
ABD-İran hattında savaş ve diplomasi başlıkları aynı anda öne çıkarken, Trump yönetimi hem daha sert koşullar hem de anlaşma ihtimali üzerinden mesaj veriyor. Hürmüz Boğazı, İran’a yönelik yaptırımlar, ABD askeri hazırlığı ve İsrail-Lübnan hattındaki gelişmeler küresel risk algısını yüksek tutuyor. Piyasalarda petrol yükselirken, ABD tahvil faizleri artışta; ons altın ise haftaya düşüşle başladı.
CBS’in haberine göre İran’ın, bir ABD savaş uçağını düşürmek için Çin yapımı füze kullanmış olabileceği değerlendiriliyor. Haber, İran’ın askeri kapasitesinde Çin menşeli sistemlerin rolüne yönelik soru işaretlerini artırdı.
Bloomberg’in aktardığına göre, Trump yönetiminin savaş konusunda karışık mesajlar verdiği bir dönemde Kuveyt’te Amerikalılar yaralandı. Gelişme, bölgedeki Amerikan varlığına yönelik risklerin sürdüğünü gösterdi.
Reuters’a göre Pentagon Şefi, İran ile anlaşma sağlanamaması halinde ABD’nin İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatmaya hazır olduğunu söyledi. Açıklama, müzakere sürecinin askeri baskı unsurlarıyla birlikte yürütüldüğünü gösteriyor.
New York Times’ın haberine göre İran’daki sertlik yanlıları, ABD ile varılabilecek olası bir anlaşmayı raydan çıkarmaya çalışıyor. Haberde, İran iç siyasetindeki güç mücadelesinin diplomatik süreci zorlaştırdığına dikkat çekildi.
Axios’un haberine göre Trump, temsilcilerinin İran ile müzakere ettiği anlaşma metninde değişiklik yapılmasını istedi. Bu adım, Washington’ın masadaki çerçeveyi yeniden sertleştirdiği şeklinde değerlendiriliyor.
New York Times’a göre Trump, İran’a barış çerçevesi için daha sert şartlar gönderdi. Haberde, yeni koşulların Hürmüz Boğazı, nükleer program ve bölgesel güvenlik başlıklarıyla bağlantılı olduğu belirtildi.
Jerusalem Post’un haberine göre ABD, İran’a yönelik yeni yaptırımlar ilan etti. Haberde ayrıca PGSA’nın ABD liderliğini kınadığı belirtildi.
The Hill’in haberine göre ABD ordusu, İran limanlarına yönelik ablukayı ihlal etmeye çalışan bir gemiyi etkisiz hale getirdi. Gelişme, deniz güvenliği ve Hürmüz hattındaki gerilimin sürdüğünü gösterdi.
Al Jazeera’nın haberine göre İsrail askerleri, Güney Lübnan’ın en büyük şehirlerinden biri olan Nebatiye’ye ulaştı. Bu ilerleme, İsrail’in Lübnan sahasındaki askeri baskısını genişlettiği şeklinde yorumlandı.
Al Jazeera’ya göre ABD Kongresi, Amerikan-İsrail askeri entegrasyon planını ilerletti. Plan, iki ülkenin savunma altyapısının daha koordineli hale getirilmesini hedefliyor.
The Economist, “Saklanacak yer yok: savaşın yeni araçları” başlıklı analizinde modern savaş teknolojilerinin cephe hattını nasıl değiştirdiğini ele aldı. Analizde drone sistemleri, sensörler, yapay zekâ destekli keşif ve hassas vuruş kapasitesi öne çıkarıldı.
Politico’nun haberine göre Ukrayna, Rusya’nın Kırım’a uzanan kara koridorunu hedef aldı. Saldırılar, Moskova’nın güney cephesindeki lojistik bağlantılarını baskı altına aldı.
Reuters’a göre Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Ukrayna’daki Zaporijya Nükleer Santrali’nin türbin binasına drone saldırısı düzenlendiğini açıkladı. Gelişme, nükleer güvenlik endişelerini yeniden artırdı.
Interfax’ın haberine göre Rusya ile Afganistan arasında askeri-teknik iş birliği anlaşması imzalandı. Anlaşma, Moskova’nın Afganistan sahasındaki etkisini genişletme arayışının parçası olarak görülüyor.
Euractiv’e göre Rusya, Ermenistan’ın Avrupa Birliği ile ilişkileri nedeniyle Erivan Büyükelçisini istişareler için geri çağırdı. Bu adım, Moskova-Erivan hattındaki diplomatik gerilimi artırdı.
Al Jazeera’nın haberine göre Ruanda ile Rusya arasındaki nükleer anlaşma, Afrika’da değişen güç dengesini ortaya koyuyor. Anlaşma, Moskova’nın Afrika’daki enerji ve teknoloji diplomasisini güçlendirme hamlesi olarak değerlendiriliyor.
Telegraph’ın haberine göre İngiliz seçmenler, ülkenin savunma harcamaları konusunda gerçekçi olmayan beklentiler taşıyor. Haberde, artan tehdit algısına rağmen savunma bütçesi konusunda kamuoyunda net bir maliyet farkındalığı olmadığı vurgulandı.
Telegraph’a göre Typhoon savaş uçaklarının yerini alacak yeni nesil Tempest jetlerinde yıllarca gecikme yaşanabilir. Haberde, Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin 12 milyar sterlinlik yeni nesil Tempest filosunu 2040’lı yıllara kadar beklemek zorunda kalabileceği belirtildi.
Euronews, Alman donanmasını hedef alan sabotaj girişimlerinin arkasındaki aktörlere ilişkin soru işaretlerini gündeme taşıdı. Haber, Avrupa’da kritik askeri altyapı güvenliğine yönelik kaygıları artırdı.
Bloomberg’e göre Hanwha Aerospace, artan talep nedeniyle Almanya ve İngiltere’de yeni savunma anlaşmaları hedefliyor. Şirketin hamlesi, Avrupa’da yeniden silahlanma eğiliminin Asyalı savunma şirketleri için fırsat yarattığını gösteriyor.
Wall Street Journal’ın haberine göre Trump yönetimi, ABD’li drone şirketlerini finanse etmek için görüşmeler yürütüyor. Amaç, Çin ve diğer rakiplere karşı Amerikan insansız sistem kapasitesini hızla artırmak.
South China Morning Post’a göre ABD Donanması, denizde Çin’e yetişmek istiyorsa müttefiklerine daha fazla dayanmak zorunda. Haberde, gemi üretim kapasitesi ve bölgesel deniz gücü dengesi öne çıkarıldı.
Wall Street Journal’a göre Hegseth, Çin’e karşı dengeyi korumak için ABD’nin Asyalı müttefiklerinden daha fazla katkı beklediğini söyledi. Açıklama, Washington’ın Hint-Pasifik güvenlik mimarisinde yük paylaşımını artırmak istediğini gösteriyor.
Euronews’un haberine göre İngiltere, ABD ve Avustralya gelişmiş su altı insansız sistemleri geliştirmek üzere iş birliği yapacak. Proje, AUKUS güvenlik mimarisinin su altı teknolojilerine genişletilmesi anlamına geliyor.
The Australian’a göre AUKUS planında yapılan revizyon kapsamında Avustralya’ya yeni Virginia sınıfı denizaltı verilmesi beklenmiyor. Gelişme, Canberra’nın denizaltı kapasitesi planlarında belirsizlik yarattı.
Bloomberg’e göre Yeni Zelanda, savunma harcamalarını artırmak için gerekli milyarlarca dolarlık kaynağa sahip olmadığını belirtiyor. Açıklama, Pasifik güvenliği tartışmalarında bütçe sınırlarının etkisini ortaya koydu.
Australian Financial Review’a göre hükümetin uzun süredir beklenen stratejik filosundaki ilk gemi tanıtıldı. Filo, Avustralya’nın deniz taşımacılığı ve stratejik lojistik kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor.
South China Morning Post’a göre nükleer denizaltılardan ticarete kadar birçok başlıkta Güney Kore ile ABD arasında görüşmeler öncesinde çıkmaz sürüyor. Dosyalar, iki ülkenin ittifak ilişkisini daha karmaşık hale getiriyor.
Korea Times’a göre Güney Kore Savunma Bakanı, daha güçlü ABD ittifakıyla birlikte ülkenin savunmada öz yeterlilik hedefini vurguladı. Seul, hem Washington ile bağlarını korumak hem de kendi kapasitesini artırmak istiyor.
South China Morning Post, Güney Kore’nin nükleer denizaltılarının birinci ada zinciri yakınındaki su altı dengesini nasıl değiştirebileceğini analiz etti. Haberde, Çin, Japonya ve ABD açısından stratejik sonuçlara dikkat çekildi.
Japan Times’a göre Japonya, Çin’in “yeni militarizm” suçlamasını reddetti. Tokyo, Pekin’in kendi askeri yığınağına dikkat çekerek suçlamaları geri çevirdi.
Bloomberg’e göre Malezya, iptal edilen Norveç füze anlaşmasının küresel güveni aşındırdığını belirtti. Gelişme, savunma tedarik zincirlerinde güvenilirlik tartışmalarını gündeme taşıdı.
South China Morning Post’a göre 17 ülke, hayati deniz altı kablolarını korumak için yeni bir pakt başlattı. ABD ve Çin’in bu girişimde yer almaması dikkat çekti.
Reuters’a göre Kolombiya, gümrük vergisi gerilimi sırasında Ekvador’u başkanlık seçimine kasıtlı müdahale etmekle suçladı. Gelişme, iki ülke arasındaki diplomatik tansiyonu yükseltti.
Wall Street Journal’ın haberine göre ABD ve Çin’in milyarlarca dolarlık katkı paylarını ödememesi nedeniyle Birleşmiş Milletler ciddi mali sıkıntıyla karşı karşıya. Kriz, kurumun operasyonel kapasitesini tehdit ediyor.
Politico’ya göre Avrupa Komisyonu elektrikli otomobilleri teşvik ederken, kendi araç filosu Strazburg’a ulaşmakta zorlanıyor. Haber, AB’nin yeşil dönüşüm hedefleri ile kurumsal uygulamaları arasındaki uyumsuzluğa dikkat çekti.
Financial Times’a göre SoftBank, Fransa’da Avrupa’nın en büyük yapay zekâ tesisini inşa etmek için 75 milyar avro yatırım taahhüdünde bulundu. Proje, Avrupa’nın yapay zekâ altyapısında ölçek arayışını güçlendirecek.
Financial Times’ın haberine göre Avrupa Birliği, Çin’in Fas’ta büyük bir sanayi üssü inşa etmesinden endişe ediyor. Milyarlarca dolarlık yatırımların, sübvansiyonlu ürünlerle Avrupalı üreticiler üzerinde baskı yaratabileceği belirtiliyor.
Politico’ya göre Pekin, Avrupa Birliği’nin Çin ithalatını sınırlamaya dönük adımlarına karşı misilleme tehdidinde bulundu. Gelişme, AB-Çin ticaret geriliminin yeni bir aşamaya taşındığını gösterdi.
Guardian, Balkanlar’daki 1 milyar dolarlık enerji sözleşmelerinin Donald Trump ile bağlantılı az bilinen bir şirkete neden gittiğini inceledi. Haber, enerji projeleri, siyasi bağlantılar ve bölgesel nüfuz tartışmalarını öne çıkardı.
Financial Times’a göre Körfez krizinin enerji akışlarını daraltması, Hindistan’ın “cam şehri” olarak bilinen üretim merkezini baskı altına aldı. Enerji maliyetleri ve tedarik sorunları sanayi üretimini zorlaştırıyor.
South China Morning Post’a göre bir ABD kurumu, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’ne karşı daha geleneksel kalkınma finansmanı yöntemlerini yeniden kullanmaya başladı. Hamle, Washington’ın jeoekonomik rekabet stratejisinde yeni bir araç olarak görülüyor.
Euractiv’e göre Trump’ın tahvil piyasasında yarattığı baskı Avrupa için ciddi bir risk haline geliyor. ABD faizlerindeki oynaklık, Avrupa tahvil piyasalarını ve borçlanma maliyetlerini de etkiliyor.
Bloomberg’e göre İngiltere Merkez Bankası üyesi Catherine Mann, düşük enflasyon döneminin “iyi şansının” artık sona erdiği uyarısında bulundu. Mann’ın açıklaması, İngiltere’de para politikasının daha zorlu bir enflasyon ortamına göre şekillenebileceğini gösteriyor.
New York Beşinci Cadde’de İsrail Günü Yürüyüşü düzenlendi. ABD Senatosu’nun Demokrat Azınlık Lideri Chuck Schumer, aşırı sağcı İsrailli Maliye Bakanı Smotrich, New York eski Belediye Başkanı ve Bloomberg kanalının sahibi Michael Bloomberg, çok sayıda İsrailli milletvekili ile Amerikalı politikacı yürüyüşte buluştu.
Zohran Mamdani, 1964’ten beri İsrail Günü Yürüyüşü’ne katılmayan ilk New York Belediye Başkanı oldu. Bu karar, New York siyasetinde İsrail politikası ve yerel temsil tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen görüşmelere ilişkin açıklamasında, “İbrahim anlaşmaları olmadan İran’la bir uzlaşıya varmak doğru mu bilmiyorum” dedi. Trump’ın bu ifadesi, İran anlaşmasını bölgesel normalleşme mimarisiyle bağlantılı gördüğünü ortaya koydu.
Trump ayrıca, “İran ile konuşulan çerçeve kapsamında Hürmüz derhal açılacak” dedi. ABD Başkanı, anlaşmanın kapsamına ilişkin, “İran ile anlaşma yarım yamalak değil mükemmel olmalı” ifadesini kullandı.
Trump, müzakerelerde ilerleme olduğunu belirterek, “İran ile karşılıklı uzlaşıya varılan konular var” ve “İran ile görüşmeler iyi gidiyor” açıklamalarında bulundu.
ABD Başkanı, İran’daki yönetim yapısına ilişkin de “İran’ın yeni liderleri daha makul” dedi.
Trump ayrıca, “İran gerçekten anlaşma yapmak istiyor ve bu ABD ile bizimle birlikte olanlar için iyi bir anlaşma olacak” açıklamasında bulundu.
Trump, “Sadece arkanıza yaslanın ve rahatlayın, sonunda her şey yoluna girecek. Her zaman olduğu gibi” ifadelerini kullandı.
Japonya’da ilk çeyrek sermaye harcamaları yıllık bazda değişmeden kaldı. Piyasa beklentisi sermaye harcamalarında %4,1 artış yönündeydi. Veri, Japon şirketlerinin yatırım iştahında zayıflama sinyali verdi.
Japonya’da Mayıs ayı S&P Global İmalat PMI verisi beklendiği gibi 54,5 seviyesinde değişmedi. Veri, imalat sektöründe genişleme görünümünün korunduğunu gösterdi.
Çin’de Mayıs ayı RatingDog Özel Sektör PMI verisi 51,8 seviyesinde açıklandı. Veri, 51,4 olan beklentiden iyi gelse de 52,2 olan önceki ay seviyesinin altında kaldı. Bu görünüm, özel sektör aktivitesinde genişlemenin sürdüğünü ancak ivmenin zayıfladığını gösterdi.
Asya borsalarında yeni haftaya kararsız görünümle başlandı. Tokyo Nikkei %0,65, Hong Kong Hang Seng %0,8 artarken, Şanghay Bileşik %0,1 ekside seyrediyor.
ABD ordusu, hafta sonu Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası ve Goruk bölgesinde radar ve insansız hava araçları komuta kontrol merkezlerini hedef aldıklarını duyurdu. Açıklama, ABD’nin İran çevresindeki askeri baskıyı sürdürdüğünü gösterdi.
İran ile ABD arasında şu ana dek bir anlaşma çıkmaması petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. Brent petrol %1,9 artışla 92,9 dolardan, Amerikan petrolü ise %2,4 primle 89,5 dolardan alıcı buluyor.
İran’da henüz bir anlaşmaya varılamaması sonrasında yeni haftaya Amerikan tahvil faizleri yükselişle başladı. 10 yıllık Amerikan tahvil faizi %4,46’nın üzerinde işlem görüyor. Cuma kapanışında faiz %4,44’ün altındaydı.
Ons altın yeni haftaya düşüşle başladı. Değerli metal %0,5 kayıpla 4.514 dolardan el değiştiriyor. Ons altın geçen haftayı 4.538 dolardan tamamlamıştı.
ABD-İran hattında henüz anlaşma sağlanamaması enerji fiyatlarını yukarı taşırken, Amerikan tahvil faizlerinde de yükseliş görüldü. Bu görünüm, jeopolitik riskin hem enerji hem de sabit getirili piyasalar üzerinde aynı anda baskı oluşturduğunu gösteriyor.
Ons altın, İran-ABD hattında diplomatik belirsizlik ve askeri tansiyona rağmen haftaya düşüşle başladı. Fiyatın 4.514 dolara gerilemesi, piyasanın kısa vadede tahvil faizlerindeki yükselişi ve dolar likiditesi koşullarını daha fazla fiyatladığını gösterdi.