İran – ABD Hattında Diplomasi ve Gerilim Aynı Anda Reuters’a göre Fransız bir denizcilik şirketine ait gemi Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıda vuruldu, bazı mürettebat üyeleri yaralandı. Aynı saatlerde Al ...
İran – ABD Hattında Diplomasi ve Gerilim Aynı Anda
Reuters’a göre Fransız bir denizcilik şirketine ait gemi Hürmüz Boğazı’ndaki saldırıda vuruldu, bazı mürettebat üyeleri yaralandı. Aynı saatlerde Al Arabiya, ABD ordusunun Umman Körfezi’nde İran bayraklı bir tankeri etkisiz hale getirdiğini aktardı. Bölgedeki enerji güvenliği yeniden küresel piyasaların merkezine oturdu.
WSJ’nin haberine göre İran ve ABD, nükleer görüşmeleri yeniden başlatacak geçici bir çerçeve üzerinde birbirine yaklaşıyor. Ancak AFP’ye konuşan İran’ın baş müzakerecisi, Washington’un “Teslimiyet dayattığını” söyledi. Reuters ise Tahran’ın yeni ABD teklifini değerlendirdiğini yazdı.
Guardian’a göre Donald Trump İran’a “Anlaşmayı kabul edin yoksa yeni bombardıman dalgasıyla karşılaşırsınız” mesajı verdi. WSJ ayrıca Trump’ın İran’ın nükleer silah sahibi olmayacağını kabul ettiğini söylediğini aktardı.
İsrail Alarmda: Netanyahu – Trump Teması
Times of Israel’e göre Benjamin Netanyahu güvenlik kabinesini topladı ve İran dosyasını görüşmek için Trump ile konuşacağını açıkladı. Haberde ABD’nin İsrail’e, İran’ın uranyum stokunu yurtdışına taşıma konusunda “şaşırtıcı derecede açık” göründüğünü ilettiği belirtildi.
AFP’ye göre İsrail, Beyrut’ta üst düzey bir Hizbullah komutanını öldürdü. İsrail Genelkurmay Başkanı da Lübnan’da “Hizbullah’ı dağıtmak için fırsatın değerlendirilmesi gerektiğini” söyledi.
Körfez’de Güvensizlik Derinleşiyor
WSJ’ye göre Körfez ülkeleri, çekingen davranan bir ABD’nin İran’ı cesaretlendirdiğinden endişe ediyor. Özellikle İran’ın BAE’ye yönelik saldırılarının ardından Washington’un caydırıcılığı sorgulanıyor.
Reuters’a göre Birleşik Arap Emirlikleri, İran’a savunma ortaklıklarının “tamamen egemenlik meselesi” olduğunu bildirdi. Bölgedeki güvenlik mimarisi yeniden şekilleniyor.
Türkiye ve Bölgesel Güç Dengesi
Al Arabiya’nın haberine göre Saudi Arabia ile Türkiye yeni bir karşılıklı vize anlaşması imzaladı. Bloomberg ise Türkiye’nin elit askeri güçler arasına katılabilecek kıtalararası balistik füze testi planladığını yazdı. Habere göre testin yıl sonunda Somali’de yapılması planlanıyor.
Rusya ve Ukrayna Cephesi
Economist’te yayımlanan analizde Vladimir Putin’in iktidarını korumaya çalışırken Rusya’daki çürüme sürecini hızlandırdığı savunuldu. Reuters ise Rusya’nın Kiev’e yönelik büyük saldırı ihtimali nedeniyle diplomatik misyonları personel tahliyesi konusunda uyardığını aktardı.
Kyiv Independent’a göre Volodymyr Zelenskyy Ukrayna’da özel askeri şirketler kurulması için plan açıkladı. Bu adım savaş ekonomisinin daha kurumsal hale gelmesi olarak yorumlanıyor.
Çin – Japonya – Pasifik Gerilimi
Bloomberg’e göre Japan II. Dünya Savaşı sonrası dönüşüm kapsamında Güney Çin Denizi’ndeki savaş tatbikatlarına katıldı. SCMP ise Çin’in Japonya’nın savaş sonrası ilk “ofansif füze” testini sert şekilde eleştirdiğini yazdı.
SCMP ayrıca Çin’in YJ-20 hipersonik deniz tabanlı füzesinin ABD uçak gemilerine karşı avantaj sağlayıp sağlamadığına dair analiz yayımladı. Pasifik’te askeri teknoloji yarışı hız kazanıyor.
Jeoekonomi: Enerji ve Ticaret Savaşları
Financial Times’a göre ABD yakıt ihracatı rekor seviyeye ulaştı. Bu durum petrol şirketleri için olumlu görülürken, iç piyasada enerji fiyatlarını düşürmek isteyen Trump açısından siyasi baskı yaratıyor.
Nikkei Asia, Japonya’nın Hürmüz riskine karşı BAE’den ek 20 milyon varil petrol satın alacağını yazdı. Bloomberg ise Trump ile Xi Jinping’in Çin’in İran petrol alımlarını görüşeceğini aktardı.
Politico’ya göre Avrupa Birliği içinde Trump ile yapılacak olası ticaret anlaşması konusunda sert görüş ayrılıkları oluşuyor. Euractiv ise Fransa’nın Çin nadir toprak elementlerine bağımlılığı azaltma planlarını hızlandırdığını bildirdi.
AFR’ye göre Australia Çin çeliğine yüzde 82’lik yeni vergi getirdi. SCMP ise Vietnam ve Hindistan’ın süper güçlere bağımlılığı azaltmak için yakınlaşmaya çalıştığını yazdı.
Yapay Zekâ ve Teknoloji Yarışı
Telegraph’a göre Elon Musk dünyanın en büyük çip tesisini kurmak için 120 milyar dolarlık yatırım planlıyor. Yapay zekâ altyapı savaşı artık enerji ve savunma kadar stratejik görülüyor.
Axios’un analizine göre güçlü bir yapay zekâ verimlilik patlaması ABD’nin mali görünümünü dramatik şekilde değiştirebilir. Ancak bunun iş gücü ve gelir dağılımı üzerindeki etkileri belirsizliğini koruyor.
Avrupa Siyasetinde Baskı Artıyor
Politico’ya göre Fransız sol lider Jean-Luc Mélenchon erken adaylık hamlesiyle merkez sol rakiplerini baskı altına almaya çalışıyor. İngiltere’de ise Guardian ve Telegraph, Keir Starmer üzerindeki baskının büyüdüğünü yazdı.
Axios’a göre ABD’de Yahudilere yönelik saldırılar son 46 yılın zirvesine ulaştı. Times of Israel ise “Henüz 1930’larda değiliz… ama” başlıklı analizinde Batı’daki toplumsal kutuplaşmaya dikkat çekti.
Piyasalar: Petrol Sert Geri Çekildi
Bloomberg’e göre İran’ın yeni ABD teklifini değerlendirmesi sonrası petrol ve doğalgaz fiyatları sert düştü. Piyasa, savaş risk priminin kısmen geri çekilebileceğini fiyatlamaya başladı.
Trump’ın Hürmüz Geri Adımı ve Körfez Dengesi
NBC’ye göre Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı girişimi konusundaki geri adımında Suudi Arabistan’ın tavrı etkili oldu. Haberde Riyad yönetiminin ABD ordusunun üslerini ve hava sahasını operasyon için kullanma imkanını askıya aldığı belirtildi. Bu gelişme, Washington’un Körfez’de eskisi kadar otomatik destek bulamadığı yorumlarını güçlendirdi.
Çin Altın Biriktirmeye Devam Ediyor
Çin, devlet altın rezervlerini üst üste 18’inci ayda da artırdı. Çin Merkez Bankası verilerine göre rezervlerin değeri Mart sonunda 342,76 milyar dolarken Nisan sonunda 344,17 milyar dolara yükseldi.
Piyasalarda bu adım, Pekin’in dolar rezervlerine bağımlılığı azaltma ve jeopolitik risklere karşı güvenli rezerv biriktirme stratejisinin devamı olarak okunuyor. Özellikle ABD-Çin gerilimi ve yaptırım riskleri sonrası merkez bankalarının altına yönelimi hızlanmış durumda.
ABD – Çin Yapay Zekâ Rekabetinde Yeni Dönem
The Wall Street Journal’ın haberine göre Washington ve Pekin, yapay zekâ rekabetinin kontrolden çıkmasını önlemek amacıyla resmî görüşmeler başlatmayı değerlendiriyor. Haberde iki ülke arasındaki AI yarışının dijital çağın yeni silahlanma yarışı haline gelme riski taşıdığı vurgulandı.
Beyaz Saray ile Çin yönetiminin yapay zekâyı olası Trump–Xi zirvesinin ana gündemlerinden biri yapmayı değerlendirdiği belirtildi. Bu süreç, teknoloji savaşlarının artık doğrudan ulusal güvenlik dosyasına dönüştüğünü gösteriyor.
Washington’dan Silikon Vadisi’ne Yeni Denetim
The Washington Post’a göre ABD hükümeti, Google, Microsoft ve Elon Musk’ın xAI şirketine ait yeni yapay zekâ modellerini piyasaya çıkmadan önce test edecek. Süreç, Ticaret Bakanlığı’na bağlı ulusal standartlar kurumu üzerinden yürütülecek.
Haberde bu adımın Trump yönetiminin Silikon Vadisi üzerindeki denetimini artırma stratejisinin önemli parçası olduğu ifade edildi. ABD yönetimi özellikle ileri seviye modellerin güvenlik, dezenformasyon ve ulusal risk boyutuna odaklanıyor.
Şirketler ChatGPT İçine Taşınıyor
WSJ’ye göre ABD’li şirketler müşteri deneyimini artık doğrudan OpenAI’ın ChatGPT platformuna taşımaya başladı. Daha önce kendi internet sitelerinde benzer sohbet sistemleri kurmaya çalışan şirketlerin artık doğrudan ChatGPT entegrasyonunu daha değerli görmeye başladığı aktarıldı.
OpenAI’ın son haftalarda “ChatGPT uygulamaları” tarafında büyük artış gördüğü belirtildi. Bu eğilim, internet sitelerinin yerini zamanla yapay zekâ arayüzlerinin alabileceği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
ABD’de Petrol Piyasasında Şüpheli İşlem Soruşturması
ABC News’e göre ABD Adalet Bakanlığı, Trump’ın önemli açıklamaları öncesinde petrol piyasasında gerçekleşen şüpheli işlemleri soruşturuyor. İncelenen işlemlerde yatırımcıların petrol fiyatlarındaki sert düşüşten toplamda 2,6 milyar doların üzerinde kazanç sağladığı belirtildi.
Haberde özellikle fiyatların düşmesinden hemen önce açılan büyük pozisyonların dikkat çektiği ifade edildi. Soruşturma, enerji piyasalarında içeriden bilgi kullanımı şüphesini gündeme taşıdı.
İran Dosyasında Yeni İddia: Irak Kürtleri Devrede
Ortaya atılan yeni iddiaya göre ABD’nin, senato onayı olmadan yürütülebilecek 60 günlük operasyon süreci kapsamında hazırlık yaptığı Irak Kürt unsurları İran sahasında devreye alındı. Konuyla ilgili resmî doğrulama bulunmuyor ancak bölgedeki vekil güç hareketliliği dikkat çekiyor.
Bu tür gelişmeler, İran dosyasının yalnızca hava saldırılarıyla değil, saha içi hibrit operasyonlarla da genişleyebileceği yorumlarını artırıyor.
Yarın Kritik Veri: TDİ Açıklanıyor
ABD tarım dışı istihdam verisi 8 Mayıs Cuma günü TSİ 15.30’da açıklanacak. Piyasa beklentisi yaklaşık 55–70 bin kişilik artış yönünde; önceki veri ise 178 bin seviyesindeydi. İşsizlik oranı beklentisi yüzde 4,3 civarında bulunuyor.
Piyasa yalnızca manşet istihdam verisine değil, ücret artışları ve işsizlik oranına da odaklanacak. Verinin Fed faiz beklentileri, dolar endeksi, tahvil faizleri, altın ve Nasdaq üzerinde sert hareket yaratabileceği değerlendiriliyor.
Japonya’dan Yeni Kur Müdahalesi İddiası
Piyasalarda Japonya’nın geçen hafta yeni destek operasyonları kapsamında yaklaşık 35 milyar dolarlık satış yaptığı konuşuluyor. İddialara göre Tokyo yönetimi, ABD ile koordineli şekilde yen destekleyici müdahalelere devam edebilir.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın pazartesi günü Japonya’ya gidecek olması dikkat çekiyor. Görüşmelerin kur politikası ve Asya finansal istikrarı açısından kritik olabileceği değerlendiriliyor.
Türkiye’nin ICBM Hamlesi Dikkat Çekti
Türkiye’nin SAHA-2026 Fuarı’nda sergilediği 6000 kilometre menzilli “Yıldırımhan” adlı kıtalararası balistik füze maketi uluslararası savunma çevrelerinde yankı uyandırdı. Sistem hayata geçerse Türkiye’nin ICBM kapasitesine sahip sınırlı sayıdaki ülkeler arasına girebileceği konuşuluyor.
Savunma uzmanları, bu tür kapasitenin yalnızca askeri değil jeopolitik pazarlık gücü açısından da önemli kaldıraç sağlayabileceğini belirtiyor.
