FON KRİZİNDE YENİ CEPHE: ARACI KURUMLARIN 3,2 MİLYAR TL’LİK BONO İTFASI BIST’İ NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Borsa İstanbul’da fon krizinin ilk aşaması yatırım fonları ve düşük likiditeli hisseler üzerinden yaşandı.
Şimdi ikinci bir kanal yakından izleniyor:
Aracı kurumların finansman bonoları.
24 Eylül itibarıyla piyasa uzmanlarından derlenen verilere göre farklı vadelerde 124 bono ihracı bulunuyor ve bunların toplam büyüklüğü 3 milyar 193,7 milyon TL seviyesinde. İtfaların bir bölümü eylül içinde gerçekleşirken vadeler 2027’ye kadar uzanıyor.
Tek başına 3,2 milyar TL, Borsa İstanbul’un toplam büyüklüğü düşünüldüğünde devasa görünmeyebilir.
Fakat mesele rakamın mutlak büyüklüğünden çok finansman zincirinin aynı anda birkaç noktadan daralması.
Çünkü bu bonoların önemli alıcılarından biri para piyasası fonlarıydı. Fon krizinin ardından bu fonlarda ciddi yatırımcı çıkışı hesaplanıyor. Aynı dönemde kredili işlem hacmi yüksek, teminat baskısı sürüyor ve bazı aracı kurumların alternatif finansmana erişimi eskisine göre daha kritik hale geliyor.
Dolayısıyla yeni risk zinciri şöyle çalışabilir:
Para piyasası fonlarından çıkış → bono talebinde azalma → aracı kurumların refinansman imkanının daralması → yaklaşan itfalar için nakit ihtiyacı → likit varlık/hisse satışı → BIST’te yeni satış baskısı → teminat değerlerinin düşmesi → yeni teminat tamamlama çağrıları.
Bunun gerçekleşmesi zorunlu değil.
Ancak fon krizinin bundan sonraki aşamasında izlenmesi gereken mekanizmalardan biri artık bu.
3,2 MİLYAR TL NEREDEN GELİYOR?
Ekonomim’den Şebnem Turhan’ın 24 Eylül tarihli haberinde piyasa uzmanlarının verdiği bilgiye göre, çeşitli vadelerde itfa edilmek üzere 124 bono ihracı bulunuyor ve toplam tutar 3 milyar 193,7 milyon TL. Bazı itfalar içinde bulunduğumuz aya denk gelirken bazı vadeler 2027’ye uzanıyor. Aynı kaynak, bu bonoların önemli alıcıları arasında para piyasası fonlarının bulunduğunu ve bu taraftaki talep azalmasının refinansman baskısı yaratabileceğini aktarıyor.
Burada önemli bir kaynak ayrımı yapmak gerekiyor.
124 ihraç ve 3,1937 milyar TL rakamı SPK’nın yayımladığı konsolide resmi bir itfa tablosundan değil, haberde aktarılan piyasa uzmanlarının hesaplamasından geliyor.
Dolayısıyla rakamı “SPK verisine göre” şeklinde kullanmak doğru olmaz.
Buna karşılık KAP kayıtları aracı kurumların kısa vadeli finansman bonosu piyasasını aktif biçimde kullandığını açıkça gösteriyor.
Örneğin İş Yatırım, 18 Eylül’de 500 milyon TL nominal tutarlı ve 45 gün vadeli finansman bonosu ihracını tamamladı. Bononun vadesi 2 Kasım 2026. KAP açıklamasında İş Yatırım’ın toplam 70 milyar TL’lik borçlanma aracı ihraç tavanı bulunuyor.
