Sepetinizde ürün bulunmuyor.
5 Ağustos 2026 Çarşamba Swan Özel 2
Abonelik
Buradaki içeriklere tam erişim için abonelik gerekmektedir.
Buradaki içeriklere tam erişim için abonelik gerekmektedir.
Dr. Artunç Kocabalkan | BS Ekonomi
Bu sabah Nasdaq’a bakmadan önce tahvile bakmak gerekiyor.
Çünkü piyasanın merkezindeki mesele artık Fed’in eylülde 25 baz puan artırıp artırmayacağı değil.
ABD 30 yıllık tahvil getirisi %5,3371’e kadar çıkarak 2007’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bu sabah %5,27 civarında dengeleniyor. ABD 10 yıllığı ise yaklaşık %4,7 bölgesinde. Almanya, Fransa ve Japonya’da da uzun vadeli borçlanma maliyetleri çok yıllı zirvelere çıktı. (Reuters)
Reuters: Küresel tahvil satışı ve piyasalar — 19 Ağustos
Ve Financial Times bu sabah meseleyi daha da net tarif ediyor:
ABD çip hisseleri düşüyor; devletlerin borçlanma maliyetleri çok yıllı zirvelere çıkıyor.
FT’ye göre enflasyon ve artan kamu borcuna ilişkin endişeler tahvil satışını körüklüyor. (Financial Times)
WSJ ise tahvil piyasasında ortaya çıkan rejimi doğrudan 2007’ye benzeyen yeni bir dönem olarak tartışıyor. (The Wall Street Journal)
Bu nedenle bugün dört fiyatı yan yana koyuyorum:
ABD 30 yıllık ≈ %5,3
Altın ≈ 4.350$
Brent > 90$
Nasdaq dün -%1,33
Bunlar dört ayrı hikâye değil.
Dünkü ABD kapanışı:
Dow Jones: -%0,22
S&P 500: -%0,69
Nasdaq: -%1,33
Fakat endeks rakamlarından çok daha önemli bir veri var:
WSJ, Coherent, Credo, Marvell, Arm ve Intel gibi semiconductor şirketlerindeki sert satışların Nasdaq üzerindeki baskıyı artırdığını belirtiyor. (The Wall Street Journal)
Bu çok önemli.
Çünkü piyasa artık yalnızca:
“AI büyüyor mu?”
diye sormuyor.
Yeni soru:
Bugünkü yazının bence en önemli uluslararası referanslarından biri FT’nin yeni analizi.
Başlığı bile çok şey söylüyor:
FT’nin analizine göre ABD dolar cinsi investment-grade şirket tahvili ihracı 2026’nın daha ilk yarısı geçilmişken 1,5 trilyon doları aşmış durumda ve yıl sonunda toplamın 2,1 trilyon doların üzerine çıkabileceği tahmin ediliyor. (Financial Times)
Daha çarpıcısı:
10 milyar doların üzerindeki devasa “jumbo” tahvil işlemlerinin yaklaşık üçte ikisi Big Tech şirketlerinden geliyor. (Financial Times)
Amazon.
Alphabet.
Microsoft.
Meta.
Oracle.
Bunlar eskiden AI yatırımlarını büyük ölçüde kendi nakit akışlarından finanse edebilen şirketlerdi.
Şimdi tahvil piyasasının devasa müşterilerine dönüşüyorlar.
Üstelik FT’ye göre büyük teknoloji şirketlerinin çıkardığı borçların ortalama vadesi yaklaşık 16,5 yıl.
Genel piyasa ortalaması ise yaklaşık 10,7 yıl. (Financial Times)
Yani Big Tech yalnızca çok borçlanmıyor.
Financial Times: AI — like a debt machine
Bugüne kadar:
NVIDIA → GPU → AI
dedik.
Sonra:
NVIDIA → HBM → Samsung/SK Hynix → Data Center
dedik.
Şimdi zincir daha uzun:
Son iki kelime artık en az ilk ikisi kadar önemli.
Çünkü AI’ın ihtiyacı olan:
veri merkezi,
elektrik,
nükleer,
doğal gaz,
şebeke,
trafo,
soğutma,
bakır
ve semiconductor fabrikalarının tamamının ortak bir girdisi var:
Problem burada başlıyor.
ABD hükümeti de aynı parayı istiyor.
Avrupa devletleri de.
Savunma yatırımları da.
Enerji dönüşümü de.
Altyapı da.
AI hyperscaler’ları da.
Reuters’a göre ABD federal borcu 40 trilyon dolara yaklaşıyor. Artan borç, kalıcı enflasyon ve petrol fiyatlarının yarattığı baskı yatırımcıların uzun vadeli tahvilleri taşımak için daha yüksek getiri istemesine neden oluyor. (Reuters)
Dolayısıyla artık sermaye piyasasında çok basit bir arz-talep problemi oluşuyor:
Borç arzı ↑
Sermaye talebi ↑
Tahvil fiyatı ↓
Tahvil faizi ↑
Ve bunun sonunda:
Wall Street Journal’ın bugünkü analizi özellikle önemli.
WSJ, ABD 30 yıllık faizinin 19 yılın zirvesine çıkmasının ardından yatırımcıların tahvil piyasasında yeni bir rejimi tartışmaya başladığını yazıyor.
Ve dikkat çekici benzetme:
WSJ’nin piyasa haberinde de aynı zincir görülüyor:
tahvil faizi ↑ → teknoloji ↓ → semiconductor ↓
Üstelik İran ateşkesinin sona ermesi ve petrolün 91 dolar civarında kalması, enflasyon korkusunu yeniden büyütüyor. (The Wall Street Journal)
WSJ: Bonds Are Getting Hammered
Bu nedenle bugün gördüğümüz hareketi:
“Nasdaq’ta kâr realizasyonu”
diye okumak bana fazla yüzeysel geliyor.
Altın vadeli kontratları dün %1,17 düşerek 4.366 dolarda kapandı.
Gümüş çok daha sert düştü:
-%3,3 → 63,94 dolar. (The Wall Street Journal)
Bu sabah altın yaklaşık 4.347–4.350 dolar bölgesinde. (The Wall Street Journal)
Normal şartlarda:
İran gerilimi + Hürmüz + petrol >90$
altın için son derece olumlu bir kombinasyon olmalı.
Ama altın düşüyor.
Neden?
ABD devletinin 30 yıllık borcunda %5,3 civarında nominal getiri alabiliyorsanız faiz ödemeyen altının fırsat maliyeti yükseliyor.
İşte bu nedenle ben altının bugünkü düşüşünü tek başına negatif okumuyorum.
Asıl soru:
WSJ’nin altın analizinde çok önemli bir ayrıntı var.
Bank of America’nın son fon yöneticileri araştırmasında altını “undervalued” yani ucuz gören yatırımcıların oranı Mart 2023’ten beri en yüksek seviyesine çıkmış durumda. (The Wall Street Journal)
Bu önemli.
Çünkü altın ocak ayındaki 5.318 dolar zirvesinden yaklaşık %18 aşağıda.
Ama bir yıl önceki dip seviyesine göre hâlâ yaklaşık %32 yukarıda. (The Wall Street Journal)
Yani piyasa:
“Altın boğa piyasası bitti.”
demiyor.
Daha çok:
“Altın çok pahalı olmaktan çıktı.”
demeye başlıyor.
WSJ’nin de dikkat çektiği iki grup:
Özellikle Çin’in altın talebi ve merkez bankalarının rezerv çeşitlendirme eğilimi fiyatın yüksek faiz ortamında tamamen çözülmesini engelliyor. (The Wall Street Journal)
Bu nedenle altını iki ayrı vadede okuyorum:
Kısa vade: tahvil faizi belirliyor.
Uzun vade: merkez bankaları + rezerv çeşitlendirmesi + mali risk belirliyor.
Bugünkü teknik haritam:
4.300–4.320$ → ana savunma
4.350$ → pivot
4.400$ → toparlanma
4.450$ → momentum
4.500$ → yeni fiyatlama
4.300–4.320 bölgesi savunulursa mevcut hareketi büyük altın tezinin bozulması olarak okumam.
Reuters ve WSJ’nin üzerinde birleştiği ikinci büyük risk petrol.
Brent 90 doların üzerinde kalıyor.
Bunun arkasında ABD-İran gerilimi ve Hürmüz üzerinden enerji akışına ilişkin belirsizlik var. (Reuters)
Fakat petrolün bugünkü önemi sadece petrol şirketlerinin kârı değil.
Zincire bakın:
PETROL ↑
→ taşıma maliyeti ↑
→ üretim maliyeti ↑
→ enflasyon beklentisi ↑
→ tahvil faizi ↑
→ iskonto oranı ↑
→ teknoloji değerlemesi ↓
İşte neden aynı gün:
Brent ↑
Tahvil faizi ↑
Nasdaq ↓
Semiconductor ↓
görüyoruz.
Reuters Morning Bid’in dikkat çektiği temel çelişki de bu.
ABD ekonomisindeki yumuşama nedeniyle piyasa yeni Fed artırım ihtimalini azaltıyor.
Ama aynı anda Brent 90 doların üzerinde.
Sonuçta uzun vadeli tahvil faizleri düşmüyor. (Reuters)
Bu çok önemli.
Çünkü:
Büyüme ↓ + petrol ↓ = Fed için iyi.
Ama:
Fed politika faizini artırmayabilir.
Fakat tahvil piyasası kendi sıkılaştırmasını yapabilir.
Ve şu anda yaptığı şey tam olarak bu.
WSJ’nin dünkü piyasa özetindeki önemli ama gözden kaçabilecek veri:
Bu tesadüf değil.
Uzun vadeli faiz yükselince ilk darbe:
mortgage,
konut,
inşaat
ve uzun vadeli yatırımlara gelir.
Dolayısıyla tahvil piyasasındaki bu hareket devam ederse mesele Wall Street’in değerleme çarpanından çıkıp reel ekonomiye geçmeye başlayabilir.
Reuters’ın küresel tahvil analizine göre bu satış ABD ile sınırlı değil.
Almanya ve Fransa’nın uzun vadeli getirileri 2011’den beri görülmeyen bölgelere çıktı.
Japonya’da da uzun vadeli getiriler çok yıllı zirvelere yakın. (Reuters)
Financial Times’ın FirstFT bülteni de küresel devlet tahvillerindeki satışın gelişmiş ülkelerde borçlanma maliyetlerini çok yıllı zirvelere taşıdığını vurguluyor. (Financial Times)
Bu nedenle:
Küresel sermaye hikâyesi.
Japonya’da tahvil faizlerinin yükselmesi ayrıca önemli.
Çünkü küresel finans sistemi yıllardır:
ucuz yen borçlan → yüksek getirili varlık al
mekanizmasıyla çalışıyor.
Japon faizi yükselirse carry trade’in finansman ayağı pahalılaşıyor.
Aynı anda ABD uzun faizi yükselirse riskli varlıkların iskonto oranı yükseliyor.
Bu iki hareket birlikte gerçekleşirse:
Nasdaq
Kore
gelişmekte olan ülkeler
ve özellikle kaldıraçlı pozisyonlar
daha hassas hale geliyor.
Bu sabah Reuters’a göre Japon Nikkei yaklaşık %3,3, Güney Kore KOSPI ise yaklaşık %6’ya varan düşüş gördü.
Satış özellikle semiconductor hisselerinde yoğunlaştı. (Reuters)
Bunu Samsung ve SK Hynix için:
“AI bitti.”
diye okumam.
Ama şu uyarıyı ciddiye alırım:
Samsung tarafında temel AI-memory hikâyesi devam ediyor. WSJ’nin temmuzdaki bilanço haberinde Samsung’un güçlü AI chip talebi sayesinde rekor çeyrek beklediği ve faaliyet kârında yaklaşık 19 katlık artış öngördüğü aktarılıyordu. (The Wall Street Journal)
Dolayısıyla:
Uzun vadeli AI/HBM hikâyesi başka.
Kısa vadeli değerleme ve kaldıraç problemi başka.
İkisini karıştırmamak gerekiyor.
Burada önceki yorumumuzda düzeltmemiz gereken önemli bir nokta var.
HSBC’nin son teyit edilebilen strateji değişikliği Kore’yi agresif biçimde overweight yapmak değil; Asya’daki volatilite ve AI harcamalarına ilişkin kaygılar nedeniyle gelişmekte olan ülke hisselerindeki overweight pozisyonunu kapatmak olmuştu. (Reuters)
Bu ayrım önemli.
Çünkü büyük yatırım bankalarının hepsi AI konusunda aynı derecede rahat değil.
Artık tartışma:
“AI büyüyecek mi?”
değil.
FT’nin son analizlerinden bir başka önemli uyarı private credit tarafından geliyor.
FT, problemli kredilerdeki artış nedeniyle private credit piyasasındaki stres göstergelerinin 2017’den beri görülmeyen seviyelere döndüğünü bildiriyor. (Financial Times)
Bu konu bugün tahvil satışının doğrudan nedeni değil.
Ama aynı büyük resmin parçası:
Uzun faiz yüksek kalırsa sadece devletler ve Big Tech değil;
private equity,
private credit,
commercial real estate
ve kaldıraçlı şirket bilançoları da test edilecek.
Piyasa bugün Fed’in temmuz toplantı tutanaklarını bekliyor.
Ama benim tutanaklarda aradığım cevap:
“Eylülde artıracak mı?”
değil.
Ben şuna bakacağım:
Çünkü politika faizi değişmeden:
30 yıllık %5,3’e çıkıyorsa,
mortgage pahalılaşıyorsa,
şirket tahvilleri pahalılaşıyorsa,
AI finansmanı pahalılaşıyorsa,
hisse senedi iskonto oranı yükseliyorsa…
Fed’in yapması gereken sıkılaştırmanın bir bölümünü piyasa zaten yapıyor.
Üstelik bugün ABD Hazinesi 16 milyar dolarlık 20 yıllık tahvil ihalesine çıkıyor.
Bu nedenle ihale talebi bugün birçok ekonomik veriden daha önemli olabilir. (Reuters)
| Gösterge | Kritik bölge | Okumam |
|---|---|---|
| Altın | 4.300–4.320$ | Ana savunma |
| Altın | 4.400$ | Toparlanma teyidi |
| Altın | 4.450$ | Momentum |
| Altın | 4.500$ | Yeni fiyatlama rejimi |
| Brent | 90$+ | Enflasyon riski başladı |
| Brent | 100$ | Stagflasyon riski büyür |
| US10Y | %4,70 | Kritik eşik |
| US10Y | %4,80+ | Teknoloji baskısı artar |
| US30Y | %5,30+ | Sermaye maliyeti alarmı |
| Nasdaq | Çip satışları | AI değerleme testi |
| KOSPI | Sert satış | Kaldıraç/risk iştahı uyarısı |
| Hürmüz | Normalleşme | Petrol ve tahvil rahatlar |
Financial Times başka bir açıdan bakıyor.
Reuters başka bir açıdan.
Wall Street Journal başka bir açıdan.
Ama üçü de giderek aynı yere geliyor.
FT: Kamu borcu ve AI finansmanı uzun vadeli sermayeye talebi büyütüyor. (Financial Times)
Reuters: Kamu borcu, petrol, kalıcı enflasyon ve mali belirsizlik küresel tahvil piyasasını zorluyor. (Reuters)
WSJ: 30 yıllık ABD faizinde 19 yılın zirvesi yeni bir tahvil rejiminin habercisi olabilir. (The Wall Street Journal)
Bunların üçünü birleştirdiğimde benim vardığım sonuç şu:
Devletler para istiyor.
AI para istiyor.
Savunma para istiyor.
Elektrik şebekeleri para istiyor.
Nükleer enerji para istiyor.
Veri merkezleri para istiyor.
Enerji dönüşümü para istiyor.
Üstelik petrol 90 doların üzerine çıkarak enflasyonu yeniden besliyor.
Sonuç?
Sermayenin fiyatı yükseliyor.
Bu yüzden bugün Fed’in 25 baz puanını tahmin etmeyi bırakırım.
Nasdaq’tan önce ABD 30 yıllığına bakarım.
Nvidia’dan önce tahvil arzına bakarım.
Fed’den önce Brent’e bakarım.
Altının fiyatından önce de şunu sorarım:
Çünkü savunabiliyorsa altının verdiği mesaj çok daha güçlü olur.
Ve 30 yıllık faiz %5,3’ün üzerinde kalırken petrol 90–100 dolar bandına yerleşir, teknoloji hisseleri de düşmeye devam ederse bunu sıradan bir piyasa düzeltmesi olarak görmem.
Bence o zaman tartışmamız gereken kavram:
enflasyon değil.
Fed değil.
AI balonu bile değil.
Ve belki de 2026’nın ikinci yarısının en büyük piyasa hikâyesi tam olarak budur:
AI’nın yeni petrolü elektrik olabilir. Ama AI’nın yeni darboğazı sermaye olabilir.