Trump’ın Tarifelerine Büyük İsyan: Açılan Dava Sayısı 1.000’i Buldu

Trump döneminde uygulanan tarifelere karşı açılan davaların sayısı bini aştı
ABD Yüksek Mahkemesi, tarifelerin dayandığı yasal yetkiyi sorgulamaya başladı
Olası iptal senaryosunda 133 milyar dolarlık tahsilat için iade süreci gündeme gelecek

Bloomberg’in aktardığına göre, Başkan Trump döneminde uygulamaya alınan gümrük tarifelerine karşı açılan davalar kritik bir eşiği aşarak ABD yargı sisteminin en üst noktasına taşındı. ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin tarifeleri hangi yasal yetkiye dayanarak uyguladığına ilişkin davaları Cuma günü itibarıyla ele alabilecek aşamaya geldi.

Kasım ayında görülen duruşmanın ardından şirketlerin dava süreci hız kazandı. Mahkeme kayıtları, tarifelere karşı açılan davalara 1.000’den fazla şirketin dahil olduğunu gösteriyor. Davaların büyük bölümü Kasım ayından sonra açılırken, ilk başvuruların Nisan ayında sınırlı sayıda eyalet ve küçük işletme tarafından yapıldığı belirtiliyor. 6 Ocak itibarıyla en az 914 dava resmen dosyaya girmiş durumda.

Tarifeler, Trump yönetimi tarafından 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) gerekçe gösterilerek uygulanmıştı. Ancak Yüksek Mahkeme üyeleri, bu yasanın gümrük tarifeleri için kullanılmasının hukuki sınırları konusunda açık biçimde şüphe ortaya koydu. Alt mahkemeler geçen yıl tarifelerin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiş, buna rağmen yargı süreci tamamlanana kadar tarifelerin uygulanmasına izin verilmişti.

ABD yönetimi, 14 Aralık itibarıyla söz konusu yetki kapsamında yaklaşık 133 milyar dolarlık gümrük vergisi tahsil edildiğini mahkeme kayıtlarına yansıttı. Yüksek Mahkeme’nin tarifeleri hukuka aykırı bulması halinde, iade sürecinin doğrudan otomatik şekilde işlemesi beklenmiyor. Bu senaryoda iade taleplerinin alt mahkemelere bırakılacağı ve her ithalatçının iade için ayrı dava açması gerekeceği ifade ediliyor.

Davacı şirket profili de dikkat çekici bir genişliğe işaret ediyor. Dava dosyalarında Costco, Goodyear ve EssilorLuxottica gibi halka açık büyük şirketler yer alırken, 2026’nın ilk günlerinde Dole, e.l.f. Cosmetics ve J. Crew da dava açan firmalar arasına katıldı. Davalar; perakende, otomotiv, tekstil, sanayi ekipmanları ve elektrikli ürünler sektörlerini kapsıyor.

Bloomberg’e göre davacı şirketlerin büyük bölümü ABD merkezli ve şirket merkezleri yaklaşık 30 eyalete yayılmış durumda. Bu dağılım, tarifelerin yalnızca belirli sektörleri değil, ülke genelinde geniş bir ekonomik alanı etkilediğini ortaya koyuyor.

ABD yönetimi cephesinde ise olası bir olumsuz Yüksek Mahkeme kararına karşı hazırlık yapıldığı belirtiliyor. Yönetim, tarifelerin iptal edilmesi halinde bu kez farklı yasal yetkilere dayanarak benzer gümrük vergilerini yeniden uygulama seçeneğini değerlendirdi. Bu süreçte gümrük makamlarının, yürürlükteki yasalar ve başkanlık kararları kapsamında tahsilata devam ettiği vurgulanıyor.

BSEkonomi perspektifinden bakıldığında, dava dalgasının ulaştığı boyut Trump tarifelerinin artık yalnızca ticaret politikası değil, ABD’de kuvvetler ayrılığı, başkanlık yetkileri ve piyasa öngörülebilirliği tartışmasının merkezine oturduğunu gösteriyor. Yüksek Mahkeme’den çıkacak karar, yalnızca geçmiş tahsilatları değil, ABD’nin gelecekte ticaret savaşlarını hangi hukuki zeminle yürütebileceğini de belirleyecek kritik bir dönemeç olarak görülüyor.