Orta Doğu’da hafta sonu yaşanan askeri gerilim, küresel piyasalarda büyük bir çalkantıya neden oldu. Petrol fiyatlarındaki ani yükseliş, tahvil piyasalarındaki rekor dalgalanmalar ve yatırımcıla...
Orta Doğu’da hafta sonu yaşanan askeri gerilim, küresel piyasalarda büyük bir çalkantıya neden oldu. Petrol fiyatlarındaki ani yükseliş, tahvil piyasalarındaki rekor dalgalanmalar ve yatırımcıların risk iştahındaki keskin düşüş, finans dünyasında ‘Manic Monday’ olarak adlandırılan kaotik bir başlangıca yol açtı. Bu gelişmeler, yatırımcıları ve ekonomistleri ‘Bu sadece geçici bir jeopolitik gürültü mü, yoksa küresel makroekonomik rejimde daha derin bir kırılmanın habercisi mi?’ sorusuyla karşı karşıya bıraktı.
Hafta sonu yaşanan saldırıların etkisiyle petrol piyasası hızlı bir tepki verdi. ABD ham petrol fiyatları kısa süre içinde yaklaşık %10 oranında artarak yeniden 90 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Enerji piyasaları, tarihsel olarak jeopolitik şoklara en hızlı yanıt veren varlık sınıflarından biri olarak bilinir. Özellikle Orta Doğu’daki arz güvenliği riskleri, petrol fiyatlarının saatler içinde dramatik hareketler sergilemesine neden olabiliyor. Ancak bu kez dikkat çeken tek faktör petrol fiyatları değildi; asıl şok faiz piyasalarında yaşandı.
Saldırıların ardından küresel tahvil piyasalarında belirgin hareketler gözlendi. ABD 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık %4.1’e, Almanya 10 yıllık tahvil faizi ise %2.85’e yükseldi. Bu seviyeler, piyasanın bir anda enflasyon ve yeni bir enerji şokunu fiyatlamaya başladığını gösteriyor. Özellikle Avrupa tahvil piyasasında yaşanan dalgalanma dikkat çekiciydi; bazı Avrupa faiz hareketleri ABD’den bile daha sert oldu. Bunun temel nedeni, Avrupa ekonomisinin enerji fiyatlarına karşı çok daha hassas olmasıdır. Enerji fiyatları yükseldiğinde, Avrupa için ‘daha yüksek enflasyon ve daha düşük büyüme’ riski ortaya çıkıyor, bu da yatırımcıların zihninde hemen ‘stagflasyon’ kavramını canlandırıyor.
Stagflasyon, ekonominin yavaş büyüme ile yüksek enflasyonu aynı anda yaşadığı dönemleri ifade eder. 1970’lerde yaşanan petrol krizleri sırasında dünya ekonomisinin karşı karşıya kaldığı tablo buydu. Mevcut durumda, enerji fiyatlarındaki artışın kalıcı olması halinde, küresel ekonominin yeni bir stagflasyon dönemine girme riski belirginleşiyor.
Piyasadaki bir diğer kırılgan nokta ise ‘risk parity’ stratejileri. Bu yatırım yaklaşımı, portföy riskini tahvil ve hisse senedi gibi farklı varlık sınıfları arasında dengelemeye çalışır. Ancak tahvil volatilitesi arttığında bu stratejiler zorlanır. Son yıllarda trilyonlarca dolarlık fonun bu yaklaşımı kullanması, tahvil piyasasındaki büyük hareketlerin zincirleme pozisyon azaltmalarına yol açabileceği anlamına geliyor. Bu durum, jeopolitik bir olayın tahvil oynaklığını artırarak zorunlu satışlara ve küresel riskten kaçışa neden olabileceği bir senaryoyu beraberinde getiriyor.
Yaşanan hareketler yatırımcıları ikiye bölmüş durumda. Bir tarafta doların zayıflayacağını düşünenler varken, diğer tarafta doların yeniden güçlenebileceğini savunanlar bulunuyor. Ancak ilginç bir şekilde, piyasada yaşanan dramatik gelişmelere rağmen döviz piyasası faiz piyasası kadar sert tepki vermedi. Bu durum, ‘Yatırımcılar gerçekten yanlış mı pozisyon aldı, yoksa sadece çok gürültülü bir olayı fazla mı ciddiye aldı?’ sorusunu gündeme getiriyor. Bazı yatırımcılar bu durumu, piyasanın aslında büyüme çöküşü riskine karşı zaten hedge edilmiş olduğunu, ancak güçlü büyüme ve güçlü para birimi senaryosu için yeterince hazırlıklı olmadığını belirterek açıklıyor.
Tüm bu dalgalanmaya rağmen ABD hisse senedi piyasası görece dirençli kaldı. S&P 500 tarafında hala güçlü bir anlatı var: yapay zekâ yatırımları, şirket kârlılığının beklenenden iyi kalması ve ABD ekonomisinin dayanıklılığı. Bu nedenle birçok yatırımcı, enerji şokunun geçici olabileceğini, ancak yapay zekâ temalı büyüme döngüsünün devam edeceğini savunuyor.
Küresel piyasalar şu anda iki farklı makro anlatı arasında gidip geliyor. İlk senaryo, yapay zekâ yatırımlarının hızlanması, enflasyonun düşmeye devam etmesi ve merkez bankalarının faiz indirmesiyle karakterize edilen ‘teknoloji ve büyüme’ odaklı bir gelecek. İkinci senaryo ise, petrol fiyatlarının 120-150 dolara yükselmesi, enflasyonun yeniden artması ve merkez bankalarının faiz artırmak zorunda kalmasıyla özetlenen ‘1970’ler tarzı stagflasyon’. Şimdilik piyasa bu iki anlatı arasında bir denge arayışında.
Jeopolitik şoklar piyasalarda çoğu zaman kısa süreli sert hareketler yaratır; ancak uzun vadeli trendleri nadiren tek başına değiştirir. Bu nedenle yatırımcıların önümüzdeki günlerde dikkat edeceği iki kritik veri bulunuyor: ABD enflasyonu (Tüketici Fiyat Endeksi – CPI) ve enerji fiyatlarındaki artışın kalıcı olup olmayacağı. Eğer petrol fiyatları hızla geri çekilirse, son hareketler sadece bir jeopolitik gürültü olarak hatırlanabilir. Ancak enerji fiyatları yükselmeye devam ederse, dünya ekonomisi yeniden ‘Yeni bir stagflasyon dönemine mi giriyoruz?’ sorusuyla yüzleşmek zorunda kalacak. Küresel piyasaların önümüzdeki haftalarda vereceği cevap, sadece petrol fiyatlarının değil, faizlerin, borsaların ve hatta doların yönünü belirleyecek nitelikte olacak.
