Avrupa’nın ABD’den Kopuş Planı

Avrupa’nın European Union (AB) ve müttefik ülkeleri, artan Amerikan baskısına yanıt olarak ABD’ye bağımlılığı kıracak somut bir strateji üzerine düşünmeye başladı. Financial Times’ta yayımlanan “Europe needs a plan for decoupling from America” adlı makale bu arayışın aciliyetini vurguluyor — ve bu makaleye referans veren birçok analiz, değişimin artık kaçınılmaz olduğunu gösteriyor.

Avrupa’nın somut rotası üç ana başlıkta öne çıkıyor: ticaret-finans bağımsızlığı, savunma kapasitesi inşası ve teknoloji-dijital özerklik.

AB neden “kopuş planı” düşünüyor

• ABD–Rusya arasında geçen “barış planı” pazarlıkları sırasında Avrupa’nın devre dışı bırakılması, AB içinde “transatlantik güvenilirliği” sorgulattı. “Avrupa’nın stratejik beklentileri Washington’un kucağında olmamalı” çağrısı yaygınlaştı.
• Ticaret ve finans kanalları üzerindeki ABD baskısı artarken, AB’den çıkan sermayenin yıllık net dış akışı yarım trilyon euroya yaklaşıyor; bu da yatırımların Avrupa içinde kalmasını sağlamak için regülasyon ve teşvik yapısını yeniden düşünmeyi zorunlu kılıyor.
• Özellikle savunma alanında ABD desteği giderek belirsizleşiyor: AB’nin savunma harcamalarını yılda yaklaşık 250 milyar euro civarına çıkarması ve 300 bin kişilik bir ordu kurabilmesi savunuluyor — bu, mevcut ABD katkısını ikame edebilecek bir potansiyel.

Planın omurgası: Stratejik özerklik

• Savunmada: AB ülkeleri — özellikle France, Germany, United Kingdom ve İskandinav devletlerinin öncülüğünde — NATO içindeki bütçe ve yük paylaşımını yeniden kurguluyor. 5-10 yıl içinde ABD’ye dayalı güvenlik mimarisini Avrupa temelli bir yapıya dönüştürmeyi hedefliyor.
• Finansal bağımsızlık: Avrupa, yurtiçi yatırımı teşvik edecek düzenlemeler, yatırım yönlendirme mekanizmaları ve ortak borçlanma araçlarıyla sermaye sirkülasyonunu dışarıdan içeriye çevirmeye çalışıyor.
• Teknoloji & dijital özerklik: Özellikle bulut altyapısı, savunma teknolojileri ve dijital hizmetlerde ABD’ye bağımlılığı azaltmak için “yerli sektör güçlendirme” ve regülasyon egemenliği stratejileri tartışılıyor.

Engeller ve riskler

• Avrupa’da hâlâ savunma sanayi entegrasyonu yetersiz, tedarik ve lojistik sistemleri parçalı. Ortak silah ve teknoloji üretimi altyapısı zayıf.
• Birçok ülkenin siyasi eğilimi hâlâ transatlantik ilişkilere bağlı; ortak planın uygulamaya dönüşmesi için siyasi irade, kamuoyu desteği ve birlik içi koordinasyon şart. Berlin gibi merkezlerin “kopuş” sinyali vermemeye çalışması bu geçişi kırılgan kılıyor.
• Teknolojik bağımsızlık pahalı ve zaman alıcı: Avrupa’nın dijital altyapı, savunma ve bulut sistemlerinde ABD’ye bağımlılığı kısa vadede kırması zor; bu süreç kurumsal yük ve maliyet getiriyor.

Avrupa stratejik özerkliği yeniden tanımlıyor

Dünyada güç dengesi kayarken; ABD dış politikası değişken, savunma taahhütleri öngörülemez hale gelmiş durumda. AB üyeleri için bu, klasik ittifak güvenine yaslanmak yerine, kendi savunmasını, finansal mekanizmalarını ve dijital altyapısını bağımsız kılma zorunluluğu demek.

Eğer Avrupa bu “kopuş planı”nı kararlı ve koordineli hayata geçirirse — savunmada kolektif yük paylaşımı, finansal iç sermaye aktarımı, yerli teknoloji ve dijital altyapıya yatırım ile — transatlantik ilişki bir “bağlılık”tan “seçime dayalı ilişkiye” evrilebilir.

Yoksa 80 yıllık alışkanlık, Avrupa’yı dış politika ve jeopolitik şoklara karşı kırılgan bırakmaya devam eder.