BS EKONOMİ | FT FULL THROTTLE + FX

15 Eylül 2026 Salı — Sabah

PETROL YENİDEN 107 DOLAR, ABD 10 YILLIĞI %5 SINIRINDA: FED VE BOJ ÖNCESİ PİYASA “İKİLİ SIKILAŞMA”YI FİYATLIYOR

Yeni güne girerken dünkü üçlü baskı korunuyor: yüksek petrol, yüksek küresel tahvil faizleri ve Fed–BOJ kaynaklı eşzamanlı parasal sıkılaşma riski. Fakat önemli bir düzeltme var: ABD 10 yıllığı dün %5’i aşmasına rağmen orada kapanmadı; Asya saatlerinde yeniden %4,99 civarında. Dolar iki haftanın zirvesine yakın, altın 4.300 doların altında, petrol ise pazartesi settlement’ının üzerine yeniden tırmanıyor. 

Piyasanın Fed için fiyatladığı 25 baz puan artış olasılığı bu sabah Reuters ölçümünde yaklaşık %93’e çıktı. Bu artık “Fed artırır mı?” piyasası değil; “artırdıktan sonra Aralık ve 2027 için ne söyler?” piyasası. 

Japonya tarafı da aynı derecede önemli. 10 yıllık JGB yeniden %3’e ulaştı; Bank of Japan için cuma günü %1,00’den %1,25’e artış ana beklenti. Böylece dünyanın iki büyük tahvil piyasası aynı hafta içinde daha yüksek iskonto oranına doğru ilerliyor. 

Sabah ekranı

Petrolde settlement ile bu sabahki canlı fiyatı özellikle ayırıyorum: pazartesi Brent 105,68, WTI 101,39 dolardan kapandı; salı Asya seansında Reuters’ın 04:06 GMT ölçümünde Brent 107,05, WTI 102,92 dolar. 

Wall Street’in kesin pazartesi kapanışları da artık elimizde: S&P 500 7.619,98, Nasdaq 26.186,41, Dow 52.421,20. S&P -%0,48, Nasdaq -%0,56, Dow -%0,29; yarı iletken endeksi ise -%5,9 ile çok daha sert düştü. 

1 | SABAHIN BİR NUMARALI MAKRO FİYATI: ABD 10Y

Dün ABD 10 yıllık getirisi %5,01’e çıkarak Ekim 2023’ten bu yana ilk kez %5’i geçti. Hareketin sadece Fed kaynaklı olmadığı artık daha belirgin: yüksek petrol ve enflasyon riski yanında yoğun Hazine/şirket tahvili arzı ve ABD mali görünümüne ilişkin term-premium talebi de uzun ucu yukarı itiyor. 

Bu sabah Reuters ekranı:

US10Y ≈ %4,9895. 

Dolayısıyla %5 şimdilik kırılmış ve yerleşilmiş bir seviye değil; test edilen rejim sınırı.

Buradaki piyasa haritası basit:

%5,02 üzeri kalıcılık: duration satışının ikinci ayağı.

%4,95–5,02: karar bölgesi.

%4,85 altı: Fed öncesi bond squeeze ihtimalini büyütür.

Daha büyük mesele ise şu: %5 yalnız finansal piyasanın fiyatı değil. Mortgage’dan şirket tahvillerine, AI yatırım finansmanından federal faiz giderine kadar Amerikan ekonomisinin marjinal sermaye maliyetini değiştiriyor. 

2 | FED: %93 İHTİMAL — ARTIRIMDAN SONRAKİ CÜMLE DAHA ÖNEMLİ

Reuters’ın bu sabahki FX ölçümünde vadeli piyasalar çarşamba günü faiz artırımı ihtimalini yaklaşık %93 fiyatlıyor. 

Morgan Stanley 25 bp artışı bekliyor ve enerji fiyatlarının ikinci tur etkileri, AI yatırımlarından kaynaklanan güçlü talep, olası daha yüksek nötr faiz ve Fed kredibilitesini daha sıkı politika lehine gerekçe gösteriyor. Banka ayrıca Aralık’ta bir artırım daha bekliyor. 

Dolayısıyla piyasa açısından üç Fed senaryosu var:

25 bp + güvercin devam mesajı: tahvil rallisi, dolar satış, altın tepki.

25 bp + açık kapı: bugünkü fiyatlama büyük ölçüde korunur.

25 bp + Aralık/2027 şahin sinyal: 10Y %5 üzeri yeniden test, DXY yukarı, altın aşağı baskı.

Fed’in artırmaması ise ilk bakışta tahvil pozitif görünse de enflasyon kredibilitesi sorgulanırsa uzun uçta ters sonuç yaratabilir.

3 | ALTIN: DÜN 4.270’LER, BU SABAH 4.291

Spot altın bu sabah Reuters’ın Asya ölçümünde:

4.291,59 dolar / -%0,15.

Spot gümüş:

63,03 dolar / -%0,31. 

Pazartesi altın vadeli kontratı %1,3 düşüşle 4.310 dolar civarında settle oldu; gümüş settlement yaklaşık 63,513 dolar ve -%1,6 idi. 

Dolayısıyla altının dünkü sert düşüşünden sonra henüz güçlü bir V-dönüşü yok.

Altının kısa vadeli denklemi:

Petrol ↑ → enflasyon ↑ → Fed ↑ → Treasury ↑ → DXY ↑ → XAU ↓.

Ama orta vadeli denklem farklı:

yüksek borç + yüksek faiz gideri + yüksek term premium → mali hedge talebi → XAU ↑.

Bu nedenle altın şu anda iki ayrı makro rejim arasında sıkışmış durumda.

Altın için izlediğim bölgeler

4.270–4.290: ilk savunma.

4.220–4.250: 10Y %5,05+ ve DXY breakout senaryosu.

4.350: ilk toparlanma teyidi.

4.400+: yüksek faiz baskısının yeniden absorbe edildiğine dair daha güçlü işaret.

Burada fiyat kadar önemli gösterge 10Y reel faiz. Resmi TIPS serisi günlük gecikmeli yayımlandığı için yeni bir “15 Eylül canlı resmi reel faiz” üretmiyorum; son resmi gözlemi yeni veri gelene kadar referans almak gerekir.

4 | ALTIN–GÜMÜŞ: ORAN YENİDEN SAVUNMAYA DÖNÜYOR

Bu sabah Reuters spotlarıyla:

4.291,59 / 63,03 ≈ 68,1.

Altın/gümüş oranının yükselmesi, piyasada “güvenli liman” ile “endüstriyel metal” fonksiyonlarının yeniden ayrıştığını gösteriyor.

Fed şahinliği + yüksek tahvil faizi + Çin iç talep zayıflığı gümüşü iki kanaldan etkiliyor.

Altın ise yüksek faizden zarar görürken jeopolitik ve mali hedge fonksiyonunu koruyor.

Bu nedenle XAU/XAG, salt XAU/USD’den daha temiz risk-off göstergelerinden biri olmaya devam ediyor.

5 | PETROL: PAZARTESİ 110 DOLARA YAKLAŞTI, 105,68’DE KAPANDI; BU SABAH 107,05

Pazartesi Brent gün içinde yaklaşık %5 yükseldi, ardından diplomasi beklentileriyle kazancının çoğunu geri verdi ve 105,68 dolardan settle oldu. WTI 101,39 dolar. 

Bu sabah yeniden:

Brent 107,05 / +%1,3

WTI 102,92 / +%1,5. 

Fiziksel hikâye değişmedi.

Suudi Arabistan’ın East-West hattı hâlâ devre dışı.

Hat yaklaşık 4 milyon varil/gün, yani küresel arzın yaklaşık %4’ünü Hürmüz’ü bypass ederek Yanbu’ya taşıyordu. Hürmüz’de commodity-vessel trafiği hafta sonunda günde 10’un altına indi; önceki 10 günlük ortalama 14’tü. 

Bu nedenle petrol için 110 dolar yalnız teknik direnç değil:

Piyasanın fiziksel kaybı headline riskinden ayırdığı bölge.

6 | BRENT-WTI: İLGİNÇ BİR DÜZELTME

Pazartesi settlement spread:

105,68 – 101,39 = 4,29 dolar.

Bu sabah:

107,05 – 102,92 = 4,13 dolar.

Yani petrol yeniden yükselmesine rağmen Brent-WTI spread genişlemiyor, daralıyor.

Bu çok önemli.

Şu anki fiyat hareketi, en azından bu gösterge açısından, “Brent’e özgü akut fiziksel kıtlık”tan ziyade genel enerji risk primi taşıyor.

Eğer East-West/Hürmüz gerçekten daha büyük fiziksel dislokasyona dönüşürse bekleyeceğim sinyal:

Brent-WTI > 5,5–6 dolar.

Şimdilik bunu görmüyoruz.

7 | DOĞAL GAZ: PETROLDEN DAHA AZ KONUŞULUYOR, AMA AVRUPA İÇİN DAHA TEHLİKELİ

Avrupa TTF gazı geçen hafta €78,72/MWh civarına çıkarak 2023’ten beri en yüksek seviyelere ulaştı. Katar LNG arzındaki sıkışma ve Hürmüz riskinin LNG’ye petrol kadar kolay alternatif rota sunmaması Avrupa’nın enerji riskini büyütüyor. 

Bu nedenle Avrupa açısından gerçek enerji trade’i yalnız Brent değil:

TTF + Brent.

ABD açısından ise Henry Hub çok daha düşük fiyat rejiminde.

Bu ayrışma EUR/USD için yapısal terms-of-trade dezavantajını açıklıyor.

8 | ÇİN: ÜRETİM İYİ, TÜKETİM KÖTÜ — AUD VE BAKIR İÇİN KARIŞIK

Bu sabah gelen Çin verileri oldukça öğretici.

Sanayi üretimi ağustosta yıllık:

+%5,2

beklenti:

+%4,8.

Ama perakende satışlar yalnız:

+%0,4

beklenti:

+%0,8.

Ocak-ağustos sabit sermaye yatırımları:

-%7,2.

Gayrimenkul yatırımları ise:

-%19,9. 

Bu Çin ekonomisinin mevcut paradoksunu gösteriyor:

fabrika güçlü, tüketici zayıf.

Bakır açısından bu tamamen bearish değil; üretim ve ihracat destekliyor.

Ama AUD açısından Çin domestic-demand kanalının hâlâ problemli olduğunu söylüyor.

9 | JAPONYA: BUGÜNÜN İKİNCİ BÜYÜK MAKRO MASASI

Nikkei erken kayıpları tersine çevirerek Reuters ölçümünde +%0,19. 10 yıllık JGB yeniden %3’e çıktı. 

BOJ’un cuma günü:

%1,00 → %1,25

artışı ana senaryo.

Reuters anketinde sonraki durak için de önemli bir değişiklik var: politika faizinin 2027 ikinci çeyreğinde %1,75’e ulaşması bekleniyor; bu önceki beklentiden daha erken. 

USD/JPY:

154,6–154,7.

Dün dolar yen karşısında yükseldi; bu sabah da yen yaklaşık %0,2 zayıf. 

Bu, önemli bir uyarı:

25 bp BOJ artışı artık tek başına yen long katalizörü değil.

Yenin yeniden 152–150 bölgesine gitmesi için BOJ’un “devamı gelecek” mesajı gerekiyor.

Aksi halde 157–160 yönünde short squeeze riski masada kalıyor.

10 | WALL STREET: KESİN KAPANIŞ

Pazartesi:

S&P 500: 7.619,98 / -%0,48

Dow: 52.421,20 / -%0,29

Nasdaq: 26.186,41 / -%0,56. 

Asıl hasar yarı iletkenlerde:

SOX -%5,9. 

Dolayısıyla dünün teknoloji satışı sadece 10Y %5 hikâyesi değil. AI geliştirme hızının düşürülmesine yönelik sektör içi çağrılar ayrıca risk primini artırdı.

Bu iki kanal birbirini besliyor:

AI büyüme beklentisi ↓

ve

iskonto oranı ↑.

Uzun-duration teknoloji için kötü kombinasyon.

11 | AVRUPA KESİN KAPANIŞ

STOXX Europe 600:

635,99 / -%0,49.

Teknoloji -%2,1, madencilik -%2,5.

Sağlık +%2,7 ile pozitif ayrıştı. 

Alman 10 yıllık Bund getirisi de 2009’dan beri en yüksek seviyeye çıktı.

Bu nedenle Avrupa’da problem:

yüksek petrol + yüksek tahvil faizi + düşük büyüme.

ABD için enflasyon şoku olan şey, Avrupa için daha belirgin bir stagflasyon şoku.

12 | BIST: ÖNCEKİ RAPORDAKİ EKSİK RAKAMI NETLEŞTİRİYORUZ

BIST 100 pazartesi günü:

14.235,83 / -%1,60

kapandı.

Önceki kapanışa göre kayıp 231,42 puan, işlem hacmi 155,7 milyar TL.

Bankacılık:

-%0,85

Holding:

-%0,29

Finansal kiralama-faktoring:

+%2,73

Bilişim:

-%4,04. 

Gün içi yüksek 14.355,46, düşük 14.220,50. İkinci veri kaynağı da 14.235,83 kapanışı teyit ediyor. 

Dolayısıyla satış sadece birkaç endeks ağırlığında değildi; piyasa geneline yayıldı.

Bugün teknik referans:

14.100–14.000 destek

14.300–14.400 direnç. 

FX FULL THROTTLE

DXY 99,53–99,55. Reuters’a göre dolar iki haftanın zirvesine yakın; yükselişin temel bileşimi petrol + Treasury + Fed + risk-off. 

EUR/USD — 1,154

Euro Bölgesi için petrolün 107 dolar olması ABD’den daha ağır. ECB sıkılaşması euroyu faiz farkından desteklerken enerji terms-of-trade şoku ters yönde çalışıyor.

1,1500: ilk büyük aşağı eşik.
1,1450: devam bölgesi.
1,1700: bearish tezin invalidasyonu.

GBP/USD — 1,349

Sterlin eurodan relatif olarak daha dirençli; bu nedenle GBP pozitif görüşü USD yerine GBP/EUR üzerinden ifade etmek daha temiz.

USD/JPY — 154,7

Fed ve BOJ aynı hafta.

152,9: aşağı trend teyidi.

155: karar bölgesi.

157–160: BOJ güvercin artırım senaryosu.

USD/CHF

Fed dolar lehine, jeopolitik risk CHF lehine. İki safe haven birbirini dengeliyor. EUR/CHF short daha temiz hedge.

AUD/USD

Çin sanayi üretimi destekleyici; retail/investment zayıf. Dolayısıyla veri AUD için karışık. Bakırın davranışı belirleyici.

NZD/USD

AUD’ye kıyasla Çin/bakır beta’sı düşük. NZD/AUD long relatif tez korunuyor.

USD/CAD

Petrol 107 dolar ama CAD’nin son seanslarda petrol beta’sı zayıf. USD/CAD yüksek kalıyorsa bu Kanada faiz/büyüme riskinin petrol avantajını bastırdığını gösteriyor.

EUR/JPY

Avrupa enerji ithalatçısı + BOJ tightening: medium-term downside hâlâ en temiz cross-FX fikirlerinden.

GBP/JPY

JPY carry unwind’in yüksek-beta versiyonu. BOJ forward guidance şart.

AUD/JPY

Çin domestic-demand zayıflığı + BOJ tightening = aşağı bias.

CAD/JPY

Petrol CAD pozitif; BOJ JPY pozitif. Relative commodity/carry göstergesi.

CHF/JPY

Ortadoğu şoku CHF’yi; BOJ/repatriation JPY’yi destekler. Yönsel trade’den çok risk rejimi göstergesi.

EUR/CHF

Avrupa enerji stagflasyonu nedeniyle CHF lehine bias.

AUD/NZD

Çin iç talebi zayıf kaldığı sürece NZD relative avantajlı.

EUR/AUD

Bugünkü Çin üretim verisi AUD lehine, petrol Avrupa aleyhine; bu nedenle EUR/AUD aşağı yönlü relative bias daha anlamlı hale geliyor.

EM FX MASASI

USD/INR — 95,80 testi

Hindistan pazartesi tatildi; cuma kapanışı 95,55.

Reuters bu sabah açılışı 95,80 civarında bekliyor. RBI bu bölgeyi cuma ve ağustosta dolar satarak savundu. 

95,80: RBI hattı.

96: psikolojik breakout.

Brent bu ay %18’den fazla yükseldiği için INR enerji şokunun en temiz EM FX barometrelerinden. 

USD/CNH

Çin üretimi iyi ama iç talep zayıf. PBOC’nin yönetilen kur rejimi volatiliteyi sınırlıyor. Bu yüzden petrol şokunu CNH yerine INR/KRW daha fazla absorbe ediyor.

USD/KRW

Petrol ithalatçısı + yarı iletken beta. Bu kombinasyon KRW’yi iki kanaldan kırılgan yapıyor.

USD/MXN

Yüksek carry + petrol üreticisi avantajı. Ana risk BOJ kaynaklı global carry liquidation.

USD/BRL

Petrol üreticisi olması BRL’yi INR/KRW/TRY’ye karşı relatif destekliyor.

USD/ZAR

Altın zayıf, petrol yüksek: Güney Afrika terms-of-trade açısından kötü kombinasyon. ZAR’ın diğer commodity FX’lerden zayıf kalması şaşırtıcı olmaz.

USD/TRY

Dünkü 10:00 AA ölçümü 48,6220 idi. 

Türkiye için asıl risk spot kurun tek günlük hareketi değil:

107 dolar Brent → cari denge → enflasyon → TCMB reaksiyon fonksiyonu.

Dolayısıyla TRY’de spot kadar forward eğrisi ve swap fiyatlaması izlenmeli.

CARRY / POSITIONING / VOL

Yen carry trade hâlâ haftanın ana positioning teması.

BOJ artışı neredeyse fiyatlanmış durumda; dolayısıyla yen long için artık “artırım” değil terminal rate patikasının yukarı revizyonu gerekiyor. Reuters anketindeki %1,75’in 2027 Q2’ye çekilmesi bu açıdan önemli. 

Açık kaynaklarda bu sabah aynı zaman damgasıyla bütün G10/EM çiftleri için güvenilir forward-points, implied-vol ve risk-reversal matrisi bulunmadığı için rakam uydurmuyorum.

Özellikle izlenecek opsiyon ekranları:

USD/JPY 1W vol ve JPY-call skew; EUR/USD 1W RR; Brent front-month vol; USD/INR forward premium; USD/TRY forward eğrisi.

20 İZLENEBİLİR TRADE / PİYASA KURULUMU

Bunlar kişisel yatırım tavsiyesi değil; katalizör ve bozulma koşulları belirlenmiş profesyonel piyasa senaryolarıdır.

BUGÜNÜN KARAR MATRİSİ

Bu sabah dört fiyat yeterli:

US10Y ≈ %4,99

Brent ≈107 dolar

USD/JPY ≈154,7

Altın ≈4.292 dolar.

Burada en tehlikeli kombinasyon:

10Y > %5,02 + Brent >110 + USD/JPY >155.

Çünkü bu, petrol kaynaklı enflasyonun Fed’i sıkılaştırırken BOJ sıkılaşmasının bile doları durduramadığını gösterir.

Altın açısından tersine en ilginç kombinasyon:

10Y %5’i geçemez + petrol yüksek kalır + altın 4.270’i korur.

Bu durumda altın bize çok önemli bir mesaj vermeye başlar:

Yüksek faiz artık altını aşağı itmek için yeterli olmayabilir.

FT FULL THROTTLE | SABAHIN NİHAİ TEZİ

Dün piyasanın en büyük haberi ABD 10 yıllığının %5’i görmesiydi.

Bugün daha önemli soru şu:

%5’TE KİM ALICI?

Çünkü tahvil piyasasının sorunu sadece Fed değil.

Petrol 107 dolar.

ABD’nin finansman ihtiyacı yüksek.

AI yatırımları yeni corporate debt arzı yaratıyor.

Almanya 10 yıllığı 2009’dan beri en yüksek bölgelerde.

Japon 10 yıllığı %3.

BOJ %1,25’e hazırlanıyor.

Ve Fed’in artırım ihtimali %93. 

Bu, tek bir merkez bankasının sıkılaşması değil.

Küresel sermayenin fiyatının birlikte yükselmesi.

Altının 4.300 doların altındaki davranışı bu yüzden kritik.

Eğer altın yalnız savaş primiyle yükseliyorsa yüksek reel faiz onu aşağı çekmeye devam eder.

Ama %5 Treasury’ye rağmen 4.270–4.300 bölgesinde tutunmaya başlarsa altının fiyatladığı şey artık savaş değil:

mali rejim riski olur.

Viral X

ABD 10 YILLIĞI %5’İ GÖRDÜ. JAPON 10 YILLIĞI %3. PETROL 107 DOLAR.

Bunları üç ayrı piyasa haberi gibi okumak hata olabilir.

Fed’in yarın faiz artırma ihtimali %93.

BOJ cuma günü faizi %1,25’e çıkarmaya hazırlanıyor.

Alman tahvil faizi 2009’dan beri en yüksek bölgelerde.

Dün ABD 10 yıllığı %5’i geçti.

Bu sabah hâlâ %5’in hemen altında.

Bu tablo bize “merkez bankaları şahinleşiyor”dan daha büyük bir şey söylüyor.

Son on beş yılın küresel finans sistemi bir varsayıma dayanıyordu:

Sermaye bol ve ucuz olacak.

Ray Dalio’nun borç döngüsü burada Martin Wolf’un mali aritmetiğiyle, El-Erian’ın rejim değişimi fikriyle birleşiyor.

Çünkü şimdi aynı anda:

enerjinin fiyatı yükseliyor,

devlet borcunun taşıma maliyeti yükseliyor,

Japon finansmanının maliyeti yükseliyor,

ve teknoloji şirketlerinin gelecekteki nakit akımlarını bugüne getirdiğimiz iskonto oranı yükseliyor.

Bu yüzden %5 yalnız bir tahvil faizi değildir.

Ama mesele de “bütün varlıkların iskonto oranı yükseliyor” klişesinden ibaret değil.

Daha önemli soru şu:

Dünya ekonomisi mevcut borç stokunu bu faizlerle ne kadar süre çevirebilir?

Bugün yüksek faiz altını baskılıyor.

Yarın aynı yüksek faiz bütçe açıklarını ve faiz giderini büyütürse altının gerekçesine dönüşebilir.

BU HAFTANIN GERÇEK MERKEZ BANKASI TOPLANTISI FED’DE DEĞİL: PİYASA, DÜNYANIN YENİ SERMAYE MALİYETİNİ BELİRLİYOR.