Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald J. Trump, Washington’un çok taraflı kurumlardaki varlığını kökten değiştirecek bir adım attı. Trump, ABD’nin “Amerikan çıkarlarına artık hizmet etmediği” ger...
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald J. Trump, Washington’un çok taraflı kurumlardaki varlığını kökten değiştirecek bir adım attı. Trump, ABD’nin “Amerikan çıkarlarına artık hizmet etmediği” gerekçesiyle 66 uluslararası kuruluştan çekilmesini emreden bir Başkanlık Muhtırası imzaladı. Karar, küresel yönetişim mimarisinde ABD’nin rolünü yeniden tanımlayan sert bir kırılmaya işaret ediyor.
Çekilme listesi iki ana başlık altında şekilleniyor. Bunlardan 31’i Birleşmiş Milletler sistemi içinde, 35’i ise BM dışı uluslararası kuruluşlardan oluşuyor. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, söz konusu kurumların ABD’nin egemenliğini sınırladığı, bütçe yükü yarattığı ve “küreselci ajandalarla” Amerikan vergi mükelleflerinin kaynaklarını verimsiz kullandığı savunuldu.
Trump yönetimine göre bu karar, yalnızca sembolik bir diplomatik duruş değil; aynı zamanda bütçe disiplini ve ulusal önceliklerin yeniden tesisi anlamına geliyor. Muhtıra, ABD’nin bu kuruluşlara yaptığı tüm mali katkıların durdurulmasını ve üyelik statülerinin sonlandırılmasını öngörüyor. Böylece Washington, çok taraflı platformlardan ziyade ikili anlaşmalar ve doğrudan ulusal çıkar eksenli diplomasiye ağırlık verecek.
Kararın yankıları uluslararası alanda geniş oldu. Özellikle iklim, sağlık, göç ve insan hakları gibi küresel koordinasyon gerektiren alanlarda ABD’nin geri çekilmesinin çok taraflı mekanizmaları zayıflatacağı görüşü öne çıkıyor. Eleştirmenler, ABD’nin bu adımla Birleşmiş Milletler sistemi içindeki etkisini bilinçli olarak daralttığını, bunun da uzun vadede küresel norm belirleme gücünü aşındırabileceğini savunuyor.
Trump cephesinde ise tablo net: Bu hamle, “Önce Amerika” doktrininin kurumsal düzeye taşınmış hali olarak görülüyor. Yönetim, ABD’nin küresel düzenin finansörü değil, kendi çıkarlarını önceleyen bağımsız bir güç olarak konumlanacağını vurguluyor. Washington’un bu tercihi, önümüzdeki dönemde hem küresel fon akışlarını hem de uluslararası kurumların meşruiyet tartışmalarını yeniden alevlendirecek gibi görünüyor.
