Akşam kapanışında küresel tablo netti: Orta Doğu kaynaklı arz şoku yeniden fiyatlamanın merkezine yerleşti. ABD’de ilaç tarifeleri ve metal türevlerine yönelik yeni vergi düzenlemeleri ticaret cephesi...
Akşam kapanışında küresel tablo netti: Orta Doğu kaynaklı arz şoku yeniden fiyatlamanın merkezine yerleşti. ABD’de ilaç tarifeleri ve metal türevlerine yönelik yeni vergi düzenlemeleri ticaret cephesini sertleştirirken, enerji tarafında petrol ve dizel fiyatları enflasyon korkusunu büyüttü. Bu çerçevede Wall Street günü dalgalı ama karışık kapattı; dolar güçlendi, altın ve gümüş geriledi.
Trump yönetimi ilaç sektöründe yeni ve çok sert bir eşik açıkladı. Reuters’a göre ABD, ülkede üretilmeyen ve hükümetle fiyat anlaşmasına girmeyen markalı/patentli ilaçlara %100 tarife uygulayacak. Büyük şirketlere uyum için 120 gün, küçük şirketlere ise 180 gün verildi. ABD’de üretim taahhüdü verenler için oran %20’ye inebiliyor; hem üretim taşıyıp hem de “most-favored-nation” fiyat anlaşmasına girenler ise muaf tutulabiliyor. Bu başlık özellikle sağlık hisseleri ve küresel ilaç tedarik zinciri açısından yeni bir maliyet baskısı yaratıyor.
Metal tarafında ise manzara ilk bakışta görüldüğünden daha karmaşık. Washington, çelik, alüminyum ve bakırda ham girdilere yönelik %50 Section 232 tarifesini korurken, türev ürünlerde sistemi revize etti. Reuters’a göre bazı türev ürünlerde oranlar %15-%25 bandına çekildi ve vergi, artık yalnızca metal içeriği yerine ürünün toplam satış değeri üzerinden hesaplanacak. Bu, sanayi ve imalat zincirinde maliyet hesaplarını değiştirecek; özellikle ithal ara malı kullanan sektörler için yeni bir fiyatlama rejimi anlamına geliyor.
ABD konut piyasasında finansman koşulları da bozulmaya devam ediyor. Freddie Mac verilerine dayanan Reuters ve AP haberlerine göre 30 yıllık mortgage faizi beşinci hafta üst üste yükselerek %6,46’ya çıktı; bu seviye yaklaşık yedi ayın zirvesi. Enerji şokunun tahvil faizleri ve enflasyon beklentileri üzerinden konut finansmanına çok hızlı geçtiği görülüyor. Bu tablo, bahar sezonuna giren ABD konut piyasasında talebi daha da baskılayabilir.
Akaryakıt tarafında baskı daha görünür hale geldi. Reuters’a göre ABD’de ortalama dizel fiyatı yaklaşık 5,47 dolar/galon seviyesine yükseldi ve mevcut gidişat korunursa iki hafta içinde 2022’de görülen 5,83 dolarlık rekorun aşılması bekleniyor. Aynı haber, savaşın uzaması halinde benzin fiyatlarının da yeniden 5 dolar eşiğine yönelebileceğini aktarıyor. Bu, ABD’de tüketici enflasyonu kadar lojistik ve taşımacılık maliyetleri için de doğrudan risk anlamına geliyor.
Avrupa’da enerji şoku daha rafine ürünler üzerinden okunuyor. Financial Times ve Bloomberg aktarımlarına göre kuzeybatı Avrupa ultra düşük kükürtlü dizel vadeli kontratları varil başına 200 doların üzerine çıktı; Reuters da geçen haftaki fiyatlamada Avrupa dizelinin 200 doların üzerine tırmandığını, jet yakıtının ise 220 doları aştığını bildirmişti. Bu seviye, sadece petrol fiyatını değil rafineri marjlarını, navlun maliyetlerini ve Avrupa sanayisinin enerji faturasını da yukarı itiyor.
Hürmüz Boğazı cephesinde ise piyasayı bir nebze yatıştıran gelişme, İran ile Umman’ın gemi trafiğini izlemeye ve geçişi koordine etmeye dönük bir protokol üzerinde çalıştıklarının açıklanması oldu. Reuters, bu haberin Avrupa hisselerinde kayıpları sınırladığını ve Wall Street’te gün içi sert satışların bir kısmını geri aldırdığını yazdı. Yani piyasa şu anda tek soruya odaklanmış durumda: Hürmüz fiilen ne kadar süreyle sıkışık kalacak?
Jeopolitik cephede Rusya’dan da sert bir mesaj geldi. AP’ye göre Putin, Ermenistan’a Avrupa Birliği ile Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği arasında aynı anda kalamayacağını açık biçimde söyledi. Bu, enerji fiyatlamasının yanı sıra Kafkasya’da ticaret ve jeopolitik yön arayışının da sertleştiğini gösteriyor.
Washington’daki siyasi sarsıntı da dikkat çekiciydi. Reuters, Trump’ın Adalet Bakanı Pam Bondi’yi görevden aldığını ve yerine geçici olarak Todd Blanche’ın getirildiğini bildirdi. Piyasa açısından bu doğrudan fiyatlanan bir makro değişken değil; ancak zaten savaş, tarifeler ve enerji şokuyla gerilmiş risk algısına iç siyasi belirsizlik de eklenmiş oldu.
Peki ABD borsaları bu ortamda nasıl kapattı? Reuters’ın kapanış verilerine göre S&P 500 günü %0,11 artışla 6.582,58’de, Nasdaq %0,18 artışla 21.876,87’de tamamladı; Dow Jones ise %0,13 düşüşle 46.504,51’e geriledi. Küçük ölçekli hisseleri izleyen Russell 2000, Wall Street Journal piyasa özetine göre %0,70 artışla 2.530,04 seviyesinde günü bitirdi. Gün içi tablo çok daha sertti; fakat Hürmüz’le ilgili koordinasyon sinyalleri ve savunmacı sektörlere geçiş kapanışta hasarı sınırladı. Yine de tablo “rahatlama rallisi” değil; daha çok enerji şokunun tam fiyatlanamadığı bir savunma kapanışı görüntüsü veriyor.
Emtia ve döviz tarafında kapanış daha net bir riskten kaçış mesajı verdi. Reuters’a göre spot altın %2,15 düşüşle 4.654,89 dolara indi; ABD altın vadeli işlemleri 4.679,70 dolardan kapandı. Gümüşte ise spot fiyat gün içinde sert çözülmeyle yaklaşık 72 dolar civarına geriledi; Investing verileri XAG/USD’nin 72,7 bandına indiğini gösterdi. Dolar endeksi DXY 100,02’ye yükselirken, euro/dolar paritesi %0,45 düşüşle 1,1536’ya indi. Bu kombinasyon klasik bir “güçlü dolar + yüksek enerji + değerli metallerde realizasyon” akışına işaret ediyor.
Enerji tarafında ise kapanış zaten günün hikâyesini tek başına anlatıyor. Reuters verilerine göre Brent %7,59 yükselerek 108,84 dolar, WTI ise %11,41 sıçrayarak 111,54 dolar seviyesinde kapandı. Bu fiyatlama, piyasaların artık yalnızca savaş manşetlerini değil, fiziksel arz kaybı ve navlun darboğazı riskini de fiyatladığını gösteriyor. Akşam kapanışının ana mesajı şu: Petrol ve dizel üzerinden gelen yeni enflasyon dalgası, Fed’den ECB’ye kadar merkez bankalarının gevşeme alanını daraltıyor; bu da hisse senetlerinde kalıcı bir rahatlama yerine seçici ve savunmacı bir fiyatlamayı öne çıkarıyor.
