ABD–İran hattında askeri söylem sertleşirken, “hedefli saldırı” senaryosu bölgesel risk primini yukarı çekiyor. Olası bir İran operasyonunda ilk refleks: petrol yukarı, güvenli limanlar güçlü, gelişen...
ABD–İran hattında askeri söylem sertleşirken, “hedefli saldırı” senaryosu bölgesel risk primini yukarı çekiyor.
Olası bir İran operasyonunda ilk refleks: petrol yukarı, güvenli limanlar güçlü, gelişen ülke varlıklarında satış baskısı.
BIST ve TL için ana belirleyici: enerji faturası, CDS ve yabancı akışı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert mesajları ve bölgeye ek askeri konuşlandırmalar, piyasaların “tail risk” olarak gördüğü bir senaryoyu yeniden fiyatlamaya başladı. İsrail’in pozisyonu ve İran’ın misilleme kapasitesi (özellikle vekil unsurlar ve Hürmüz Boğazı riski) tabloyu daha karmaşık hale getiriyor. Bu çerçevede “İran vurulursa BIST ve TL ne olur?” sorusu yatırımcı gündeminin merkezine yerleşti.
Makro kanal net: Petrol. İran’a yönelik sınırlı bir hava operasyonu dahi Brent’te 5–10 dolarlık sıçrama riskini masaya koyar. Hürmüz hattında geçici bir aksama ihtimali, arz riskini büyütür. Türkiye için bu, enerji faturasının artması ve cari denge üzerinde baskı anlamına gelir. Enerji maliyeti kanalı enflasyon beklentilerini yukarı iter; bu da para politikası patikasını daha temkinli hale getirir.
Finansal kanal: CDS ve portföy akımları. Jeopolitik şokta ilk refleks riskten kaçış olur. Türkiye CDS’inde genişleme, TL’de değer kaybı ve BIST’te özellikle banka ve ulaştırma hisselerinde satış baskısı görülebilir. Savunma sanayii ve enerji hisseleri görece pozitif ayrışabilir; ancak endeks bazında yönü belirleyen yabancı akışı olur. 5Y CDS’te 50–100 baz puanlık bir sıçrama, TL ve tahvil faizlerinde eş zamanlı oynaklık yaratır.
Senaryo matrisi:
– Sınırlı ve kısa operasyon + hızlı diplomasi → İlk şok sonrası toparlanma; BIST’te dipten alımlar, TL’de stabilizasyon.
– Uzayan çatışma + Hürmüz riski → Petrol kalıcı yüksek; TL’de değer kaybı, faizlerde yukarı; BIST’te düzeltme derinleşebilir.
– Diplomatik çözüm → Risk primi geri çekilir; özellikle banka hisselerinde rahatlama.
Bu sabah 09.30’da Ekonomist TV’de Dr. Artunç Kocabalkan, İran senaryosunun BIST ve TL üzerindeki etkilerini; petrol, CDS ve para politikası kanalları üzerinden detaylandıracak. Piyasa, manşet riskini değil; kalıcılığı ve akışın yönünü fiyatlayacak. Kritik soru şu: Şok geçici mi, yapısal mı? Yanıt, varlık fiyatlarını belirleyecek.
