Doların küresel rezerv para rolünün aşınması senaryosu yeniden masaya gelirken, altın için teorik fiyat tartışmaları da sertleşiyor. VanEck analistlerinin merkez bankası bilanço verilerinden yola çıka...
Doların küresel rezerv para rolünün aşınması senaryosu yeniden masaya gelirken, altın için teorik fiyat tartışmaları da sertleşiyor. VanEck analistlerinin merkez bankası bilanço verilerinden yola çıkarak yaptığı hesaplamalar, parasal sistemin hangi tanım üzerinden okunduğuna bağlı olarak altın fiyatında çok farklı denge seviyelerine işaret ediyor.
VanEck’in çalışması, merkez bankalarının parasal yükümlülüklerini (money liabilities) mevcut altın rezervlerine bölerek, altının “dengeleyici” fiyatını hesaplamaya dayanıyor. Bu yaklaşım, altını yeniden parasal çıpa olarak düşünmeye açan senaryoların matematiksel karşılığını sunuyor.
Hesaplamaya göre yalnızca M0 (nakit + merkez bankası rezervleri) esas alındığında, küresel ölçekte parasal yükümlülükleri dengeleyen altın fiyatı ons başına 39.210 dolar seviyesinde oluşuyor. Bu rakam, altının bugünkü piyasa fiyatının katbekat üzerinde bir “parasal denge” seviyesine işaret ediyor.
Ancak para tanımı genişletildiğinde tablo dramatik biçimde değişiyor. VanEck analistleri, küresel M2 (mevduatlar dahil geniş para arzı) üzerinden yapılan hesaplamada, altının parasal yükümlülükleri dengelemesi için ons başına yaklaşık 184.211 dolar seviyesine ulaşması gerektiğini ortaya koyuyor. Bu hesaplama, küresel döviz piyasalarındaki günlük işlem hacimleriyle ağırlıklandırılmış bir örneklem üzerinden yapılıyor.
Bu farkın temel nedeni, modern finansal sistemde para tanımının M0’dan M2’ye ve ötesine doğru sürekli genişlemiş olması. Her kriz döneminde yeni likidite araçları, yeni bilanço kalemleri ve yeni parasal tanımlar ortaya çıkarken, altın rezervleri aynı hızda artmıyor. Bu da geniş para arzı üzerinden bakıldığında altın için teorik denge fiyatını astronomik seviyelere taşıyor.
VanEck’in çalışması, doların rezerv para statüsünü tamamen kaybettiği bir senaryonun bugünden yarına gerçekleşeceğini iddia etmiyor. Ancak küresel sistemde rezerv çeşitlendirmesi, altın alımları ve dolar dışı ticaret arayışları hızlanırken, “parasal çıpa” tartışmasının yeniden gündeme gelmesinin tesadüf olmadığına işaret ediyor.
Özetle tablo net: Para tanımı dar tutulursa altın 39 bin dolar, geniş tutulursa 184 bin dolar seviyelerinde “dengeleyici” bir varlık haline geliyor. Tartışma altının nereye gideceğinden çok, hangi para tanımıyla dünyayı okuduğumuz sorusunda düğümleniyor.
