Hürmüz’de İlk Transit Ücreti Tahsil Edildiİran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ilk transit geçiş ücretini tahsil ettiğini açıkladı. Financial Times’ın aktardığına göre, “Hürmüz Boğazı üzerinde eg...
Hürmüz’de İlk Transit Ücreti Tahsil Edildi
İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden ilk transit geçiş ücretini tahsil ettiğini açıkladı. Financial Times’ın aktardığına göre, “Hürmüz Boğazı üzerinde egemenliğin tesisine” ilişkin yasa İran parlamentosundan geçti ve ilk ödeme İran riyali cinsinden doğrudan hazineye aktarıldı. Daha önce ücretsiz olan geçişler için getirilen bu uygulama, İran’ın UNCLOS’a taraf olmaması nedeniyle uluslararası hukuk tartışmalarını da beraberinde getirdi. Bahreyn’in Birleşmiş Milletler’e sunduğu tasarı ise Rusya ve Çin tarafından veto edildi; bu durum sahada İran’ın elini güçlendirdi.
ABD: Mayın Temizleme Süreci Tartışmalı
ABD Başkanı Donald Trump, boğazda mayın temizleme operasyonlarının hızlandırıldığını ve “159 teknenin etkisiz hale getirildiğini” açıkladı. Ancak Pentagon’un daha önce Kongre’ye sunduğu değerlendirmelerde bu sürecin aylar sürebileceği ve ancak kalıcı bir barış ortamında tamamlanabileceği belirtilmişti. Uzmanlara göre, helikopterler, insansız deniz araçları ve dalgıçların eş zamanlı çalışmasını gerektiren bu operasyon “samanlıkta iğne aramak” kadar zor.
Trump’tan Sert Açıklamalar, Tahran’dan Hızlı Yanıt
Trump, İran içinde “anlaşma isteyenler ve istemeyenler” olduğunu belirterek sert ifadeler kullandı. Bu çıkışa İran cephesinden hızlı yanıt geldi. Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, “Hepimiz İranlı ve devrimciyiz” diyerek birlik mesajı verdi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı da benzer bir tonla açıklama yaparak Tahran’ın geri adım atmayacağını vurguladı.
İran Liderliği Tartışması Gündemde
The New York Times’ın haberine göre, İran’da liderlik yapısı ve karar alma mekanizması da tartışma konusu. Haberde, Mücteba Hamaney’in sağlık durumu ve kamuoyundan uzak duruşuna ilişkin dikkat çekici iddialar yer aldı. Bu gelişmeler, Trump’ın “liderliği belirsiz ülke” eleştirisini gündeme taşıdı.
Washington’dan Yeni Anlaşma Sinyali
Günün en dikkat çekici başlıklarından biri ise The Washington Post kaynaklı haber oldu. Habere göre Trump yönetimi, İran ile yeni bir anlaşma arayışında ve daha önce eleştirilen Obama dönemi tavizlerine benzer adımlar değerlendiriliyor. Masadaki seçenekler arasında dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması karşılığında yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun sınırlandırılması yer alıyor. Ayrıca geçici bir moratoryum ihtimali de tartışılıyor.
Enerji Gücü: İran Masada Elini Güçlendirdi
İran’ın Hürmüz üzerinden attığı adım, küresel enerji piyasalarında etkisini hızla gösterdi. Boğaz üzerindeki kontrol kapasitesi, Tahran’ın müzakere gücünü artırırken petrol fiyatları üzerindeki baskı devam ediyor. Bu durum, hem ABD içinde siyasi tartışmaları hem de küresel ölçekte enerji güvenliği endişelerini derinleştiriyor.
İran’dan Uydu Hamlesi: ABD Üslerine Saldırılarda Yeni İddia
Financial Times’ın haberine göre İran’ın, Çin’den casus uydu teknolojisi temin ederek yüksek çözünürlüklü görüntüleme kapasitesini artırdığı öne sürüldü. Haberde, Tahran’ın bu süreçte Pekin merkezli M-Posat yer istasyonunu kullandığı iddia edildi. Mart ayında ABD üslerine yönelik gerçekleştirilen nokta atışı saldırıların arkasında bu istihbarat altyapısının olduğu değerlendiriliyor. Bu gelişme, savaşta teknolojik üstünlük yarışının yeni bir boyuta taşındığına işaret ediyor.
İsrail Cephesinden Çifte Mesaj: Müzakere İddiası ve Savaş Uyarısı
Channel 12’nin akşam saatlerinde geçtiği habere göre İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf’ın müzakere sürecinden çekildiği iddia edildi. Aynı zaman diliminde İsrail Savunma Bakanı’nın açıklamaları ise gerilimi daha da artırdı. Bakan, İsrail’in İran’a karşı savaşı sürdürmeye hazır olduğunu ve “enerji altyapısını tamamen hedef alabileceklerini” ifade etti. Bu gelişmeler, diplomasi ihtimalinin zayıfladığına ve çatışma riskinin yeniden yükseldiğine işaret ediyor.
ABD’de Savunma Cephesinde Görevden Alma
ABD’de savunma yönetimine ilişkin dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Savaş Bakanı olarak anılan Pete Hegseth, Deniz Kuvvetleri Bakanı John Phelan’ı görevden aldı. Bu adım, Hegseth’in son dönemde askeri bürokrasi içinde yürüttüğü kapsamlı tasfiye sürecinin devamı olarak değerlendiriliyor. Washington’da bu hamlenin, savaş sürecinde komuta yapısını yeniden şekillendirme amacı taşıdığı yorumları yapılıyor.
Intel’de Çelişkili Tablo: Gelir Düşüyor, Hisse Uçuyor
Intel’in son bilançosunda gelir yıllık bazda yaklaşık %2 gerilerken, şirket hisselerinde geçtiğimiz yıl %250’ye varan güçlü bir yükselişi dikkat çekmişti. Bu ayrışmada Donald Trump ile yeni CEO arasındaki dalgalı ilişki ve ABD devletinin şirkete doğrudan/örtük desteği belirleyici unsurlar arasında öne çıkıyor. Piyasa şimdi bu siyasi ve kamusal destek kombinasyonunun önümüzdeki çeyreklerde de aynı etkiyi sürdürüp sürdürmeyeceğini test edecek.
Jeopolitik Haber Akışı Piyasaları Baskılıyor
Mohammad Bagher Ghalibaf’ın müzakere ekibinden istifa ettiğine dair haberlerin ardından küresel hisse senetlerinde satış baskısı görüldü. İran’da hava saldırılarına ilişkin iddialar petrol fiyatlarını yukarı taşırken, artan enerji maliyeti beklentisi risk iştahını daha da zayıflattı. Jay Hatfield, piyasaların kazanç sezonu ile savaş kaynaklı belirsizlikler arasında gidip geldiğini belirterek, son yükselişlerin ardından bazı yatırımcıların jeopolitik gelişmeleri kâr realizasyonu için gerekçe olarak kullandığını ifade etti.
