Washington, Dakka’da yeni hükümete Çin savunma sistemlerine alternatifler sunmaya hazırlanıyor Çin’in askeri-endüstriyel varlığı, Bangladeş seçimleriyle birlikte yeni bir jeopolitik teste giriyor Güne...
Washington, Dakka’da yeni hükümete Çin savunma sistemlerine alternatifler sunmaya hazırlanıyor
Çin’in askeri-endüstriyel varlığı, Bangladeş seçimleriyle birlikte yeni bir jeopolitik teste giriyor
Güney Asya hattı, ABD–Çin rekabetinde askeri ve siyasi bir ara cepheye dönüşüyor
Reuters ve The New York Times tarafından yayımlanan son haberler, Bangladeş’in yalnızca bir iç siyasi geçiş sürecinde olmadığını, aynı zamanda ABD–Çin jeopolitik rekabetinin yeni bir temas hattına dönüştüğünü ortaya koyuyor. Savunma sanayiinden seçim güvenliğine, mülteci krizinden yabancı sermayeye uzanan geniş bir dosya, Dakka merkezli olarak yeniden şekilleniyor.
Reuters’a konuşan ABD’nin Dakka Büyükelçisi Brent T. Christensen, Washington’un Güney Asya’da artan Çin etkisinden açık biçimde rahatsız olduğunu söyledi. Christensen’e göre ABD, Bangladeş’te kurulacak bir sonraki hükümete, Çin menşeli askeri sistemlere alternatif olarak ABD ve müttefik savunma çözümleri sunmayı hedefliyor. Bu açıklama, Bangladeş’in savunma tercihlerini yalnızca teknik değil, doğrudan jeopolitik bir karar haline getiriyor.
Bu çıkışın arka planında Çin’in son hamleleri bulunuyor. Reuters’ın aktardığına göre Pekin, Hindistan sınırına yakın bölgede bir insansız hava aracı fabrikası kurmak üzere Bangladeş ile savunma anlaşması imzaladı. Ayrıca Bangladeş’in, Çin ile ortak geliştirilen JF-17 Thunder savaş uçaklarını Pakistan üzerinden tedarik etmek için görüşmeler yürüttüğü belirtiliyor. Bu tablo, Çin’in Bangladeş’i yalnızca ticari değil, askeri-endüstriyel bir ortak olarak konumlandırmaya çalıştığını gösteriyor.
Washington cephesinde ise mesaj net: ABD, Bangladeş ile Hindistan arasında “iyi ve dengeli ilişkiler” görmek istiyor. Christensen’in Reuters’a verdiği demeçte bu vurgu özellikle öne çıkıyor. Bu ifade, Bangladeş’in Çin eksenine fazla yaklaşmasının, bölgesel denge açısından riskli görüldüğüne işaret ediyor. Aynı zamanda ABD’li şirketlerin Bangladeş’e yatırım potansiyelini değerlendirdiği, ancak yüksek vergiler ve kâr transferindeki zorlukların caydırıcı olduğu da vurgulanıyor. Chevron’un ülkede uzun süredir faaliyet göstermesi, fakat benzer ölçekte başka ABD yatırımlarının gelmemesi bu çelişkinin somut örneği olarak öne çıkıyor.
Jeopolitik baskının tam ortasında Bangladeş, aynı zamanda kritik bir siyasi eşikten geçiyor. The New York Times’ın haberine göre ülke, 2024’te milyonlarca öğrencinin öncülük ettiği protestoların ardından ilk genel seçimlerini gerçekleştiriyor. Temmuz 2024’te başlayan gösteriler, Başbakan Şeyh Hasina’nın istifası ve Hindistan’a gitmesiyle sonuçlanmış, iktidardaki Awami League seçimlerden men edilmişti. Protestolarda 1.400’den fazla kişinin hayatını kaybetmesi, ülkenin hâlâ yüksek tansiyonlu bir ortamda olduğunu gösteriyor.
NYT’nin aktardığına göre seçimlerde Bangladesh Nationalist Party’nin öne çıkması bekleniyor. Ancak öğrenci hareketinin daha kapsayıcı yönetim, görev süresi sınırı ve yargı bağımsızlığı gibi reform taleplerinin büyük ölçüde sulandırıldığı belirtiliyor. Oylamayla birlikte “Temmuz Bildirgesi” adı verilen ve kadın temsili ile iki meclisli yasama yapısını içeren reform paketi de referanduma sunuluyor. Buna rağmen adayların yalnızca 81’inin kadın olması, reform söylemi ile siyasi pratik arasındaki mesafeyi ortaya koyuyor.
Seçim güvenliği için yaklaşık 1 milyon asker, paramiliter güç ve polis sandık merkezleri çevresinde konuşlandırılmış durumda. Bu ölçek, Bangladeş seçimlerinin yalnızca bir demokratik süreç değil, aynı zamanda istikrar testi olarak görüldüğünü gösteriyor.
Tüm bu başlıklar bir araya geldiğinde Bangladeş, ABD–Çin rekabetinde sessiz bir ara cepheye dönüşmüş durumda. Çin askeri altyapı ve üretim üzerinden nüfuzunu artırırken, ABD savunma alternatifleri, yatırım mesajları ve bölgesel denge vurgusuyla karşı hamle hazırlığında. Seçimlerden çıkacak yeni yönetimin hangi eksene daha fazla yaslanacağı ise yalnızca Bangladeş’in değil, Güney Asya’daki güç dengesinin de yönünü belirleyecek.
