Yapay Zekâ Rekabeti Yeni Fazda: Hesaplama, Enerji ve Ölçek

– Meta, ajan tabanlı yapay zekâ yarışında hızlanmak için Manus’u satın alarak Facebook, Instagram ve WhatsApp’ı doğrudan “agentic AI” ile dönüştürmeyi hedefliyor
– OpenAI, çipten buluta kadar uzanan zincirde Amazon, Nvidia, Oracle ve Broadcom gibi devlerle çok yıllı, yüz milyarlarca dolarlık anlaşmalar yaptı
– Küresel teknoloji devleri için rekabet artık model kalitesinden çok, hesaplama gücü, veri merkezi ve donanım kontrolü üzerinden şekilleniyor

Meta Platforms, yapay zekâ stratejisinde yeni bir eşiğe geçerek Çin merkezli AI girişimi Manus’u satın alma yoluna gitti. Kaynaklara göre 2–3 milyar dolar değer biçilen anlaşma, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in “agentic AI” olarak tanımlanan, kendi kendine görev planlayıp karar alabilen yapay zekâ sistemlerini doğrudan tüketici uygulamalarına entegre etme hedefinin bir parçası. Meta, bu teknolojiyle Facebook, Instagram ve WhatsApp’ı klasik sosyal medya platformlarından çok, yapay zekâ destekli dijital asistan ekosistemlerine dönüştürmeyi amaçlıyor.

Bu hamle, yapay zekâ rekabetinin artık yalnızca modeller üzerinden değil, altyapı ve ölçek üzerinden yürüdüğünü gösteren daha geniş bir tablonun parçası. Özellikle OpenAI etrafında şekillenen son anlaşmalar, küresel teknoloji sektöründe benzeri görülmemiş bir sermaye ve kapasite yoğunlaşmasına işaret ediyor.

Amazon’un OpenAI’ye yaklaşık 10 milyar dolarlık potansiyel yatırımı gündemdeyken, Oracle’ın beş yıla yayılmış yaklaşık 300 milyar dolarlık bulut kapasitesi anlaşması dikkat çekiyor. Nvidia ise hem veri merkezi çipleri tedarik ederek hem de OpenAI’ye 100 milyar dolara kadar çıkabilecek bir yatırımla, yapay zekâ zincirinin en kritik halkasında konumlanıyor. AMD, Broadcom ve CoreWeave gibi oyuncular da OpenAI’nin artan işlem gücü ihtiyacını karşılamak üzere uzun vadeli anlaşmalara dahil olmuş durumda.

Hollywood cephesinde ise Disney, OpenAI ile 1 milyar dolarlık bir yatırım ve lisans anlaşmasına giderek Star Wars, Pixar ve Marvel karakterlerinin Sora üzerinden yapay zekâ ile üretilen video içeriklerde kullanılmasının önünü açtı. Bu adım, eğlence sektöründe yapay zekânın yaratıcı süreçlere doğrudan girdiği yeni bir döneme işaret ediyor.

Meta tarafında Manus anlaşması tekil bir hamle değil. Şirket, CoreWeave ile 14 milyar dolarlık işlem gücü anlaşması imzalarken, Oracle ve Google ile de çok yıllı ve 10–20 milyar dolar bandında bulut anlaşmaları yaptı. Ayrıca Scale AI’da yaklaşık 14,3 milyar dolarlık yatırımla %49 hisse alan Meta, genç CEO Alexandr Wang’i doğrudan yapay zekâ stratejisinin merkezine yerleştirdi.

Nvidia cephesinde de tablo benzer. Şirket, Groq’un varlıklarını 20 milyar dolara satın almaya hazırlanırken, BlackRock ve Microsoft ile birlikte 40 milyar dolarlık veri merkezi satın alımına imza attı. Intel’e yapılan 5 milyar dolarlık yatırım ise çip ekosisteminde yeni bir denge arayışının işareti olarak görülüyor.

Google ve Amazon da geri kalmıyor. Google, Texas’ta 40 milyar dolarlık yeni veri merkezi yatırımı planlarken, Amazon OpenAI rakibi Anthropic’e toplamda 4 milyar dolarlık ek kaynak sağladı. Tesla’nın Samsung ile 16,5 milyar dolarlık çip anlaşması ve SoftBank’ın dijital altyapı hamleleri de bu yarışın yalnızca yazılım değil, enerji, donanım ve fiziksel altyapı boyutuna ulaştığını gösteriyor.

Ortaya çıkan tablo net: Yapay zekâda rekabet artık “en iyi modeli kim yazdı” sorusundan çok, kim daha fazla hesaplama gücünü, çipi ve veri merkezini kontrol ediyor sorusu etrafında şekilleniyor. Meta’nın Manus hamlesi bu yeni dönemin sembolik adımlarından biri olurken, OpenAI etrafında kurulan dev ittifaklar yapay zekânın küresel ekonomi ve güç dengeleri üzerindeki etkisinin kalıcı olacağını gösteriyor.