Enerji Arzı Sıkışıyor: Hürmüz Tıkandı, Çin Vanayı Kapattı

• Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği neredeyse durdu, petrol akışı kesiliyor
• Depolama kapasitesi dolduğu için Irak ve Kuveyt üretimi kısmaya başladı
• Çin rafinerilere dizel ve benzin ihracatını durdurma talimatı verdi, enerji piyasasında şok büyüyor

Orta Doğu’daki savaşın enerji piyasasına etkisi hızla derinleşiyor. Küresel petrol ticaretinin en kritik boğazlarından biri olan Hürmüz’de tanker hareketliliğinin neredeyse tamamen durması, petrol ve akaryakıt piyasasında zincirleme bir şok yaratmaya başladı. Deniz trafiğine ilişkin veriler, boğazdan geçen gemi sayısının son birkaç gün içinde sert biçimde düştüğünü ve sevkiyatın fiilen durma noktasına geldiğini gösteriyor.

Petrolün dünya piyasalarına ulaştırılamaması üretici ülkeleri zor bir kararın eşiğine getirdi. İhraç edilemeyen petrol depolara yönelirken, depolama kapasitesinin hızla dolması üretim tarafında kesintileri beraberinde getiriyor. Reuters’a konuşan kaynaklara göre Irak, tanker yükleyemediği için petrol üretimini günlük yaklaşık 1,5 milyon varil azaltmak zorunda kaldı. Bölgedeki diğer üreticiler de benzer adımlar atmaya başladı ve Kuveyt’in de üretimi kısmaya hazırlandığı belirtiliyor.

Arz tarafındaki bu daralma ham petrol fiyatlarını yukarı iterken Brent petrol fiyatı kısa sürede sert bir sıçrama gösterdi ve piyasada yeniden enerji şoku tartışmaları başladı.

Enerji piyasasındaki gerilim sadece ham petrol ile sınırlı kalmıyor. Bloomberg’in aktardığına göre Çin hükümeti, ülkenin en büyük rafinerilerine dizel ve benzin ihracatını durdurma talimatı verdi. Asya’nın üçüncü büyük akaryakıt ihracatçısı olan Çin’in bu kararı, küresel yakıt piyasasında yeni bir daralma riski yaratıyor.

Kararın arkasındaki temel neden ise iç piyasa güvenliği. Enerji fiyatlarının hızla yükseldiği ve tedarik risklerinin arttığı bir ortamda Pekin yönetimi, rafinerilere ihracat yerine iç talebi karşılamaya öncelik verme talimatı verdi.

Ortaya çıkan tablo petrol piyasasında iki yönlü bir sıkışmaya işaret ediyor. Bir yanda Hürmüz üzerinden küresel piyasaya ulaşamayan ham petrol üretim kesintilerine yol açarken, diğer yanda rafine ürün ihracatının kısılması benzin ve dizel piyasasında arzı daraltıyor. Bu kombinasyon, enerji piyasasında yalnızca petrol değil aynı zamanda akaryakıt fiyatlarının da yükselmesine yol açabilecek daha geniş çaplı bir arz şokunun sinyali olarak görülüyor.

Piyasa açısından kritik soru ise bu durumun ne kadar süreceği. Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatın uzun süre kesintiye uğraması halinde enerji piyasasında fiyatların hızla yukarı taşınması ve küresel enflasyon üzerinde yeni bir baskı dalgası oluşması ihtimali giderek güçleniyor.