İRAN DAN BARIŞ TCMB DEN KKM RÜZGARI : ENFLASYON GELİYOR MAL ALIN

Küresel finans piyasaları, gece yarısından sonra beklenmedik bir dönüşüme sahne oldu. Haber akışı, ekonomik veriler ve jeopolitik riskler değişmemiş olmasına rağmen, piyasaların fiyatlama davranışları farklı bir hikaye anlatmaya başladı: “Bitti.” Bu kelime, borsa ekranlarına yazılmasa da, Nasdaq’ın hızlanması, ABD tahvil faizlerinin düşmesi, doların gevşemesi ve gelişen piyasaların nefes almasıyla somutlaştı.

Piyasanın bu ani yön değişimi, Donald Trump’ın İran’a ilişkin yapacağı açıklama duyurusu ve “çekilme” ihtimaline dair sinyallerle tetiklendi. Yatırımcılar, ABD’nin geri adım atacağı, bölgesel tansiyonun düşeceği ve savaşın büyümeyeceği senaryosunu hızla benimsemeye başladı. Bu tür anlar, daha önce 2019’daki Hürmüz Boğazı krizinde, 2020’deki ABD-İran geriliminde ve hatta Ukrayna savaşının ilk aylarında da gözlemlenmişti. Her seferinde piyasa, en kötü senaryoyu göz ardı ederek ‘risk alma’ eğilimine girdi. Bloomberg’in ifadesiyle, “risk her yerde… petrol düşüyor, faizler düşüyor, hisse senedi yükseliyor” psikolojisi hakim oldu. Ancak bu ifadenin hemen yanında yer alan “işlemlerin hepsi boş” uyarısı, mevcut durumun kırılganlığına işaret ediyor.

Yükseliş Var, Ama İçinde Hikaye Yok

Bloomberg ve CNBC gibi önde gelen finans yayın organlarının değerlendirmeleri, piyasalardaki son hareketliliğin makroekonomik verilerden ziyade pozisyonlanma dinamikleriyle açıklanabileceğini gösteriyor. CNBC’nin bu tür ralliler için kullandığı “mekanik sıkışma” (mechanical squeeze) terimi, mevcut durumu özetliyor. Bu durum, bir büyüme hikayesi, bir reform dalgası ya da bir verimlilik sıçraması değil. Basitçe, yanlış tarafta yakalanan pozisyonların kapatılması anlamına geliyor. Financial Times’ın sıkça kullandığı ifadeyle, “Piyasalar temellerin haklı çıkardığından daha hızlı hareket ediyor.” Bu da mevcut yükselişin sağlam temellere dayanmadığına dair endişeleri artırıyor.

Asıl Soru: ABD Çekilirse Ne Olur?

Piyasalar şu anda yanlış soruya odaklanmış durumda. “Gerilim azalıyor mu?” sorusu yerine, asıl sorulması gereken, “ABD gerçekten çekilirse ne olur?” olmalı. Politico ve Reuters’ın son analizleri, ABD’nin potansiyel çekilmesini basit bir dış politika kararı olarak değil, sistemik bir kırılma olarak değerlendiriyor. Çünkü mesele sadece İran değil; mesele, ABD’nin küresel güvenlik sağlayıcısı rolünün devam edip etmeyeceği. The Economist, bu soruyu daha da keskinleştirerek, ABD’nin geri çekilmesinin sadece bir coğrafyadan çıkış değil, aynı zamanda “bir düzenin aşınması” anlamına gelebileceğini belirtiyor.

Fiyatlanmayan Güç Boşluğu

Eğer ABD gerçekten küresel sahneden geri çekilirse, bunun uzun vadeli ve geniş kapsamlı sonuçları olacaktır. Çin’in jeopolitik etki alanı genişleyebilir, bölgesel aktörler daha agresif politikalar izleyebilir, enerji ticareti daha kırılgan hale gelebilir ve doların küresel rezerv para birimi rolü sorgulanmaya başlayabilir. Ancak bu potansiyel risklerin hiçbiri şu an piyasalar tarafından fiyatlanmıyor. New York Times’ın kriz dönemleri için yaptığı tespit, bu durumu açıklıyor: Finansal piyasalar, jeopolitiğin uzun vadeli sonuçlarını değil, yalnızca ilk tepkiyi fiyatlar. Bugün yaşanan tam da bu.

‘Veda’ Fiyatlanıyor, Başlangıç Değil

Bloomberg’in değerlendirmelerinde geçen “veda” (goodbye) ifadesi tesadüf değil. Piyasa şu anda ABD’nin geri adımını, savaşın genişlememe ihtimalini ve riskin geçici olarak ortadan kalkmasını fiyatlıyor. Ancak her veda, aynı zamanda bir başlangıçtır. Ve piyasa, bu yeni başlangıcın getireceği olası değişimleri henüz fiyatlamıyor.

Bu Ralliye Karşı Durulur mu?

Böyle anlarda yatırımcıların aklındaki en önemli soru, “Bu ralliye karşı pozisyon alınır mı?” olur. Teoride kolay gibi görünse de, pratikte oldukça zordur. Çünkü bu tür hareketler hızla başlar, beklenenden uzun sürebilir ve genellikle zirvede değil, ortasında sorgulanır. Ancak tarihsel tecrübeler, temelsiz yükselişlerin kalıcı olmadığını gösteriyor. Mevcut yükselişin temel makroekonomik göstergelerden ziyade pozisyon kapatma dinamiklerine dayanması, uzun vadede sürdürülebilirliğine dair soru işaretleri yaratıyor.

Sonuç: Piyasa Rahatladı, Ama Dünya Değil

Bugünkü tablo yüzeyde net bir rahatlama gösteriyor: faizler düşüyor, dolar zayıflıyor ve borsalar yükseliyor. Ancak bu tablo, her şeyin kontrol altında olduğu varsayımına dayanıyor. Eğer bu varsayım doğruysa, piyasalar haklı. Ancak eğer bu sadece bir ara sahneyse ve asıl hikaye henüz başlamadıysa, küresel düzenin aşınmasıyla ortaya çıkacak güç boşluğu ve beraberindeki riskler, piyasaların şu an göz ardı ettiği çok daha büyük bir tabloyu işaret ediyor. Finans piyasaları kısa vadeli kazançlara odaklanırken, küresel jeopolitik dengelerdeki köklü değişimlerin uzun vadeli etkileri henüz tam olarak anlaşılamamış ve fiyatlanamamış durumda.