16 Eylül 2026 öğle piyasa analizi. BIST 100 fon piyasasındaki likidite endişeleriyle gün içinde yaklaşık %5 düşerek 13.195 puanı gördü. Altın 4.300 doların üzerine dönerken ABD 10 yıllık tahvil faizi %5’in hemen altında, Brent 108 dolar civarında. Fed’in 25 baz puan faiz artırması beklenirken piyasalar Kevin Warsh’ın faiz patikasına ilişkin mesajlarını, petrol arzını ve küresel tahvil faizlerini izliyor.
16 Eylül öğle ekranında küresel piyasalarda Fed öncesi sınırlı bir rahatlama var; Türkiye ise bu hareketten tamamen ayrışıyor.
ABD 10 yıllık tahvil getirisi dün gördüğü %5,04 bölgesinden %5’in hemen altına çekildi. Petrol, Suudi Arabistan’ın Oman üzerinden ilave sevkiyat sunmaya başlaması ve ABD stoklarındaki sürpriz artışla zirvelerinden geri geliyor. Altın ise yeniden 4.300 doların üzerinde. Avrupa hisseleri iki günlük kaybın ardından yaklaşık %0,2 yükseldi. (Reuters)
İstanbul’da ise bambaşka bir fiyatlama var.
BIST 100 sabah 13.868,17 puandan açıldıktan sonra satışların hızlanmasıyla 13.195 puana kadar geriledi; kayıp yaklaşık %5’e ulaştı. Bloomberg HT bunu mayıstan bu yana en sert günlük satış olarak tanımlıyor. (Anadolu Agency)
Bu nedenle bugünkü FT Full Throttle’ın iki ayrı hikâyesi var:
Dünya Fed’e hazırlanıyor. Türkiye ise kendi finansal sistemindeki likidite ve güven riskini fiyatlıyor.
Salı günü Wall Street ikinci seansı da kayıpla kapattı.
S&P 500 7.585,73, Nasdaq Composite 25.981,57, Dow Jones 52.093,11 seviyesinde günü tamamladı.
Bugün nakit piyasa henüz açılmadı. ABD vadeli işlemlerinde ise Fed öncesi sınırlı tepki alımı var: S&P 500 vadeli yaklaşık %0,2, Nasdaq 100 vadeli %0,4, Dow vadeli yaklaşık %0,2 yükseldi. (Barron’s)
Pazartesi yarı iletkenlerde başlayan sert satışın yeni bir çöküş dalgasına dönüşmemesi olumlu.
Ancak piyasa artık teknoloji şirketlerinin yalnız büyüme oranlarını değil, o büyümeyi finanse etmek için gereken sermayenin maliyetini de tartışıyor.
%5 civarında Treasury getirisi burada doğrudan değerleme rakibi.
AI şirketlerinin gelecekte yaratacağı nakit akışının bugünkü değeri düşerken, yatırımcı aynı anda ABD devletinden yaklaşık %5 nominal getiri alabiliyor.
Bu nedenle Nasdaq açısından Fed sonrası ilk test faiz kararının kendisinden çok 10 yıllık Treasury’nin %5 çevresinde kalıp kalmayacağı olacak.
ABD 10 yıllık Treasury dün %5,04’e kadar çıkarak 2007’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bu sabah satış baskısının hafiflemesiyle getiri %5’in hemen altına çekildi. Reuters da küresel risk iştahındaki sınırlı toparlanmayı tahvil satışının duraklaması ve petroldeki gevşemeyle ilişkilendiriyor. (Reuters)
Son resmi ABD Hazine eğrisinde 15 Eylül kapanışı:
2 yıllık %4,67
5 yıllık %4,83
7 yıllık %4,91
10 yıllık %5,00
20 yıllık %5,40
30 yıllık %5,36.
10 yıllığın %5’e ulaşması yalnız Fed beklentisini yansıtmıyor. Petrol kaynaklı enflasyon primi, ABD’nin borçlanma ihtiyacı ve uzun vadeli mali görünüm de fiyatın içinde.
Bugün Kevin Warsh için kritik noktalardan biri tam olarak bu olacak: Fed kısa vadeli politika faizini kontrol edebilir; uzun vadeli sermaye fiyatını ise tahvil piyasası belirliyor.
15 Eylül tarihli son resmi ABD TIPS eğrisinde:
5 yıllık reel faiz %2,42
7 yıllık %2,51
10 yıllık %2,62
20 yıllık %2,90
30 yıllık %3,07.
Dolayısıyla ABD 10 yıllığı yalnız nominal olarak %5 vermiyor.
Enflasyondan arındırılmış yaklaşık %2,6 reel getiri sunuyor.
Altının bugünkü hareketini ilginç yapan da bu.
Altın dün altı haftanın en zayıf bölgesine indikten sonra bugün yeniden 4.300 doların üzerine çıktı.
Reuters’ın sabah fiyatında spot altın yaklaşık 4.328 dolar, New York altın vadeli kontratı ise WSJ ekranında yaklaşık 4.366 dolar civarında ve %0,8 yukarıdaydı. (The Wall Street Journal)
Bloomberg HT de Türkiye sabahında ons altını 4.333 dolar civarında teyit etti. (Bloomberght)
Burada üç günlük fiyatlamada önemli bir sıra oluştu:
Tahvil faizi %5’i geçti.
Altın 4.270 dolar bölgesine indi.
Tahvil satışı durakladı.
Altın yeniden 4.300 doların üzerine çıktı.
Bu ilişki Fed sonrası çok değerli olacak.
MUFG’den Soojin Kim de Fed’in ileri yönlendirmesinin altın açısından faiz kararından daha önemli olacağını; şahin mesajların baskıyı koruyabileceğini, daha yumuşak bir görünümün ise altının jeopolitik korunma işlevini yeniden güçlendirebileceğini belirtiyor. (The Wall Street Journal)
Goldman Sachs için yayımlanan güncel piyasa derlemelerinde yıl sonu altın hedefi 4.900 dolar seviyesinde bulunuyor; bugünkü fiyat ise bunun yaklaşık %13 altında. Bu hedefi gün içi işlem seviyesi değil, uzun vadeli senaryo olarak okumak gerekiyor. (tradingkey.com)
Altın için bugün ilk bant:
4.300–4.350 dolar.
Fed sonrası 4.350 üzerinde kalıcılık tepkiyi güçlendirebilir. 4.250’nin yeniden kırılması ise reel faiz baskısının hâlâ baskın olduğunu gösterecek.
Gümüş yaklaşık 64,8 dolar çevresinde işlem görüyor. Güncel piyasa derlemeleri Fed öncesinde metalin 64–65 dolar bölgesinde dengelendiğini gösteriyor. (Capital.com)
Gümüşün altından daha yüksek beta taşıması bugün önemli.
Fed sonrasında tahvil faizleri gerilerken küresel büyüme beklentileri korunursa gümüş altından daha hızlı tepki verebilir.
Tahvil faizlerinin büyüme korkusuyla düşmesi halinde ise sanayi metali özelliği yeniden dezavantaja dönüşür.
Petrolde bugün önemli bir operasyonel gelişme var.
Reuters’a göre Suudi Arabistan, drone saldırıları sonrasında aksayan Kızıldeniz sevkiyatlarının bir bölümünü telafi etmek amacıyla Oman’ın Sohar limanı üzerinden daha fazla ham petrol sunmaya başladı.
Brent yaklaşık 108,16 dolar, WTI 104,63 dolar seviyesine geriledi. (Reuters)
WSJ ekranında Brent 107,55 dolar, WTI 104,11 dolar civarındaydı. İki kaynak arasındaki fark gün içi zamanlamadan kaynaklanıyor; ortak mesaj petrolün dün gördüğü zirvelerden yaklaşık %1 geri çekildiği. (The Wall Street Journal)
American Petroleum Institute verilerinin ABD ham petrol stoklarında 7,1 milyon varillik sürpriz artış göstermesi de fiyatı aşağı çekiyor. (Reuters)
Ancak arz problemi çözülmedi.
East-West hattındaki hasar sürüyor ve Hürmüz trafiği savaş öncesi seviyelerden düşük.
Reuters’ın aktardığı Macquarie hesabına göre ağustos sonundan bu yana bölgeden görünür petrol ve ürün akışı 7,5 milyon varil/günün üzerinde kalmayı başardı. Bu, “Hürmüz tamamen kapandı” gibi yorumların neden dikkatle ele alınması gerektiğini gösteriyor. (Reuters)
Petrol piyasası fiziksel kayıp ile kuyruk riski arasında fiyat oluşturuyor.
Ham petrol kadar dikkat çekmeyen fakat enflasyon açısından çok önemli başka bir gelişme var.
Asya’da 10 ppm dizel rafineri marjı varil başına 87 doların üzerine çıkarak tarihi rekor kırdı.
Savaş öncesinde aynı marj yaklaşık 22 dolardı. (Reuters)
Bu dört kata yakın artışın ekonomik etkisi ham petrolden farklı.
Dizel doğrudan:
kamyon taşımacılığına,
tarıma,
madenciliğe,
sanayiye,
lojistiğe
giriyor.
Dolayısıyla enerji şokunun ikinci tur enflasyon etkisini izleyeceksek yalnız Brent’e bakmak yeterli olmayabilir.
Dizel marjı önümüzdeki haftalarda daha değerli bir enflasyon göstergesine dönüşebilir.
Bugün Federal Reserve kararı geliyor.
Financial Times tarafından aktarılan piyasa fiyatlamasında 25 baz puanlık faiz artırımı ihtimali yaklaşık %95. 51 önde gelen akademik ekonomistin 50’si faiz artırımını destekliyor; %14’lük bölüm 50 baz puanlık daha sert artışı savunuyor. (Financial Times)
ABD PCE enflasyonu %3,7 ile Fed’in %2 hedefinin oldukça üzerinde. (Financial Times)
Dolayısıyla bugün 25 baz puan büyük ölçüde fiyatın içinde.
Kevin Warsh’ın ilk faiz artırımı toplantısında vereceği üç mesaj daha önemli:
Enerji şoku ne kadar kalıcı?
2027 için kaç ilave artırım gerekiyor?
Fed %5 civarındaki uzun vadeli faizlerden ne kadar rahatsız?
Reuters da piyasaların Warsh’ın ileri yönlendirme vermekteki isteksizliği nedeniyle basın toplantısındaki diline özellikle hassas olacağını belirtiyor. (Reuters)
STOXX Europe 600 sabah yaklaşık %0,2 yükselerek 635,56 seviyesine geldi.
Bankalarda tepki daha güçlü: Barclays yaklaşık %1,8, Standard Chartered %2 yükseldi. (Reuters)
İngiltere’de ağustos enflasyonu %3,1’e yükseldi. Bank of England kararının öncesinde bu veri faiz indirim alanını daraltıyor. (Reuters)
Avrupa açısından petrolün 100 dolar üzerinde kalması özellikle önemli; kıta net enerji ithalatçısı olduğu için yüksek petrol hem tüketici reel gelirini hem de sanayi maliyetlerini aynı anda etkiliyor.
Japan ağustos ayında 7,13 milyar dolar dış ticaret açığı verdi.
Açığın önemli nedeni petrol ithalatındaki sert yükseliş. (Anadolu Agency)
Bu veri BOJ toplantısından hemen önce geliyor.
Japonya’nın problemi Fed’den farklı: yükselen enerji fiyatları doğrudan ithalat faturası üzerinden ekonomiye giriyor.
Bank of Japan için piyasa hâlâ %1,00’den %1,25’e faiz artırımı senaryosunu ağırlıklı fiyatlıyor.
Bu gerçekleşirse Japonya’nın uzun yıllardır küresel carry trade’in temelini oluşturan ucuz fonlama rejimi bir adım daha geride kalacak.
Reuters’a göre Asya hisseleri bugün sınırlı yükseldi.
MSCI Asya-Pasifik Japonya hariç endeksi dört günlük kaybın ardından toparlandı; Japon hisseleri ise daha yatay bir görünüm sergiledi. Tahvil satışının duraklaması ve petroldeki geri çekilme risk iştahını destekledi. (Reuters)
Bu güçlü bir risk-on hareketi değil.
Fed öncesinde pozisyonların küçültülmesi ve petrol şokunun birkaç saatliğine sakinleşmesi.
Asya açısından petrol hâlâ temel risk olmaya devam ediyor. Hindistan Merkez Bankası’nın bugün rupiyi desteklemek amacıyla döviz piyasasına müdahale etmiş olabileceği bildiriliyor; Reuters’a konuşan traderlar bunun arkasında yüksek petrol ve Fed artırım beklentisini gösteriyor. (Reuters)
Dolar küresel olarak iki haftanın güçlü bölgesinde kalıyor.
Türkiye’de dolar/TL güne yaklaşık 48,6577, euro/TL 56,2280 seviyesinden başladı. (Bloomberght)
Fed’in beklenen 25 baz puanı tek başına dolar için büyük katalizör olmayabilir.
Dot plot ve Warsh’ın basın toplantısı daha önemli.
2027’ye birkaç ek artırım sinyali DXY’ı destekleyebilir; daha sınırlı bir patika ise son günlerdeki dolar uzun pozisyonlarında kâr realizasyonu yaratabilir.
Bitcoin Asya seansında yaklaşık 75.900 dolar bölgesinde işlem gördü. Reuters’ın küresel piyasa ekranı da kriptonun son günlerdeki regülasyon kaynaklı satıştan sonra bu bölgede dengelendiğine işaret ediyor. (Reuters)
Bitcoin açısından Fed sonrası denklem net.
Daha yüksek reel faiz ve daha güçlü dolar likidite maliyetini artırıyor.
Buna karşılık tahvil faizlerinde sakinleşme ve doların geri çekilmesi 75 bin dolar çevresinde tepki yaratabilir.
75.000 aşağıda, 80.000 yukarıda kısa vadeli rejim sınırları.
Bugünün Türkiye tarafını diğer piyasalardan ayırmak gerekiyor.
BIST 100 dün 13.892,30 puanda kapanmıştı.
Bugün 13.868,17’den, %0,17 ekside açıldı. (Anadolu Agency)
Ardından satış hızlandı.
Bloomberg HT’ye göre endeks %5 düşerek 13.195 puana kadar geriledi. Bankacılık ve sanayi endekslerindeki kayıplar da %5’i aştı. (Bloomberght)
Buradaki katalizör küresel Fed fiyatlaması değil.
Pusula Portföy Yönetimi bazı yatırım fonlarında para çekmek isteyen yatırımcılara yapılması gereken ödemelerin zamanında gerçekleştirilemediğini ve temerrüt oluştuğunu açıkladı.
Bloomberg HT’nin Fonbul ve Fintables verilerinden aktardığı hesaplamaya göre yatırımcılar ağustos sonundan bu yana Pusula fonlarından yaklaşık 129 milyar TL çekti. Şirketin popüler hisse senedi yoğun fonunda bu dönemde kayıp yaklaşık %92, bazı diğer fonlarda %45–94 aralığında. (Bloomberght)
Burada hukuki ve düzenleyici açıdan dikkatli olmak gerekiyor.
Tek bir portföy yönetim şirketindeki sorun bütün fon sektörünün ödeme güçlüğü yaşadığı anlamına gelmez. Yatırım fonlarının varlıkları hukuken portföy yönetim şirketinin kendi malvarlığından ayrıdır ve SPK günlük fon portföy değerlerinin izlenmesine yönelik resmi altyapıyı sürdürüyor. (https://spk.gov.tr)
Ancak piyasa açısından bulaşma kanalı başka yerde.
Likiditesi düşük hisselerde yoğun fon pozisyonlarının yatırımcı çıkışları nedeniyle satışa dönüşmesi, fon fiyatlarının düşmesi, yeni çıkışların tetiklenmesi ve aynı hisselerde zarar-kes emirlerinin çalışması mekanik bir satış döngüsü yaratabilir.
14.000 seviyesinin altında zarar-kes emirlerinin devreye girmesi bugünkü hareketi hızlandırdı. (Bloomberght)
Bu nedenle BIST’in bugünkü %5’lik hareketi yalnız “borsa düştü” haberi değil.
Türkiye’de fon likiditesi ile hisse likiditesi arasındaki ilişkinin stres testi.
| Gösterge | Son teyitli durum |
|---|---|
| S&P 500 | 7.585,73 — salı kapanışı |
| Nasdaq | 25.981,57 — salı kapanışı |
| Dow | 52.093,11 — salı kapanışı |
| S&P 500 vadeli | ~+%0,2 |
| Nasdaq 100 vadeli | ~+%0,4 |
| ABD 10Y | %5’in hemen altında; dün %5,04 |
| ABD 10Y reel | %2,62 — 15 Eylül resmi veri |
| Altın | ~4.330 $ |
| Gümüş | ~64,8 $ |
| Brent | 107,5–108,2 $ |
| WTI | 104,1–104,6 $ |
| Bitcoin | ~75.900 $ |
| STOXX 600 | ~+%0,2 |
| BIST 100 | gün içi ~13.195 / yaklaşık -%5 |
| Dolar/TL | ~48,66 |
| Fed +25 bp olasılığı | ~%95 |
| Eşik | Okuma |
|---|---|
| Altın >4.350 $ | Fed öncesi toparlanma güç kazanıyor |
| Altın >4.400 $ | Reel faiz baskısına rağmen stratejik talep yeniden öne çıkıyor |
| Altın <4.250 $ | Dolar/reel faiz yeniden fiyatın hâkimi |
| US10Y >%5,05 | Fed sonrası yeni tahvil satış dalgası |
| US10Y <%4,90 | Faiz patikası aşağı yeniden fiyatlanıyor |
| Brent >110 $ | Enerji enflasyonu tekrar ana küresel şok |
| Dizel marjı >90 $ | Enerji şokunun lojistik ve sanayi kanalına yayılması |
| Bitcoin <75.000 $ | Likidite baskısı derinleşiyor |
| BIST <13.200 | Fon kaynaklı satışın sistemik algısı büyüyor |
| BIST >13.700 | İlk anlamlı normalleşme sinyali |
Bugünkü ekran sermaye piyasalarında likiditenin iki farklı anlamını aynı anda gösteriyor.
ABD’de yatırımcı yaklaşık %5 nominal ve %2,62 reel 10 yıllık devlet tahvili getirisiyle karşı karşıya.
Bu, sermayenin fırsat maliyetini yükseltiyor.
Türkiye’de ise fonlardan para çıkışı, likiditesi sınırlı hisse pozisyonlarının ne hızla nakde çevrilebildiğini test ediyor.
Birincisi sermayenin fiyatı.
İkincisi sermayenin çıkış kapısının genişliği.
Bu iki kavram uzun süre ucuz para döneminde yeterince önemsenmedi.
Faizler sıfıra yakınken yatırımcı getiri bulmak için daha uzun vadeye, daha düşük kredi kalitesine, daha az likit varlıklara ve daha yüksek değerlemelere gitmeye teşvik edildi.
Bugün ABD 10 yıllığının %5’e gelmesi bu davranışı tersine çeviriyor.
Yatırımcı artık risk almak için daha yüksek getiri talep ediyor.
BIST’teki bugünkü hareket ise aynı mekanizmanın ikinci yüzünü gösteriyor: risk iştahı geri çekildiğinde likidite varsayımı da fiyatın bir parçası haline geliyor.
Portföyde bir varlığın ekranda görünen fiyatı ile büyük miktarda satılabileceği fiyat aynı şey değildir.
Küresel piyasaların önümüzdeki döneminde şirket bilançosunun yanında giderek üç bilanço daha fazla konuşulacak:
devletin bilançosu, fonun bilançosu ve yatırımcının likidite ihtiyacı.
Fed bugün faiz kararını açıklayacak.
Fakat %5 Treasury’den BIST’teki fon satışına kadar piyasanın verdiği ortak mesaj daha geniş:
Ucuz sermaye dönemi yalnız değerlemeleri yükseltmedi; likiditenin her zaman bulunabileceği varsayımını da yerleştirdi.
Yüksek faiz rejimi şimdi ikisini birlikte sınava sokuyor.
ABD 10 yıllığı %5.
Reel faiz %2,62.
Altın 4.330 dolar.
Brent 108 dolar.
Asya dizel rafineri marjı savaş öncesindeki yaklaşık 22 dolardan 87 doların üzerine çıktı. (Reuters)
İstanbul’da ise BIST 100 gün içinde yaklaşık %5 düşerek 13.195 puanı gördü. Fon piyasasındaki likidite sorunu ve zarar-kes satışları hareketi hızlandırdı. (Bloomberght)
Bu rakamların ortak dili likidite.
Dünyada sermayenin fiyatı yükseliyor.
ABD devleti yatırımcıya yaklaşık %5 nominal getiri sunarken şirketler, yapay zekâ yatırımları, gelişen ülkeler ve fonlar aynı para için daha yüksek bedel ödemek zorunda kalıyor.
Türkiye’deki hareket bunun başka bir yüzünü gösteriyor.
Bir varlığın fiyatı yalnız gelecekte ne kadar kazanacağıyla belirlenmez.
İhtiyaç duyduğunuz anda o fiyattan ne kadarını satabileceğiniz de fiyatın parçasıdır.
Ucuz para yılları getiri arayışını büyüttü; likiditeyi ise neredeyse bedava kabul ettirdi.
%5 Treasury bu dönemi kapatıyor.
BIST’teki bugünkü sert satış da aynı dönüşümün yerel hatırlatması:
Sermayenin maliyeti yükseldiğinde önce değerlemeler değişir. Likidite çekildiğinde fiyatın kendisi değişir.
