvil faizlerindeki yükseliş ve Fed bilanço küçültme süreci risk iştahını baskılıyor.
Orta Doğu’da Diplomasi Trafiği ve Hürmüz Gerilimi
Donald Trump ile İran arasındaki diplomasi trafiği hız kazanırken, Al Arabiya Suudi Arabistan’ın Trump’ın “diplomasiye şans verme” kararını memnuniyetle karşıladığını yazdı. Riyad yönetimi, yeni bir bölgesel savaşın petrol piyasaları üzerindeki etkilerinden kaçınmaya çalışırken Washington–Tahran hattındaki görüşmeleri destekleyen mesajlar verdi.
Axios ise yeni İran barış teklifinin Trump ile Benjamin Netanyahu arasında gergin bir telefon görüşmesine yol açtığını aktardı. İsrail tarafının İran’a yönelik daha sert bir yaklaşım talep ettiği, Trump’ın ise müzakere kanalını tamamen kapatmak istemediği belirtiliyor.
The Times of Israel’e göre Trump, Netanyahu’nun İran konusunda “ben ne istersem onu yapacağını” söyledi. Bu ifade Washington’un Tel Aviv üzerindeki etkisini koruduğunu göstermeye çalışsa da perde arkasında ciddi görüş ayrılıkları olduğu yorumları yapılıyor.
Jerusalem Post kaynakları, ABD ile İran görüşmelerinde ilerleme sağlandığını ancak askeri seçeneğin masada kalmaya devam ettiğini belirtti. Reuters ise Trump’ın görüşmelerin “son aşamaya” geldiğini söylediğini, anlaşma başarısız olursa saldırı ihtimalini gündeme taşıdığını aktardı.
Agence France-Presse’e konuşan İran Başmüzakerecisi Mohammad Bagher Ghalibaf ise ABD’nin “yeni bir savaş başlatmak istediğini” savundu. Bloomberg, Trump yönetiminin baskıyı artırırken İran’ın Orta Doğu dışına taşabilecek misilleme mesajları verdiğini yazdı.
Hürmüz Boğazı Enerji Savaşının Merkezine Dönüşüyor
Reuters, İran’ın ada kontrol noktaları, diplomatik anlaşmalar ve geçiş ücretleriyle Strait of Hormuz üzerindeki kontrolünü artırdığını aktardı. İran Dışişleri Sözcüsü ayrıca Umman ile Hürmüz konusunda yeni bir mekanizma kurulması için görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı.
Al Arabiya, ABD Deniz Piyadeleri’nin İran bayraklı bir petrol tankerini durdurarak rotasını değiştirmeye zorladığını duyurdu. Bu gelişme enerji koridorlarında askeri sürtüşmenin yeniden yükseldiğine işaret ediyor.
İran medyası ayrıca Port of Fujairah limanının “Basra Körfezi Boğaz Otoritesi” kontrolünde olduğunu öne sürdü. BAE’nin Hürmüz dışından petrol ihracatı yaptığı kritik merkezlerden biri olan Fujairah üzerindeki söylem savaşı, enerji güvenliği tartışmalarını büyütüyor.
Financial Times, küresel enerji krizinin “daha yeni başlıyor olabileceğini” yazdı. Aynı dönemde Endonezya’nın palm yağı, termal kömür ve nikel ihracatını devlet kontrolüne alma hazırlığı emtia piyasalarında arz endişelerini artırıyor.
Çin–Rusya Ekseni Sertleşiyor
South China Morning Post, Çin ile Rusya’nın ABD’ye karşı stratejik iş birliğini derinleştirdiğini yazdı. Haberde Moskova’nın Trump karşısında “madde”, Çin’in ise “yüz” sağladığı ve iki ülkenin çok kutuplu dünya düzeni etrafında ortak pozisyon aldığı vurgulandı.
Nikkei Asia, Xi Jinping ile Vladimir Putin’in Pekin’de “çok kutuplu dünya” vizyonunu desteklediğini aktardı. Moscow Times ise Putin’in Çin’de görkemli şekilde karşılandığını ancak somut büyük anlaşmalar çıkmadığını yazdı.
South China Morning Post ayrıca Çin ve Rusya’nın ABD’nin “Golden Dome” savunma sistemini küresel istikrar için açık tehdit olarak gördüğünü aktardı. Aynı yayın organı, Trump ve Putin ziyaretlerinin Çin’le üçlü koordinasyon ihtimalini gündeme taşıdığını yazdı.
Yonhap’a göre Xi Jinping’in önümüzdeki hafta kadar erken bir tarihte Kuzey Kore’yi ziyaret etmesi bekleniyor. Xi’nin 2019’dan beri Pyongyang’a gitmemesi nedeniyle ziyaretin sembolik değil stratejik olduğu, Pekin’in Kore Yarımadası üzerindeki etkisini yeniden göstermeye çalıştığı yorumları yapılıyor.
Tayvan ve Avrupa Cephesinde Güvenlik Alarmı
South China Morning Post, Pekin yönetiminin Tayvan lideri Lai Ching-te’yi “barışın yıkıcısı” olarak nitelendirdiğini yazdı. Nikkei Asia ise Xi–Trump görüşmelerine ilişkin resmi kayıt bırakılmamasının iki ülke arasındaki kırılgan dengeyi yansıttığını belirtti.
The Telegraph, bir drone nedeniyle Litvanya başkentinde devlet başkanının sığınağa götürüldüğünü aktardı. Financial Times ise eski bir Avusturya istihbarat yetkilisinin Rusya adına casusluk suçundan hüküm giydiğini yazdı.
Avrupa, Latin Amerika ve Küresel Siyaset
Euractiv, Türk muhalefetinin Avrupa Birliği’ne Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın izlediği çizginin stratejik ortaklığı sınırladığı mesajını verdiğini yazdı. Aynı dönemde İspanya’da eski başbakan hakkında çıkan yolsuzluk iddiaları sosyalist cephede şok etkisi yarattı.
Financial Times, ABD’nin eski Küba lideri Raúl Castro hakkında cinayet suçlaması yönelttiğini duyurdu. Reuters ise Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Küba’ya “yeni ilişki” mesajı verdiğini yazdı.
The Guardian, Bolivya’daki protestoların büyüdüğünü ve ABD’nin “darbe” uyarısı yaptığını aktardı. Financial Times ise Afrika’da derinleşen yakıt krizinin protestoları yaydığını yazdı.
Jeoekonomi ve Ticaret Savaşları
Reuters, Avrupa Birliği’nin Çin’e bağımlılığı azaltmak için tungsten ve nadir toprak elementleri stoklamayı değerlendirdiğini yazdı. Aynı dönemde AB milletvekilleri gümrüksüz çelik ithalatını sert şekilde azaltacak yeni tarifeleri destekledi.
South China Morning Post, Çin–ABD ticaret görüşmelerinde Washington’un gümrük tarifeleri için üst sınır vermeyi kabul ettiğini yazdı. Buna karşın The Guardian, Almanya’ya “China Shock 2.0” uyarısı yaparak Çin’in Alman sanayisini daha fazla baskılayabileceğini belirtti.
Nikkei Asia, Japon nükleer reaktör üreticilerinin nükleer dönüşüm dalgasıyla rekor satış beklediğini yazdı. Bloomberg ise Ekvador’un üretimi artırmak amacıyla en büyük petrol sahasını ihaleye çıkarmaya hazırlandığını aktardı.
Şirketler ve Piyasalar
Intuit yaklaşık 3 bin çalışanını işten çıkarıyor. Reuters, şirketin personelinin yaklaşık %17’sine denk gelen bu adımın teknoloji sektöründeki verimlilik baskısını gösterdiğini yazdı.
Cumhuriyet gazetesine göre Saudi Aramco, Türkiye’de geniş akaryakıt ağı bulunan TotalEnergies Türkiye’nin çatı şirketi olan OYAK ile ortaklık görüşmeleri yürütüyor. Olası anlaşmanın Türkiye enerji dağıtım sektöründe önemli dengeleri değiştirebileceği değerlendiriliyor.
NVIDIA ilk çeyrek bilançosunda beklentileri aşarken gelirini yıllık bazda %85 artırarak 81,6 milyar dolara taşıdı. Ancak ikinci çeyrek beklentisinin sınırlı artış göstermesi nedeniyle hisselerde satış baskısı oluştu.
Jamie Dimon, faiz oranlarının mevcut seviyelerden çok daha yükseğe çıkabileceği uyarısında bulundu. Bloomberg’e göre Dimon’un açıklamaları, çok yıllık zirvelere yaklaşan tahvil faizleri nedeniyle piyasalarda yeni stres tartışmalarını gündeme taşıdı.
Piyasalarda Fed ve Risk Dengesi
Axios, Fed bilançosunu küçültme savaşının yeni aşamaya geçtiğini yazdı. ABD tahvil piyasasında yükselen faizler, likidite koşullarının daha da sıkılaşabileceği beklentisini güçlendiriyor.
Bloomberg ise İran’la diplomasi umutlarının etkisiyle petrol fiyatlarının geri çekildiğini, buna paralel olarak hisse senetleri ve tahvillerin yükseldiğini aktardı. Ancak enerji arzı, Hürmüz riski ve küresel tahvil faizleri nedeniyle piyasalardaki kırılgan denge korunuyor.
