Yeni Merkez Bankası: Tether

Uluslararası para düzeni köklü bir dönüşümden geçiyor ve bu dönüşümü merkez bankaları değil, tek bir offshore özel şirket tetikliyor: Tether (USDT). Bu hikâye kripto para değil, dolar ihraç etme gücünün özelleşmesi, parasal egemenliğin parçalanması ve devlet-dışı yeni bir finansal aktörün doğuşu.

ABD Kongresi’nin 2025’te çıkardığı GENIUS Act, küresel dolar kullanıcıları için bir yol ayrımı yarattı:
ABD düzenlemelerine tabi düzenli stablecoin sistemi vs ABD’nin kontrol edemediği paralel dolar sistemi.

Tether bugün artık bir “borsa aracı” değil; egemen ölçeğinde özel dolar ihraç eden bir kurum.
2025 3Ç itibarıyla:

• 181,2 milyar $ varlık
• 174,4 milyar $ yükümlülük (dolaşımdaki USDT)
• 6,8 milyar $ fazla rezerv / toplam sermaye ~14,2 milyar $
• ABD tahvili pozisyonu 135 milyar $ ile birçok ülkeyi geride bırakıyor.
• Yıl içi net kâr 10 milyar $+
• Dünya çapında 400 milyon kişi, bankacılık sistemine erişmeden dolar kullanıyor.

Regülasyon kırılması

GENIUS Act yalnızca ABD uyumlu stablecoin’lere izin veriyor ve rezervleri sadece
nakit + kısa vadeli ABD tahvili şeklinde sınırlıyor.

Bu model Tether’in mevcut yapısıyla uyumsuz çünkü bilançoda:

• ~12,9 milyar $ altın
• ~9,9 milyar $ Bitcoin
• ~14,6 milyar $ krediler
• ~4 milyar $ diğer yatırımlar

ABD’ye uyumlu olmak için ~40 milyar $ varlığın satılması gerekirdi — sistemik etki yaratırdı.
Bu nedenle Tether ikinci bir ürün çıkardı:

• USAT → ABD uyumlu, sadece hazine + nakit teminatlı
• USDT → offshore ve serbest piyasa odaklı, yüksek kâr – yüksek risk modeliyle devam

Böylece şirket hem kontrollü ABD katmanında yer alıyor, hem de regülasyondan bağımsız küresel dolar akışını büyütüyor.

Risk resmi

Tether bilançoda barbell (çift uçlu) model kullanıyor:

1. Güvenli kısım: ABD tahvilleri
2. Riskli kısım: Bitcoin + Altın + Kripto teminatlı krediler

32–35%’lik bir BTC/altın düşüşü rezerv fazlasını tüketebilir. Kasım 2025 düşüşünde bu tampon çalıştı fakat hassasiyet açığa çıktı. En büyük risk batış değil — likidite. Ani geri ödemelerde altın ve BTC hızla nakde dönemez.

Sistemik anlam

Tether bugün:

✔ Bir merkez bankası değil
✔ Bir banka değil
✔ Bir yatırım fonu değil

Ama birçok ülkenin rezervine denk büyüklükte dolar ihraç ediyor — üstelik ABD bankacılık sisteminin dışında.
Bu, özel sektör tarafından dolarizasyonun küresel ölçekte yapılabildiğini kanıtlıyor.

ABD için ikili sonuç:

• Dolar hegemonyasını genişletiyor, hazine talebini büyütüyor.
• Aynı zamanda ABD kontrolünden bağımsız paralel dolar evreni doğuruyor.

Yeni sistem: çift katmanlı dolar düzeni

Tether her iki katmanda da aynı anda var olmayı deniyor — başarılı olursa tarih yazacak; başarısız olursa çöküş regülasyonu yeniden şekillendirecek.

Tether, devlet dışı bir “özel merkez bankası” gibi işlemeye başladı ve dünya dolar düzeni artık çift kanallı — biri Washington’un içinde, biri dışında.