Konu Aslında Füze Değil

Washington’da, Brüksel’de ve Londra’da yapılan analizlerde ortak nokta şu:

Tartışma hiçbir zaman sadece bir hava savunma sistemi olmadı.

Asıl konu;

• NATO’nun güvenlik mimarisi,
• Rusya’nın NATO içine teknoloji erişimi,
• Türkiye’nin stratejik yönelimi,
• Doğu Akdeniz güç dengesi,
• F-35 teknolojisinin korunmasıdır.

Bu nedenle konu yıllardır uluslararası güvenlik literatürünün en önemli dosyalarından biri olmaya devam ediyor.

Peki Yunanistan’ın S-300’ü Neden Sorun Olmadı?

Uluslararası analizlerde bunun dört temel nedeni öne çıkıyor.

1. Sistem çok eski

Yunanistan’ın kullandığı S-300PMU-1 sistemi 1990’ların sonunda Kıbrıs krizinin ardından Girit’e konuşlandırıldı.

ABD ve NATO açısından bu sistem:

• eski nesil,
• uzun süredir bilinen,
• kabiliyeti büyük ölçüde analiz edilmiş bir platform olarak görülüyor.

Buna karşılık S-400, Rusya’nın daha yeni nesil hava savunma sistemi olarak değerlendiriliyor.

2. F-35 konusu

Washington Post, Pentagon açıklamalarına dayanarak şu değerlendirmeyi yaptı:

F-35 ile S-400 aynı ülkede bulunursa, gelişmiş Rus radarlarının düşük görünürlüklü uçağın karakteristik izlerini zaman içinde analiz etme riski oluşabilir.

ABD’nin temel güvenlik gerekçesi buydu.

Bu nedenle Washington’ın yaklaşımı çok netti:

“S-400 ile F-35 birlikte olamaz.”

3. NATO entegrasyonu

S-300’ler NATO ağına tam entegre çalışan modern sistemler olarak görülmüyor.

S-400 ise;

• yeni yazılım,
• yeni radar,
• yeni elektronik harp kabiliyetleri

nedeniyle çok daha yüksek hassasiyet taşıyan bir platform olarak değerlendirildi.

ABD, Rus mühendislerinin bakım ve destek süreçleri üzerinden hassas verilerin açığa çıkabileceği riskini sürekli gündemde tuttu.

4. Zamanlama

Yunanistan S-300’leri yaklaşık çeyrek asır önce teslim aldı.

Türkiye ise S-400 anlaşmasını;

• Kırım’ın ilhakı,
• Rusya-Batı gerilimi,
• NATO-Rusya rekabetinin sertleştiği dönemde yaptı.

Dolayısıyla aynı silah ailesi, çok farklı bir jeopolitik bağlamda değerlendirildi.

POLITICO, Washington ve Londra’nın Büyük Resmi

Batılı analizlerde Türkiye dosyası artık yalnızca savunma sanayii konusu değil.

Aynı dosyanın içinde;

• İsveç’in NATO üyeliği,
• Karadeniz,
• Ukrayna,
• Rusya ile ilişkiler,
• Suriye,
• Doğu Akdeniz,
• enerji koridorları

birlikte değerlendiriliyor.

Bu nedenle S-400, Batı başkentlerinde “Türkiye’nin stratejik yöneliminin sembolü” olarak ele alındı.

Financial Times’ın Dikkat Çektiği Yeni Dönem

Son NATO Zirvesi sonrasında yeni bir tartışma başladı.

Donald Trump, Türkiye ile F-35 ve yaptırımlar konusunda yeniden müzakere sinyali verdi. Financial Times’a göre bu, Ankara-Washington hattında yeni bir sayfa açma arayışının işareti olarak görülüyor. Ancak Kongre’deki itirazlar ve güvenlik endişeleri tamamen ortadan kalkmış değil.

Reuters’ın Vurguladığı Nokta

Reuters’a göre Ankara ile Washington arasında;

• CAATSA yaptırımlarının kaldırılması,
• F-35 dosyasının yeniden açılması,
• S-400 meselesine çözüm bulunması

konularında diplomatik görüşmeler sürüyor. Taraflar siyasi irade olduğunu söylese de teknik ve hukuki engeller devam ediyor.

Doğu Akdeniz Boyutu

Yunanistan;

• Rafale savaş uçakları,
• F-35 tedariki,
• Belharra fırkateynleri

ile hava ve deniz gücünü Batı sistemleriyle güçlendiriyor.

Türkiye ise;

• KAAN,
• KIZILELMA,
• HİSAR,
• SİPER,
• yerli radar sistemleri

gibi projelerle dışa bağımlılığı azaltmaya çalışıyor.

Dolayısıyla rekabet artık yalnızca hava savunması değil, teknoloji ekosistemleri arasında yaşanıyor.

Sonuç

Bugün S-300 ile S-400 tartışmasını yalnızca teknik özellikler üzerinden okumak eksik kalır.

Bu dosya;

• NATO’nun geleceği,
• ABD-Rusya rekabeti,
• F-35 teknolojisinin korunması,
• Doğu Akdeniz dengesi,
• Türkiye’nin stratejik konumu

gibi başlıkların kesişim noktasıdır.

Yunanistan’ın S-300’ü, Soğuk Savaş sonrası dönemin mirası olarak görülürken; Türkiye’nin S-400’ü Batı başkentlerinde, Ankara’nın dış politika yönelimini test eden stratejik bir eşik olarak değerlendirildi.

Bugün ise yeni soru şudur:

Washington ile Ankara arasında yeni bir güven inşa edilirse, S-400 dosyası kapanır mı; yoksa NATO içinde uzun yıllar sürecek stratejik bir kırılma olarak mı kalır?