Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığı fiilen çatışma alanına girdi; Rusya 48 saat içinde dört Türk sivil gemisini vurdu. Saldırılar, tahıl koridorunu ve gıda tedarik zincirini doğrudan hedef alırken ...
Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığı fiilen çatışma alanına girdi; Rusya 48 saat içinde dört Türk sivil gemisini vurdu.
Saldırılar, tahıl koridorunu ve gıda tedarik zincirini doğrudan hedef alırken sigorta, navlun ve emtia fiyatlarında zincirleme risk yarattı.
NATO üyesi Türkiye’ye ait gemilerin hedef alınmasına rağmen Ankara’nın tepkisi sınırlı kaldı; piyasa gözü şimdi sigorta kararlarında.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Vladimir Putin ile tokalaşmasından yalnızca saatler sonra, Türkiye’ye ait dört sivil gemi Karadeniz’de hedef alındı. 12–13 Aralık 2025’te yaşanan bu saldırılar, Rusya’nın iki gün içinde üçü Ukrayna limanlarında, biri ise açık uluslararası sularda olmak üzere toplam dört Türk ticari gemisini vurduğunu ortaya koydu. Açık denizde Mısır’a ayçiçek yağı taşıyan geminin de hedef alınması, olayın “yan hasar” değil, doğrudan bir mesaj olduğunu gösterdi.
Alevler içinde kalan CENK T., gıda taşıyordu ve limanda demirliyken vuruldu. Rusya’nın kendi devlet medyasında kullanılan ifadeler ise niyetin saklanmadığını gösterdi: “Bir limanda 10–15 gemiyi batırmak operasyonları felç edebilir.” Bu cümle, sahadaki hamlenin bir tesadüf değil, planlı bir tırmandırma olduğunu açıkça ortaya koydu.
Bu gelişmeyle birlikte Karadeniz’de kritik bir eşik aşıldı. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ilk kez iki devlet aktörü aynı deniz alanında ticari gemilere eş zamanlı saldırıyor. Ukrayna Rus tankerlerini vururken, Rusya da tarafsız ülkelere ait sivil gemileri hedef alıyor. Sonuçta, Afrika ve Orta Doğu’da yaklaşık 400 milyon insanı besleyen Karadeniz tahıl koridoru artık aktif ateş altında çalışıyor.
Ekonomik denge hızla bozuluyor. Türk deniz taşımacılığı için sigorta primlerinin önümüzdeki haftalarda yüzde 20–40 artması bekleniyor. Bu risk fiyatlaması şimdiden vadeli piyasalara yansımış durumda; buğday fiyatlarında yukarı yönlü hareketler başladı. Artık Karadeniz’e giren her ticari gemi, taşıdığı yükün bu riske değip değmeyeceğini yeniden hesaplıyor.
En dikkat çekici unsur ise siyasi sessizlik. NATO’nun 5. maddesi, üyelere yönelik silahlı saldırıları kapsıyor. Vurulan gemiler Türk bayraklı, mürettebat Türk, yük Türk ticaretine ait. Buna rağmen Ankara’dan gelen ilk tepki, yalnızca “düzenlemelere ihtiyaç olduğunun tekrar edilmesi” ile sınırlı kaldı.
Piyasalar ise diplomatik açıklamalardan çok daha somut göstergelere bakıyor. Türk donanmasının Karadeniz’deki konuşlanması, Lloyd’s of London başta olmak üzere büyük sigorta kuruluşlarının alacağı kararlar ve tahıl fiyatlarının seyri artık kritik göstergeler haline geldi. Büyük bir sigortacının Karadeniz’i “sigortalanamaz bölge” ilan etmesi halinde, bugün bölgesel görünen gıda riski küresel bir krize dönüşebilir.
Rusya’nın hesabı net: Ticaret, ittifaklardan önce geri adım atar mı? Son 48 saat, bu bahsin işlemeye başladığını gösteriyor.
